Yazarlar
- Bayraktar, Bülent(33)
- Dertli, Enes(33)
- Dirican, Ebubekir(20)
- Akeren, Zahide(18)
- İspirli, Hümeyra(18)
- Kizil, Hamit Emre(17)
- Semerci, Vahide(14)
- Bayram, Sinan(13)
- Kul, Murat(13)
- Sönmez Sarı, Ebru(13)
- Agar, Guleray(12)
- Akman, Onur(12)
- Kırbaş, Zila Özlem(12)
- Akeren, İhsan(11)
- Koçak, Lokman(11)
- Makas, Samet(11)
- Can, Zehra(10)
- Uzunçakmak, Sevgi Karabulut(10)
- Yayla, İbrahim Erdoğan(10)
- Çelik, Eyüp(10)
- Bayraktar, B.(9)
- Bulbuloglu, Semra(9)
- Kızıl, Hamit Emre(9)
- Tekce, Emre(9)
- Aydemir, Uğur(8)
- Daştan, Buket(8)
- Hintistan, Sevilay(8)
- Kalyoncuo, Servet(8)
- Sönmez Sari, Ebru(8)
- Türkmen, Mutlu(8)
- Apaydın, Emine(7)
- Arslaner, Ayla(7)
- Beydemir, Şükrü(7)
- Dombak, Kübra(7)
- Kara, Yakup(7)
- Mercan, Emin(7)
- Semerci Çakmak, Vahide(7)
- Can, Özgür Devrim(6)
- Esgin, Özge(6)
- Güneş, Hüseyin(6)
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1Effect of Perioperative Supplementation with Arginine and Omega-3 on Postoperative Complications in Patients Undergoing Gastrointestinal Cancer Surgery: A Pilot Open-Label Randomized Controlled Trial
Sakhri, Saida; Othman, Rym Ben; Jerbi, Chaima; Ceylan, Halil Ibrahim; Naija, Lamia; Zemni, Ines; Jamoussi, Henda; Dhiab, Tarek Ben; Ceylan, Nagihan Burcak; Stefanica, Valentina
Background: Perioperative immunonutrition, including arginine and omega-3 fatty acids, has been proposed to support postoperative recovery by modulating immune function. Aim: To evaluate the effects of perioperative arginine and omega-3 supplementation on postoperative infectious complications, mortality, hospital length of stay, intensive care unit duration, and inflammatory markers in patients undergoing gastrointestinal cancer surgery. Methods: In this Pilot Open-Label randomized trial, 35 adult patients scheduled for elective gastrointestinal cancer surgery at Salah Azaiez Institute were randomly assigned to receive either perioperative immunonutrition (n = 18; three daily capsules of omega-3 and one sachet of Arginine+ for 7 days preoperatively and 7 days postoperatively) or standard care (n = 17). Primary endpoints were postoperative infectious complications and 1-month mortality. Secondary endpoints included hospital length of stay, ICU duration, and postoperative biochemical markers. Results: No statistically significant differences were observed between groups in 1-month mortality (p = 0.324), hospital length of stay (median 7 vs. 7 days, p = 0.392), or ICU duration (median 5 vs. 6 days, p = 0.601). Urinary tract infection (5.9% vs. 11.1%, p = 0.939) and wound infection rates (5.9% vs. 11.1%, p = 0.581) were comparable. Importantly, postoperative C-reactive protein and other inflammatory markers did not differ significantly between groups (CRP: 165 vs. 175 mg/L; intergroup p = 0.798). Conclusions: In this trial, perioperative immunonutrition with arginine and omega-3 fatty acids did not improve postoperative clinical outcomes or inflammatory markers in patients undergoing gastrointestinal cancer surgery. At the administered dose and within a small, heterogeneous cohort, immunonutrition did not provide additional benefit beyond standard care. Larger, adequately powered multicenter trials with optimized dosing are required to clarify its role in gastrointestinal oncology.
AtıfScopus3WoS2OpenAlex2
İncele - MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ3Ramadan intermittent fasting alters cardiac autonomic modulation, neuromuscular performance, and recovery in adolescent tennis players: a within-subject repeated-measures design
Lakhdar, Nadia; Landolsi, Mounir; Ghouili, Hatem; Ceylan, Halil Ibrahim; Ceylan, Nagihan Burcak; Muntean, Raul Ioan; Alsaeed, Mohammed Issa; Ben Said, Noureddine M.; Zaouali, Monia; Bouhlel, Ezzedine
Background: Tennis requires repeated high-intensity efforts with brief recovery periods, placing significant demands on cardiac autonomic regulation and neuromuscular performance. Ramadan intermittent fasting alters sleep, nutrition, and hydration patterns, potentially affecting match responses, particularly in adolescents. Methods: Sixteen male International Tennis Federation (ITF) junior players completed a within-subject repeated-measures study during mid-Ramadan and 15 days post-Ramadan. Each performed a standardized two-set outdoor match under both conditions. Heart rate variability (HRV), countermovement jump (CMJ), blood glucose, hydration markers, and rating of perceived exertion were assessed at baseline (T0), between sets (T1), and post-match (T2). Sleepiness, chronotype, fatigue, and recovery were evaluated via validated questionnaires. Results: Match play reduced lnRMSSD (p < 0.001, eta p(2 )= 0.775) and increased LF/HF (p < 0.001, eta p(2)= 0.234), indicating sympathetic dominance. During Ramadan, parasympathetic activity was lower (p < 0.001, eta p(2)= 0.269), and CMJ performance was reduced (p = 0.010, eta p(2)= 0.085). Blood glucose showed a Period & times; Set interaction (p = 0.020,eta p(2) = 0.114). Sleepiness, fatigue, and perceived recovery were significantly impaired (p < 0.001). Conclusion: Ramadan intermittent fasting reduces vagal activity and impairs neuromuscular performance in adolescent tennis players. HRV-guided training, optimized nutrition, and sleep management may help mitigate these effects.
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1Acute Caffeine Ingestion, Calendar-Based Menstrual-Cycle Window, Time of Day, and Match-Induced Fatigue Independently and Interactively Influence Psychophysiological, Cognitive, and Physical Performance in Elite Female Volleyball Players: A Randomized Double-Blind Placebo-Controlled Crossover Design Study
Seddik, Meher; Dhahbi, Wissem; Bessifi, Manel; Moussa-Chamari, Imen; Ceylan, Halil Ibrahim; Ceylan, Nagihan Burcak; Muntean, Raul Ioan; Cular, Drazen; Souissi, Nizar
Aim: Female athletic performance is shaped by the convergence of menstrual-cycle timing, circadian rhythms, fatigue, and ergogenic supplementation; yet no prior study has examined these factors simultaneously in a sport-specific setting. This study investigated the independent and combined effects of acute caffeine ingestion, calendar-based testing window, time of day, and match-induced fatigue on psychophysiological, cognitive, and physical performance in trained female volleyball players. Methods: Thirteen elite eumenorrheic female volleyball players (age: 24.23 +/- 4.06 years) completed a randomized, double-blind, placebo-controlled crossover protocol comprising 12 sessions corresponding to all combinations of testing window (menstrual, follicular, luteal), supplementation (caffeine 6 mg & centerdot;kg(-1) vs. placebo), and time of day (08:00 h vs. 18:00 h). Assessments included the Epworth Sleepiness Scale, Pittsburgh Sleep Quality Index, Spiegel questionnaire, Profile of Mood States, Hooper Index, Stroop task, Countermovement Jump (CMJ), Modified Agility T-Test (MAT), and Reactive Agility Test (RAT), administered before and after a one-hour simulated match. Results: Significant main effects of testing window, caffeine, time of day, and fatigue state were observed across all outcome domains (all p < 0.05). Caffeine reduced daytime sleepiness (F(1,12) = 23.84, p < 0.001, eta p(2) = 0.665), enhanced vigor (F(1,12) = 114.10, p < 0.001, eta p(2) = 0.905), and improved MAT performance (F(1,12) = 33.27, p < 0.001, eta p(2) = 0.735). The follicular window was associated with superior cognitive, neuromuscular, and mood-related outcomes relative to the menstrual and luteal windows. Exploratory higher-order interactions suggested condition-specific caffeine benefits for MAT, RAT, and CMJ, particularly in afternoon post-fatigue conditions; these patterns require replication in larger samples. Conclusions: Acute caffeine ingestion improved several psychophysiological, cognitive, and neuromuscular outcomes in trained female volleyball players, with effects that varied across calendar-based testing windows, time of day, and fatigue state. Individualized supplementation strategies incorporating cycle timing and circadian context remain investigational; prescriptive recommendations require replication in larger, hormonally verified samples before clinical or applied adoption.
AtıfScopus1WoS1OpenAlex2İncele - MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1The association of psychological need dissatisfaction with problematic digital gaming: Mediating roles of EPOCH well-being and resilience in adolescents
Yayla, Ibrahim Erdogan; Makas, Samet; Gomez-Salgado, Juan; Bayrakci, Cansu; Dombak, Kubra; Çelik, Eyup; Yildirim, Murat
Drawing on self-determination theory, this study examines how EPOCH well-being and resilience mediate the relationship between dissatisfaction with psychological needs and problematic digital gaming. Data were collected via questionnaires from 647 adolescents aged 13-19 (M = 15.80, SD = 1.10), 55.8% of whom were girls, using a convenience sampling method. Structural equation modeling was employed to test the proposed hypotheses. Results indicate a significant positive association between dissatisfaction with psychological needs and problematic digital gaming. Moreover, both EPOCH well-being and resilience were found to mediate this relationship. By highlighting the role of psychological resources in adolescence, this study makes novel theoretical and practical contributions to understanding the associations between psychological need dissatisfaction and problematic digital gaming. This is a cross-sectional study, which limits the generalization of the research results. The participants are adolescents attending middle schools in some rural areas of T & uuml;rkiye, which limits the generalizability of the research results to adolescents in other parts of T & uuml;rkiye and the world. Additionally, research data were obtained through self-report scales. This may lead adolescents to respond in line with their developmental perceptions of social desirability.
- MakaleYalnız künye2026Scopus SJRQ2Novel heteroaromatic compounds bearing thiosemicarbazone as anti-cancer and anti-bacterial agents: Synthesis, cytotoxic and biological screening, molecular docking and DFT analysis
Nartop, Dilek; Ögütcü, Hatice; Özkan, Elvan Hasanoglu; Yetim, Nurdan Kurnaz; Kizil, Hamit Emre; Ekincioglu, Yavuz
Novel heteroaromatic compounds (Hc1, Hc2, Hc3, Hc4) were obtained, and their structure were confirmed using various spectroscopic methods, including elemental analysis, fourier transform infrared (FT-IR) spectroscopy, proton and carbon nuclear magnetic resonance (1H/13C-NMR) spectroscopy, and molar conductance measurement. The biological activities of the heteroaromatic compounds against several Gram-positive (Micrococcus luteus ATCC9341, Staphylococcus epidermidis ATCC12228, Bacillus cereus RSKK863, Listeria monocytogenes ATCC 19111), and Gram-negative bacterial strains (Pseudomonas aeruginosa ATCC27853, Klebsiella pneumonia ATCC27853, Enterobacter aerogenes ATCC51342, Salmonella typhi H NCTC9018394, Shigella dysenteriae NCTC2966, Proteus vulgaris RSKK96026) were evaluated using the well-diffusion method. In general, the heteroaromatic compounds demonstrated a stronger inhibitory effect against Gram-positive bacteria. Hc1, Hc2 and Hc3 showed the highest inhibitory effect against B. cereus and L. monocytogenes. The compound (Hc4) showed the highest antibacterial activity and antifungal activity against Bacillus cereus and C. albicans, respectively. The cytotoxic activity of the heteroaromatic compounds was assessed against the non-small cell lung cancer cell line (NCI-H460) using the NutriCulture Cell Viability Detection Kit-8 (CVDK-8). Among the synthesized heteroaromatic compounds, Hc3 exhibited significant cytotoxic activity with an IC50 value of 141.3 & micro;g/mL, whereas compounds Hc1, Hc2, and Hc4 did not display significant toxicity at the tested concentrations. The molecular geometry of the heteroaromatic compound (Hc3) was optimized using Gaussian 09 W at the B3LYP/6-311++G (d,p) level of theory. Key structural parameters such as bond lengths, bond angles, and dihedral angles were determined through the same computational framework. Electronic features, including frontier molecular orbitals, global reactivity descriptors, and molecular electrostatic potential surfaces, were analyzed to explore intramolecular charge distribution and predict reactive sites. To evaluate the biological potential of the heteroaromatic compound (Hc3), molecular docking studies were performed. Additionally, drug-likeness assessment based on Lipinski's Rule of Five and ADME profiling revealed favorable pharmacokinetic characteristics. Molecular docking studies revealed that compound Hc3 showed a binding energy of -4.09 kcal/mol against the EGFR target (PDB ID: 1UWH), exhibiting key interactions such as hydrogen bonding and It-interactions with the active site residues. Based on all the results, it can be said that new heteroaromatic compounds have significant potential in the pharmaceutical field.
AtıfScopus1OpenAlex1İncele - MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1High Prevalence of Malnutrition and Sarcopenia with Inadequate Nutritional Support in Intensive Care Unit Patients: A Prospective Observational Study of Clinical Outcomes
Ben Othman, Rym; Cherni, Asma; Dergaa, Ismail; Ceylan, Halil Ibrahim; Ceylan, Nagihan Burcak; Stefanica, Valentina; Sedghiani, Ines; Borsali, Nebiha; Jamoussi, Henda
Background: Malnutrition and sarcopenia are highly prevalent in intensive care settings and are associated with adverse clinical outcomes. Aim: The study aimed to evaluate the association between nutritional care, nutritional status, and patient outcomes in intensive care units. Methods: This prospective observational study at a Tunisian tertiary hospital investigated nutritional status and management of 100 intensive care unit patients, each of whom was followed for seven days after ICU admission. Malnutrition Risk was assessed by NUTRIC and MNA scores. The severity of disease was assessed using the APACHE II and SOFA scores. Malnutrition was diagnosed using body mass index and weight loss. Sarcopenia was assessed through grip strength, calf circumference, and psoas muscle area. Nutritional management was evaluated using calculations of caloric and protein intake. Clinical outcomes included the need for intubation, difficulty with oxygen weaning, healthcare-associated infections, and the development of pressure ulcers. Results: The participants had a mean age of 54.85 +/- 17.25 years, with a slight male predominance (53 males, 47 females). Pre-existing metabolic conditions affected 80% of patients, including hypertension (40 patients), diabetes (36), and obesity (18). The primary reasons for admission were respiratory disorders (25%), infectious diseases (23%), and metabolic disorders (16%). The mean APACHE II score was 15.91 +/- 6.84, and the mean NUTRIC score was 3 +/- 1.66; 27% were classified as at high risk of malnutrition. The prevalence of malnutrition reached 50% (28% moderate, 22% severe). Only 31% received adequate caloric intake, while 84% had insufficient protein intake. Malnourished patients required intubation more frequently (50% versus 22.5%; p = 0.014), experienced greater difficulty with oxygen weaning (78.4% versus 48.6%; p = 0.008), and developed pressure ulcers more often (43.5% versus 6%; p < 0.001). Sarcopenic patients showed similar patterns for intubation (51.4% versus 18.9%, p = 0.003), oxygen weaning difficulty (77.5% versus 46.9%, p = 0.007), and pressure ulcers (39.2% versus 6.7%, p < 0.001). Conclusions: Malnutrition and sarcopenia are highly prevalent in intensive care patients and are associated with severe complications, including prolonged mechanical ventilation and pressure ulcer development. Inadequate nutritional support remains common despite known consequences. Early comprehensive nutritional assessment and appropriate management from admission are essential to improve outcomes in critically ill patients.
AtıfScopus2WoS1OpenAlex3İncele - Derleme MakaleAçık Erişim2025Lavanta Yağı ve Genetik Etkileşim: Epigenetik Perspektiften Sağlık Üzerine Bir İnceleme
Karakas, Ümıt
Amaç: Lavanta yağı, Lamiaceae ailesinin önemli bir üyesi olan lavanta bitkisinden elde edilen ve çeşitli terapötik etkilerle öne çıkan bir uçucu yağdır. Tarihsel olarak, antik medeniyetlerden günümüze kadar antibakteriyel, antienflamatuar, anksiyolitik, antifungal ve yara iyileştirici özellikleri nedeniyle geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Lavanta yağının temel bileşenleri olan linalool ve linalil asetat, sinir sistemi üzerinde yatıştırıcı etkiler gösterirken, inflamasyonu ve oksidatif stresi azaltarak çeşitli kronik hastalıkların tedavisine yardımcı olabilmektedir. Yapılan araştırmalar, lavanta yağının nörolojik bozukluklardan kansere kadar uzanan geniş bir etki spektrumu olduğunu ortaya koymuş, ancak bu etkilerin moleküler düzeyde nasıl gerçekleştiği henüz tam olarak anlaşılmamıştır. Çalışmanın amacı güncel literatürü mikroRNA’lar çerçevesinde derlemektir. Yöntem: Çalışmanın içeriği “Lavanta yağı”, “miRNA”, “epigenetik”, “gen ifadesi” anahtar kelimelerinin kombinasyonları ile PubMed, Google akademik, Web of science ve Science direct veri tabanlarından yapılan taramalarla oluşturulmuştur. Bulgular: Son yıllarda, esansiyel yağların genetik ve epigenetik düzeydeki etkileri üzerinde durulmakta ve miRNA'lar ile olası etkileşimleri incelenmektedir. miRNA'ların gen ekspresyonunun düzenlenmesindeki kritik rolü göz önüne alındığında, lavanta yağının özellikle stres, depresyon ve inflamasyonla ilişkili miRNA'ları etkileyerek genetik mekanizmaları modüle etme potansiyeli büyük bir araştırma alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak, bu alandaki literatür eksikliği dikkat çekmektedir. Lavanta yağının terapötik etkilerinin daha iyi anlaşılması, özellikle miRNA'lar üzerindeki etkilerine odaklanan moleküler çalışmaların artmasıyla mümkün olacaktır. Sonuç: Gelecekteki çalışmalar, lavanta yağının moleküler biyolojideki yerini sağlamlaştırabilir ve klinik kullanımı genişletebilir. Bu doğrultuda, lavanta yağının biyolojik mekanizmalarını aydınlatmak, onu hastalıkların tedavisinde daha etkili bir araç haline getirebilir.
- MakaleAçık Erişim2025Türkiye’deki İş Kazaları, Meslek Hastalıkları ve İşgünü Kayıplarının Cinsiyet Temelli Analizi
Ozdemir, Mustafa
Amaç: Bu çalışma, 2018-2022 yılları arasında Türkiye'de iş kazaları, meslek hastalıkları ve işgünü kayıplarını cinsiyet temelli bir yaklaşımla analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, erkek ve kadın çalışanlar arasındaki olay sıklığı ve etkilerindeki farklılıkları anlamayı hedefleyerek bu farkların iş sağlığı ve güvenliği (İSG) politikalarına nasıl yansıyabileceğini değerlendirmektedir. Yöntem: Çalışmada kullanılan veriler, 2018-2022 dönemine ait Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yayımlanan resmi istatistiklerden elde edilmiştir. Nicel analizde, erkek ve kadın çalışanlar için iş kazaları ve meslek hastalıkları ayrı ayrı incelenmiş; kaza sıklık oranları, toplam iş göremezlik gün sayısı ve sektörel dağılım gibi ölçütler kullanılmıştır. Nitel analizde ise sektör bazlı istihdam desenleri, iş rolleri ve risk maruziyetleri gibi cinsiyet farklılıklarına katkıda bulunan faktörler değerlendirilmiştir. Bulgular: Bulgular, iş kazaları ve meslek hastalıklarının dağılımı açısından belirgin cinsiyet farklılıkları olduğunu göstermektedir. Erkek çalışanların, özellikle fiziksel olarak zorlu işlerin yoğun olduğu inşaat sektöründe daha yüksek iş kazası oranlarına sahip olduğu belirlenmiştir. Kadın çalışanlar ise daha çok sağlık sektöründe yoğunlaştığından, biyolojik ajanlara ve ergonomik sorunlara bağlı meslek hastalıkları ile daha sık karşılaşmaktadır. Ayrıca, iş kazalarının en sık 11:00-11:59 saatleri arasında gerçekleştiği ve erkeklerin iş kazalarından sonra kadınlara kıyasla daha uzun iş göremezlik süreleri geçirdiği tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışma, İSG politikalarına cinsiyet eşitliği perspektifinin entegrasyonunun önemini vurgulamaktadır. Özellikle erkeklerin yoğun olduğu inşaat sektöründe güvenlik protokolleri ve eğitimlerin iyileştirilmesi, kadınların yoğun olduğu sağlık sektöründe ise ergonomik önlemler ve sağlık taramalarının yaygınlaştırılması gerekmektedir. Cinsiyet kaynaklı risklerin anlaşılması, daha etkili önleme stratejileri geliştirilmesi ve iş güvenliğinin artırılması açısından kritik öneme sahiptir.
AtıfOpenAlex2TR Dizin2
İncele - MakaleAçık Erişim2025Assessment of Nucleic Acid Extraction Kits for SARS-CoV-2 Surveillance in Wastewater Samples
Bayraktar, Bülent; Aslan, İsmail; Korkmaz, Serol; Parmaksız, Ayşe; Sait, Ahmet
Objective: The aim of this study is to evaluate the effectiveness of three commercial nucleic acid extraction kits (kit A, B and C) in isolating SARS-CoV-2 viral RNA from wastewater samples. Method: In this study, water samples were collected in March 2021 from three wastewater treatment plants located in different parts of Istanbul, and it was confirmed that they were negative for SARS-CoV-2. Different concentrations of the SARS-CoV-2 virus, previously inactivated at the BSL-3 laboratory of the Pendik Veterinary Control Institute, were added to the wastewater samples. RNA extraction and quantification were performed using commercial nucleic acid extraction kits and and RT-qPCR kit specific to SARS-CoV-2. Results: At the end of the study, it was determined that kit C yielded the highest total RNA and produced more consistent results, significantly outperforming the other two kits in terms of RNA yield and purity. Statistical analysis revealed significant differences in RNA concentrations (p < 0.05) and gene copy numbers (p < 0.01) between the kits, and kit C demonstrated superior linearity and reproducibility. Conclusion: According to the findings, although all three evaluated kits are suitable for detecting SARS-CoV-2 RNA in wastewater samples, kit C provides the most efficient and reliable performance, especially for high-throughput studies. Additionally, this study highlights the importance of selecting appropriate nucleic acid extraction methods for wastewater surveillance, which serves as an early warning system for outbreaks that threaten public health.
AtıfOpenAlex1İncele - MakaleAçık Erişim2025Yetişkin Bireylerin Üçüncü El Tütün Dumanına Yönelik İnanışları ve Etkileyen Faktörler
Terzi, Handan; Sönmez Sarı, Ebru
Amaç: Bu araştırma yetişkin bireylerin üçüncü el tütün dumanına yönelik inanışlarını ve etkileyen faktörleri belir- lemek amacıyla yapıldı. Materyal ve Metot: Kesitsel tipteki araştırmanın örnekle- mi, Türkiye’de toplumda yaşayan yetişkin bireylerden oluşturuldu (n=835). Veriler, 10 Haziran-31 Temmuz 2021 tarihleri arasında anket formu ve Üçüncü El Dumana Yönelik İnançlar Ölçeği kullanılarak toplandı. Veriler, IBM SPSS v.25.0 programında tanımlayıcı istatistikler, karşılaştırmalı analizler ve çoklu doğrusal regresyon anali- zi kullanılarak test edildi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 29,10±9,76 olup, %74,9’unun kadın, %64,8'inin ev sahibi ve %85,3'ünün üçüncü el duman kavramını daha önce duymadıkları belir- lendi. Üçüncü El Dumana Yönelik İnançlar Ölçeği'nin toplam puan ortalamasının 4,30±0,64 olduğu bulundu. Kadınların, kırsal bölgede yaşayanların, üçüncü el duman kavramını daha önce duyanların, sigara içmeyenlerin, sigara içilmesine izin verilen yerlerde bulunmayı tercih etmeyenlerin ve evlerinde sigara içilmesi tamamen yasak olan yetişkin bireylerin Üçüncü El Dumana Yönelik İnançlar Ölçeği'nin toplam puan ortalamasının daha yük- sek olduğu belirlendi (R2= 0,079; F=7,064; p<0,001). Sonuç: Yetişkin bireylerin üçüncü el dumana ilişkin inanç düzeylerinin yüksek olduğu belirlendi. Çalışma sonuçları- nın, toplumda yaşayan yetişkin bireylerin sigarayı bırakma motivasyonunu artırmak için yapılacak çalışmalara katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Yetişkinlerin üçüncü el du- mana ilişkin inançlarının belirlenerek bilgi ve farkındalık- larını artırmaya yönelik deneysel çalışmaların yapılması önerilir.
AtıfOpenAlex2İncele - MakaleAçık Erişim2025Sağlık Çalışanlarında Örgütsel Dışlanmanın Sonuçları: Schadenfreude Eğilimi, Verimlilik Karşıtı İş Davranışları, Sessiz İstifa ve Psikolojik Dayanıklılık İlişkisi
Kılınç, Mehmet
Bireylerin kontrolü dışındaki bazı faktörler iş ortamını karmaşık hale getirmekte ve onları işten uzaklaştırmaktadır. Bunlardan biri olduğu düşünülen örgütsel dışlanmanın olumsuz sonuçları, schadenfreude eğilimi, sessiz istifa, verimlilik karşıtı iş davranışları ve psikolojik dayanıklılık kavramlarının ele alınmasının önemini arttırmaktadır. Bu araştırmada sağlık çalışanlarında örgütsel dışlanmanın verimlilik karşıtı iş davranışları ve sessiz istifa üzerine etkisinde schadenfreude davranışının aracı rolü ile örgütsel dışlanmanın schadenfreude davranışı üzerine etkisinde psikolojik dayanıklılığın düzenleyici rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında 472 sağlık çalışanına kolayda örneklem yöntemiyle ulaşılarak anket uygulaması yapılmıştır. Araştırmada incelenen kavramları ölçen örgütsel dışlanma, psikolojik dayanıklılık, shadenfreude davranışı, sessiz istifa ve verimlilik karşıtı iş davranışı ölçekleri kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizleri SPSS, AMOS ve Process Macro eklentileri kullanılarak yapılmıştır. Frekans analizi, güvenirlik analizi, doğrulayıcı faktör analizi (DFA), korelasyon analizi, düzenleyici ve aracılık analizi gerçekleştirilerek elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır. Analiz edilen veriler çerçevesinde örgütsel dışlanma ile schadenfreude davranışı arasında psikolojik dayanıklılığın düzenleyici rolü, örgütsel dışlanma ile verimlilik karşıtı iş davranışları ve sessiz istifa arasında schadenfreude davranışının aracı rolü olduğu belirlenmiştir. Analiz bulgularına dayanılarak sağlık kurumlarına yönelik birtakım önerilerde bulunulmuştur.
AtıfOpenAlex2TR Dizin2İncele - MakaleAçık Erişim2025Bayburt Yöresel Fermente Süt Ürünlerinden Bakteriyosin Üreticilerinin İzolasyonu, Tanımlanması ve Bakteriyosinlerin Karakterizasyonu
Kaya, Halil İbrahim
Laktik asit bakterileri (LAB), diğer antimikrobiyallerin dışında özellikle ürettikleri bakteriyosinler nedeniyle de antimikrobiyal aktiviteye sahiptir. Bakteriyosinlerin gıda üretiminde kullanılması, gıda güvenliğinin iyileştirilmesi ve raf ömrünün uzatılmasına önemli katkılar sağlamaktadır. Bakteriyosinlerin temel özelliklerinden biri, üreticilerin çeşitliliğine göre yapısal varyasyonlara sahip olmaları ve buna bağlı olarak farklı antimikrobiyal aktivite spektrumlarına sahip olmalarıdır. Bu nedenle, yeni bakteriyosinlerin araştırılması ve karakterize edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, Bayburt'un yerel fermente süt ürünlerinden bakteriyosin üreten LAB izole edilmiş ve bu bakteriler tanımlanmıştır. Daha sonra bakteriyosin üreten suşların antimikrobiyal spektrumu belirlenmiş ve farklı sıcaklık ve enzimlere karşı duyarlılıkları karakterize edilmiştir. Bakteriyosin üreten LAB sırasıyla Lactobacillus plantarum, Pediococcus pentosaceus ve Enterococuus faecium olarak tanımlanmıştır. Bu suşların sırasıyla 7, 6 ve 4 farklı indikatöre karşı antibakteriyel olduğu bulunmuştur. LAB tarafından üretilen bütün bakteriyosinlerin proteolitik enzimlerle muamele edildiklerinde bakteriyosinlerden kaynaklı aktivitelerini kaybettikleri ve protein yapısında oldukları belirlenmiştir. Bunların sırasıyla, 100 oC 10 dakika, 80 oC 10 dakika ve 80 oC 15 dakika ısıl işlem sonrasında stabil olduğu, yani antimikrobiyal aktivitelerini koruduğu tespit edilmiştir.
- MakaleAçık Erişim2025Ağır Metal Stresi Altındaki Buğday Bitkisinde Kurkuminin Antioksidan Enzim Profiline Etkisi
Suyabatmaz, Eren; Aygün Ertürk, Filiz
Ağır metaller, bitkilerde çeşitli fizyolojik ve biyokimyasal süreçleri olumsuz etkileyerek büyüme ve gelişim üzerinde toksik etkilere yol açabilen çevresel kirleticilerdir. Bu çalışmada, Triticum aestivum (buğday) bitkisinde kurşun (Pb, 3 mM) kaynaklı ağır metal stresinin neden olduğu oksidatif hasarın hafifletilmesinde kurkuminin (0, 10 ve 20 μM) olası koruyucu etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, kurkuminin, stres altındaki bitkide antioksidan enzim aktiviteleri [süperoksit dismutaz (SOD) ve katalaz (CAT)] ile lipit peroksidasyonunun bir göstergesi olan malondialdehit (MDA) düzeyleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bulgular, ağır metal stresi altındaki buğdayda kurkumin uygulamasının SOD ve CAT aktivitelerini anlamlı şekilde artırdığını ve MDA seviyelerini azalttığını (p<0,05) göstermiştir. 20 μM kurkumin dozunun en yüksek koruyucu etkiyi sağladığı ve oksidatif stresin azaltılmasında belirgin bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, kurkuminin ağır metal kaynaklı oksidatif hasarı hafifletme ve bitkilerin savunma mekanizmalarını güçlendirme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.
- MakaleAçık Erişim2025Fear of COVID-19 and Depression in Pregnant Women and New Mothers: A Cross-Sectional Study
Kırbaş, Zila Özlem; Sönmez Sarı, Ebru; Aktaş, Elif Odabaşı; Işık, Hafsa Kübra
Purpose: The objective of the study was to determine COVID-19 fear and depression in pregnant women and new mothers. Methods: The study sample consisted of pregnant women and new mothers, who gave birth in the last 1 year, aged 18 years or older, living in a province in the Eastern Black Sea region (n = 259). Data werecollected through a personal-information form, COVID-19 Fear Scale, and PHQ-9. Results: Women's COVID-19 Fear Scalescore mean was 15.28±6.42 and their PHQ-9 mean score was 9.27±5.31. Multiple linear regression analysis showed that the variables of PHQ-9 (p=0.000), educational background (p=0.029), occupational status (p=0.0015) and socioeconomic status (p=0.012) were statistically significant predictors of COVID-19 fear. All variables were found to explain the variance in COVID-19 Fear Scale scores to 16% (R2= 0.164). Conclusion: The women in this study appeared to have a moderate level of COVID-19 fear. PHQ-9, educational background, occupational status, and socioeconomic status were predictors of women's COVID-19 fear. The pandemic period, which is a public health emergency, affects not only the physical health but also the psychological health of pregnant and post-partum women, a particularly vulnerable group. It is very important for midwives and nurses to effectively screen pregnant and post-partum women, particularly vulnerable group, for symptoms of depression and fear, and to provide them with accurate and up-to-date information to protect and improve their health.
- MakaleAçık Erişim2025The Role of Family: Effects on Adolescents’ Body Image and Eating Attitudes
Esgin, Ozge; Erten, Tayyibe; Şahiner, Ayça
Purpose: Adolescence is a critical period of physical, cognitive, and emotional changes, during which body image and eating attitudes are shaped. This study examines the relationship between family-related factors, body image, and eating attitudes among adolescents. Methods: A cross-sectional study was conducted with 300 adolescents (133 girls, 167 boys) from three high schools in Bayburt, Türkiye. The data was obtained by researchers in classes under the supervision of teachers. Body image was assessed using the Body Cathexis and Self Scale, and eating attitudes were evaluated with the Eating Attitudes Test26 (EAT-26). Family-related characteristics, including family type, parental education, and occupation, were collected through a structured questionnaire. Data analysis was performed using the SPSS package program (version 22.0). Results: The mean Body Cathexis and Self Scale score was significantly higher in boys than girls (p0.05). Family type (p=0.009), maternal mortality (p=0.004), and paternal occupation (p=0.035) were significantly associated with eating attitudes, whereas no significant relationship was found between family-related factors and body image (p>0.05). Conclusion: Family structure and socioeconomic status influence adolescent eating attitudes, while body image appears less affected by family-related factors. Interventions targeting adolescent health should address family-based support, particularly for those experiencing maternal loss, and promote body image awareness programs, especially among girls. Future research should explore cultural and psychosocial influences on adolescent health behaviors.
- MakaleAçık Erişim2025Comparison of the Effects of 10 Weeks of Fitness and Kettlebell Workouts on Some Physical Parameters of Sedentary Individuals
Kul, Murat; Boz, Emre; Öktem, Tuncay; Aksoy, Ömer Faruk; Karataş, İsmail; Berk, Hazar Emre; Gök, Umut Diyar; Aydemir, Uğur
In this study, it is aimed to scientifically reveal the changes that may occur in sedentary individuals with fitness and kettlebell training for 10 weeks and to compare these two different training practices. The research group of the study consists of sedentary individuals residing in Bayburt province. The participants included in the study first had anthropometric measurements (height, body weight, skinfold thickness, circumference measurements), diameter measurements, digital back-leg dynamometer measurement, vertical jump performance measurement, maximal 1 repetition "squat" performance measurement, and maximal 1 repetition "deadlift" performance measurement. The participants were randomly divided into two groups and included in the kettlebell and fitness training groups. As a result of the fitness training performed regularly for 10 weeks, it was observed that there were statistically significant differences between the pretest-posttest scores of the participants in shoulder diameter, chest diameter, arm diameter, squat, deadlift, sled, countermovement jump (CMJ) and squat jump (SJ). As a result of the kettlebell training performed regularly for 10 weeks, it was observed that there were statistically significant differences between the pretest-posttest scores of the participants in shoulder diameter, thigh diameter, squat, deadlift, sled, CMJ, SJ and back-leg strength. As a result, it can be said that fitness and kettlebell training are effective training types on the change of physical parameters of sedentary individuals.
- MakaleYalnız künye2025Türkiye’de sağlık göstergelerinin ekonomik büyüme üzerine etkisi: mekânsal ekonometrik analiz
Elmalı, Kübra
Bir ülkenin güçlü ve sürdürülebilir bir ekonomik yapıya sahip olması, sağlıklı bir toplum düzeninin varlığına işaret etmektedir. Toplumun sağlık statüsünü iyileştirmek ise sağlık sistemlerinin temel amaçları arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, sağlık sistemine ilişkin temel göstergelerin ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilmesi için bu göstergelerin sistem üzerindeki etkilerinin belirlenmesi gerekmektedir. Çalışmanın amacı, Türkiye’de ekonomik büyüme üzerinde seçilmiş sağlık göstergelerinin etkisini, 81 il için 2009-2022 dönemini kapsayacak şekilde mekânsal analiz yöntemiyle incelemektir. Modelde bağımlı değişken olarak kişi başına düşen Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) kullanılırken, bağımsız değişkenler olarak hekim sayısı, hastane yatak sayısı, bebek ölüm oranı ve nüfus ele alınmıştır. Analiz kapsamında üç farklı mekânsal ekonometrik model kullanılmıştır: Mekânsal Gecikmeli Model (SAR), Mekânsal Durbin Modeli (SDM) ve Mekânsal Hata Modeli (SEM). Elde edilen bulgular, hekim sayısı ve hastane yatak sayısının ekonomik büyüme üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Öte yandan, komşu illerdeki hastane yatak sayısının ilgili ilin ekonomik çıktısı üzerinde ters yönlü ve anlamlı bir etkisi bulunduğu belirlenmiştir.
AtıfTR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2025Ahşap İşleme Endüstrisinde 5S Uygulamasının İş Güvenliği Üzerine Etkisinin Araştırılması
Albayrak, Sirer; Ozdemir, Mustafa; Karatas, Gülbey
Bu çalışmada, Osmaniye’deki bir ahşap işleme atölyesinde 5S yalın üretim yönteminin iş güvenliği üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırma kapsamında, 5S uygulamasından önce ve sonra 5x5 Matris Risk Değerlendirme yöntemi kullanılarak risk seviyeleri analiz edilmiştir. Uygulama süreci 14 gün sürmüş ve sonuçlar, 5S yönteminin iş güvenliği üzerinde önemli bir iyileşme sağladığını ortaya koymuştur. Risk seviyelerinde %53 oranında bir azalma kaydedilmiştir. Bu durum, 5S yönteminin iş kazalarını önleme ve güvenli çalışma ortamı oluşturmadaki etkinliğini göstermektedir. 5S yöntemi, iş yerinde düzen, temizlik ve standardizasyon sağlayarak yalnızca güvenlik değil, iş verimliliği üzerinde de olumlu etkiler yaratmıştır. Malzeme israfını önlemiş, zaman kaybını azaltmış ve iş süreçlerini daha düzenli hale getirmiştir. Ayrıca, çalışanların iş güvenliği bilinci artmış, daha güvenli ve düzenli bir çalışma ortamı oluşturulmuştur. Ancak, bu çalışma yalnızca bir atölyede gerçekleştirilmiş olup sonuçların diğer sektörlere genellenmesi sınırlıdır. Ayrıca, yöntemin uzun vadeli etkilerinin ve sürdürülebilirliğinin daha fazla araştırılması gerekmektedir. Sonuç olarak, 5S yöntemi, yüksek riskli endüstrilerde iş güvenliğini artırmak ve kazaları önlemek için etkili bir araçtır. Bu yöntemin sürdürülebilirliği için düzenli denetim ve eğitim programları gereklidir. Gelecekteki çalışmalar, yöntemin farklı sektörlerdeki etkilerini ve uzun vadeli faydalarını inceleyerek literatüre katkı sağlayabilir.
- MakaleAçık Erişim2025A Cooperative Physical Activity Intervention to Improve Physical Activity Level and Social Skills of Preschool Children with Autism Spectrum Disorder
Töman, Ufuk; Yarimkaya, Erkan; Aydemir, Uğur
The aim of this study was to evaluate the effects of cooperative physical activities on the physical activity level and social skills of preschool children with autism spectrum disorder. This study used the explanatory mixed-method design consisting of quantitative and qualitative stages. A total of 24 preschool children (12 children with autism spectrum disorder and 12 typically developing children) participated in the study. Children were randomly assigned to an experimental group (child with autism spectrum disorder n = 6; typically developing child n = 6) and a control group(child with autism spectrum disorder n = 6; typically developing child n = 6). Children in the experimental group participated in cooperative physical activities for 6 weeks. The cooperative physical activities consisted of stages such as a general warm-up, a child with autism spectrum disorder and a typically developing child forming a group, group task completion, and a general cool-down. Data were collected using the Personal Information Form, Leisure Time Exercise Questionnaire, Social Skills Assessment Scale and Semi-Structured Interview Form. After cooperative physical activities, a significant increase was observed in the physical activity level (F = 15.163, p < .05, Ƞ² = .603) and social skills (F = 10.213, p < .05, Ƞ² = .505) of the children with autism spectrum disorder in the experimental group. Parents reported that cooperative physical activities were a useful intervention to improve the physical activity level and social skills of children with autism spectrum disorder.
AtıfTR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2025Ortaokul Öğrencilerinde Öz-Şefkat ile Psikolojik Sağlamlık Arasındaki İlişkide Bilişsel Esnekliğin Aracı Rolü
Koçak, Lokman; Terzi, Elif
Ortaokul öğrencilerinde öz-şefkat ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünü incelemek bu çalışmanın amacıdır. Çalışma, ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. “Kişisel Bilgi Formu”, “Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği”, “Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu” ve “Bilişsel Esneklik Ölçeği” 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Trabzon şehrinin farklı ilçelerindeki ortaokullarda öğrenim görmekte olan 545 kız ve 485 erkek toplam 1030 öğrenciye uygulanmıştır. Veriler; SPSS 23 istatistik programı kullanılarak psikolojik sağlamlık, öz-şefkat, bilişsel esneklik arasındaki ilişkiler regresyona dayalı aracılık analizi, korelasyon analizi işe koşularak ele alınmıştır. Bootstrap yöntemi yardımıyla da sınanmak istenen aracı modeldeki doğrudan ve dolaylı etkiler tespit edilmiştir. Analiz sonuçları ele alındığında öz-şefkat ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünün var olduğu görülmüştür. Araştırma çerçevesinde elde edilen bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılarak bu doğrultuda önerilerde bulunulmuştur.
