Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2026Tip 2 Diyabetli Yetişkinlerin Psikolojik İnsülin Direnci: Kesitsel Çalışma
Semerci, Vahide; Sönmez Sarı, Ebru; Akeren, Zahide; Kalyoncuo, Servet
Amaç: Bu çalışma tip 2 diyabetli yetişkinlerin psikolojik insülin direncinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacı ile yapıldı. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte olan çalışmaya tip 2 diyabetli 135 yetişkin dahil edildi. Veriler Kişisel Bilgi Formu ve Psikolojik İnsülin Direnci Ölçeği ile toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Independent samples t test, One-Way ANOVA ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların %65.2’si 18-64 yaş, %55.6’sı kadın, %49.6’sı ilkokul mezunu, çoğu hipertansiyon (%57.8) hastasıdır. Tip 2 diyabetli yetişkinlerin Psikolojik İnsülin Direnci Ölçeği puan ortalaması 35.55 ± 13.08’dir. İstatistiksel modele dahil edilen değişkenlerden eğitim durumu, gelir durumu, destek olan kişinin olması, diyabet konusunda eğitim alma ve sağlık düzeyi algısı değişkenlerinin psikolojik insülin direncini etkilediği (p<0.05) ve varyansın %42.3’ünü açıkladığı saptandı (Adjusted R2= 0.423; F= 10.812; p<0.001). Sonuç: Sonuç olarak tip 2 diyabetli yetişkinlerin psikolojik insülin direnci orta düzeydedir. Tip 2 diyabetli yetişkinlerde; eğitim ve gelir düzeyinin yüksek olması, destekleyici bir kişinin varlığı, diyabetle ilgili eğitim almış olmak ve bireyin sağlık durumunu iyi algılaması, psikolojik insülin direnci üzerinde olumlu etki göstermektedir. Hemşireler, hastaların psikolojik insülin direncini azaltmak için eğitim düzeyi ve sosyoekonomik durumu dikkate alarak bireyselleştirilmiş ve sürekliliği olan diyabet eğitimleri planlamalıdır. Ayrıca, hastaların sosyal destek sistemlerini güçlendirmeli, destekleyici bireyleri sürece dahil etmeli ve sağlık algısını iyileştirmeye yönelik danışmanlık yaklaşımları benimsemelidir.
- Derleme MakaleAçık Erişim2026Hemodiyaliz Hastalarında Konstipasyon Yönetimi ve Akupresür Uygulaması
Kalyoncuo, Servet
Konstipasyon, hemodiyaliz hastalarının yaşadığı semptomlardan birisidir. Konstipasyon tedavi edilmediği takdirde, karın ağrısı, bulantı, kusma, psikolojik rahatsızlıklar, bağırsak tıkanması ve perforasyonu gibi rahatsız edici belirtilere veya yaşamı tehdit edici komplikasyonlara yol açabilmektedir. Konstipasyon için yaygın farmakolojik müdahalelerin kullanımı kısa süreli semptomların hafifletilmesinde etkili olsa da uzun süreli kullanımları ciddi yan etkilere ve sağlık bakım sisteminde yüksek maliyetlere neden olabilmektedir. Bu nedenle hemodiyaliz hastalarında görülen konstipasyonu hafifletmek için diğer destekleyici yöntemlere de ihtiyaç duyulmaktadır. Son zamanlarda, tamamlayıcı ve alternatif tıp uygulamaları semptom yönetiminde yaygın olarak kullanılmaktadır. Tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerinden biri olan akupresürün konstipasyon yönetiminde etkili olduğu yapılan çalışmalarda gösterilmiştir. Akupresür, vücuttaki belirli akupunktur noktalarına el ile uygulanan basınç uygulamasıdır ve bu uygulamanın insan vücudundaki dengeyi geri kazandırdığına inanılmaktadır. Akupresür, konstipasyon için non-invaziv bir müdahaledir ve herhangi bir ağrı ve yan etki ile sonuçlanmayan etkili bir yöntemdir. Bununla birlikte, hemodiyaliz hastalarında konstipasyonun tedavisinde akupresürün etkileri ile ilgili çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Hemşireler konstipasyon semptomu yönetiminde, tamamlayıcı ve alternatif yöntemlerden biri olan akupresüre ilişkin bilgi sahibi olmalı, hastayı bilgilendirmeli, akupresür uygulamasının hasta üzerindeki etkilerini gözlemlemelidir.
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ2Perceived burdensomeness and happiness in cohabiting older adults: The serial mediating roles of mental well-being and loneliness
Akeren, Zahide; Akeren, Ihsan; Kalyoncuo, Servet
Background Aging-related changes and increased dependence on family members may negatively affect older adults’ psychological well-being. Perceived burdensomeness refers to the belief that one is a burden on others and has been associated with lower happiness, reduced mental well-being, and greater loneliness. Among adults living with their families, mental well-being and loneliness may explain how perceived burdensomeness relates to happiness in later life. Purpose This study examined the associations between perceived burdensomeness and happiness among older adults living with their families and evaluated the serial mediating roles of mental well-being and loneliness. Methods This cross-sectional study included individuals aged ≥65 years residing with family members in a city in Turkey’s Eastern Black Sea region. Data were collected from 273 older adults; after preliminary screening, 7 cases were excluded, resulting in a final analytic sample of N = 266. Measures included the Geriatric Feelings of Burdensomeness Scale, WHO-5, the Happiness Scale, and the Loneliness Scale for the Elderly. Serial mediation was tested using a regression-based approach with bootstrap confidence intervals. Results Perceived burdensomeness was associated with lower mental well-being and higher loneliness. The total association between burdensomeness and happiness was negative (β=-0.467), and more than two-thirds of this association operated indirectly through mental well-being and loneliness. Conclusion and Implications Perceived burdensomeness was associated with lower happiness among older adults living with their families, primarily through reduced mental well-being and increased loneliness. In geriatric nursing and primary care, routinely assessing these psychosocial factors and implementing family-centered and social support-oriented interventions may help improve happiness.
AtıfScopus1OpenAlex1
İncele - Derleme MakaleYalnız künye2026Scopus SJRQ4Touching relief: A complementary path to easing rheumatoid arthritis pain
Kalyoncuo, Servet
Rheumatoid arthritis (RA) is a chronic autoimmune disease characterized by persistent synovial inflammation, leading to pain, joint stiffness, and functional impairment. Despite advances in pharmacological treatments, including disease-modifying antirheumatic drugs (DMARDs) and biologic agents, many patients continue to experience residual symptoms that negatively affect quality of life. This review aims to evaluate the potential role of massage therapy as a complementary approach in the management of RA, with a focus on its clinical effects and proposed mechanisms. A structured literature search was conducted in Medline/PubMed, Scopus, and the Directory of Open Access Journals (DOAJ) for studies published up to March 1, 2025. Studies were considered if they included individuals diagnosed with RA, evaluated any form of massage therapy (e.g., Swedish massage, aromatherapy massage, reflexology), and reported clinical or patient-reported outcomes. Both randomized controlled trials and quasi-experimental studies were included, while studies involving non-RA populations or insufficient methodological detail were excluded. However, this review was not designed as a fully systematic review and may be subject to selection bias. The available evidence suggests that massage therapy may be associated with improvements in pain, joint mobility, and patient-reported outcomes in individuals with RA. However, the overall strength of evidence is limited by methodological concerns, including small sample sizes, heterogeneity in intervention protocols, and the frequent lack of appropriate control groups. While some studies report reductions in inflammatory biomarkers such as interleukin-6 (IL-6) and C-reactive protein (CRP), these findings are based on limited evidence and should be interpreted cautiously, particularly in studies where massage therapy is combined with other interventions. Massage therapy may also contribute to psychological well-being by reducing stress and improving overall mental health. Evidence derived from non-RA populations was considered only as supportive background and was not central to the conclusions of this review. Additionally, the potential for publication bias should be acknowledged, as studies with positive findings are more likely to be published. The integration of massage therapy into RA management may benefit from nurse-led approaches; however, variability in practitioner training and the lack of standardized intervention protocols remain important challenges. Future research should prioritize well-designed, adequately powered randomized controlled trials focusing specifically on RA populations, with standardized massage interventions and clearly defined outcome measures.
- MakaleYalnız künye2026Scopus SJRQ2Social support mediates relationship between death anxiety and stress in chronic illness
Akeren, Zahide; Kalyoncuo, Servet
Background: Fear of death may become salient among individuals with chronic illness. This study examined the mediating role of perceived social support in the relationship between death anxiety and perceived stress in individuals with chronic illness. Methods: The study was conducted with 265 individuals diagnosed with chronic illness. The sample included participants with hypertension (20.7%), diabetes (19.6%), and cardiovascular diseases (16.2%), among conditions. Data were collected using the Templer Death Anxiety Scale, the Perceived Stress Scale, and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Results: A weak negative correlation was found between death anxiety and perceived social support (r = -0.156, p = 0.011), while a positive correlation was observed between death anxiety and perceived stress (r = 0.362, p < 0.001). The proportion of the total effect mediated by perceived social support was 32.7%. Death anxiety was associated with perceived stress (β = 0.347, p < 0.001). The of perceived social support as a mediator, the coefficient decreased (β = 0.234, p < 0.001), indicating partial mediation. Conclusion: Perceived social support partially mediated the relationship between death anxiety and perceived stress. Higher levels of death anxiety were associated with higher perceived stress, and this association was attenuated in the presence of perceived social support.
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ3Supportive Care Needs and Nursing Care Perceptions in Cancer Patients Receiving Targeted Therapies and Immunotherapy: A Cross-Sectional Study
Doğan, Nurhan; Tekinsoy Kartın, Pınar; Kalyoncuo, Servet
Objective: This study was conducted to determine the supportive care needs of cancer patients undergoing targeted therapies and immunotherapy as well as their perceptions of nursing care. Methods: In this study, a cross-sectional research design, a quantitative research method, was used. The study was conducted with 210 individuals between 04.10.2021 and 28.02.2022. In the study, data were collected using the Individual Description Form, Supportive Care Needs Scale (SCNS-SF), and Patients’ Perception of Nursing Care Scale (PPNCS). Results: Individuals with a mean age of 59.18±12.53 years had a SCNS-SF mean score of 121.42±11.80, and a PPNCS mean score of 23.41±10.64. In the study, a significant difference was found between individuals' needs and care perceptions in terms of gender, educational level, cohabitants, working status and disease stage (P<.05). There is no significant correlation between the PPNCS total score and the SCNS-SF total score (r=-.03, P=.653). Conclusion: It was determined that the care needs of the individuals were moderate to high, and their perceptions of nursing care (degree of expected needs and patient satisfaction) were low.
- Derleme MakaleYalnız künye2025Diyabetik Nöropatili Hastalarda Ağrı Yönetiminde Refleksoloji Uygulaması
Kalyoncuo, Servet
Diabetes mellitus; sinirleri, pleksusu ve/veya kökleri etkileyen çeşitli akut ve kronik nöropatilere neden olabilen kronik bir hastalıktır. Diyabetik nöropatiler yaşam kalitesinde önemli bir azalmaya yol açan DM’nin en yaygın komplikasyonudur ve diyabet hastalarının yaklaşık yarısını etkilemektedir. Diyabetik nöropatide en sık görülen semptomlardan biri ağrıdır. Nöropatik ağrıda parestezi, disestezi, hiperaljezi, allodini ve hiperpati gibi semptomlar görülür. Bu semptomlar, hastaların yaşam kalitelerini de önemli ölçüde etkilemekte, psikolojik durumlarını tehlikeye atmaktadır. Bu nedenle diyabetik nöropatili hastalarda ağrı semptomunu azaltmaya yönelik farmakolojik girişimlerin yanı sıra nonfarmakalojik girişimlerden yararlanılmaktadır. Non-farmakolojik yöntemlerden biri olan refleksolojinin en yaygın ve etkin uygulama yöntemlerden biri olan ayak refleksolojisi, ayak tabanındaki refleks noktalarına bası yapılması sonucunda vücuttaki organ ve sistemlerin uyarılmasına dayanan yöntemlerinden biri olarak bilinmektedir. Refleksolojinin endorfin teorisine göre ayakta bulunan refleks noktalarına yapılan baskı vücuttaki endorfin salınımını uyarır. Salınan endorfin beyne giden ağrı sinyallerinin sinirsel iletimini engellemekte, kaygı ve ağrı düzeylerini azaltmakta ve bu sayede vücudun kendi kendini iyileştirmesini sağlamaktadır. Diyabetik nöropatili hastalarda ağrı tedavisinde refleksolojinin etkileri ile ilgili çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Bu açıdan, refleksolojinin diyabetik nöropatili hastalarda gelişen ağrıya etkisini tespit etmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Refleksoloji hemşirelerin bağımsız fonksiyonlarından biri ve hemşirelik bakımının bir parçasıdır. Bu derlemede diyabetik nörpatili hastalarda ağrı yönetimnde refleksoloji kullanımının yararları ve hemşirelikte kullanım alanlarından bahsedilecektir.
- MakaleAçık Erişim2025Kronik Hastaların Akılcı Antibiyotik Kullanım Tutumları ve Etkili Faktörler
Semerci, Vahide; Akeren, Zahide; Kalyoncuo, Servet
Amaç: Araştırmanın amacı kronik hastalığa sahip bireylerin akılcı antibiyotik kullanımına yönelik tutumları ve etkili faktörleri belirlemektir. Araçlar ve Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel tipte olan araştırma 228 kronik hastalığa sahip birey ile tamamlanmıştır. Araştırma verileri ‘Hasta Tanıtım Formu’ ve ‘Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Bilgi-Tutum Ölçeği’ kullanılarak toplandı. Bulgular: Katılımcıların %58.3’ünün hipertansiyon, %39’unun diyabet, %30.3’ünün kardiyovasküler hastalığının ve %23.7’sinin böbrek hastalığının olduğu belirlendi. Ayrıca %52.6’sının antibiyotiği hastalıkla ilgili şikayetleri geçene kadar kullandığı ve %27.2’sinin hekime muayene olmadan antibiyotik kullandığı bulundu. Kronik hastaların Akılcı Antibiyotik Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği toplam puanı 60.27±13.26 (32-80) idi. Modele dahil edilen değişkenlerden erkek, okur yazar olmama, tavsiyeyle ilaç kullanma, kendi başına ve şikayeti bitene kadar antibiyotik kullanma, sağlık eğitimi almama durumları akılcı antibiyotik kullanımına yönelik tutumları olumsuz yönde etkiledi (p<0.05) ve varyansın %65’ini açıkladı (R2=0.657, F=20.968, p<0.001). Sonuç: Kronik hastalığa sahip bireylerin akılcı antibiyotik kullanımına yönelik tutumlarının ortalamanın üzerinde olduğu ve olumlu tutuma sahip oldukları belirlendi. Erkeklerin, antibiyotiği hastalıkla ilgili şikâyet bitene kadar kullananların ve sağlık eğitimi almayanların akılcı antibiyotik kullanımına yönelik tutumları daha düşüktür. Ayrıca ilkokul, ortaokul, lise, üniversite ve üzeri mezun olanların, komşuları, yakınları ve arkadaşlarının tavsiyesi ile ilaç kullanmayanların ve hekime muayene olmadan antibiyotik kullanmayanların akılcı antibiyotik kullanımına yönelik tutumları daha yüksektir.
AtıfOpenAlex1
İncele - MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ2The Effect of Health Literacy Level of Caregivers of Individuals With Diabetes on Care Activities and Supportive Behaviours
Semerci Çakmak, Vahide; Akeren, Zahide; Sönmez Sarı, Ebru; Kalyoncuo, Servet
Background: To determine the effect of the health literacy levels of caregivers of individuals with T2DM on caregiving activities and supportive behaviours. Methods: Cross sectional study. The sample for the study comprised of people who provided care for 442 individuals who were diagnosed with diabetes. The data were collected using the Personal Information Form, HLS-14 and D-CASS. Descriptive statistics, Independent samples t test, One-Way ANOVA and multiple linear regression analysis were used to analyse the data. Results: According to the results of the multiple linear regression analysis, the model was found to be statistically significant, and the variables that were incorporated into the model were able to explain 68.1% of the variance. Among the variables included in the model, HLS-14, educational status, employment status, income status and diabetes-related education were found to affect the care activities and supportive behaviours of caregivers of individuals with diabetes. Conclusion: In the research, it was determined that care activities and supportive behaviours were higher in those with higher levels of HL, higher levels of education, those who were not employed, those with higher income levels, and those who received education about diabetes. Nurses should develop training programmes to increase the HL levels of caregivers.
AtıfScopus2WoS2OpenAlex3İncele - MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ1The effect of dietary education on attitudes and behaviors in hemodialysis patients: A randomized trial
Akeren, Zahide; Çakmak, Vahide Semerci; Kalyoncuo, Servet
Background: Hemodialysis patients are at high risk for poor dietary status, primarily due to limited adherence to complex dietary regimens. Inadequate adherence may lead to complications and negatively adversely affect treatment outcomes. Promoting positive dietary attitudes and behavioral change is essential to improve health in this population. Aim: This study aimed to evaluate the impact of a structured dietary education program on dietary attitudes, daily diet intake, and vital signs in hemodialysis patients. Methods: The study was conducted between December 15, 2023, and March 27, 2024, with 34 patients (17 experimental, 17 control) receiving treatment at a public hospital in northeastern Turkey. Data were collected using the Patient Information Form, 24-Hour Diet Recall, Attitude Scale for Dietary Therapy of Hemodialysis Patients (ASDTHP), and Vital Signs Form. The experimental group received structured dietary education in two weekly 40-min sessions. Analyses were performed using BeBIS 9.0 and SPSS 25. Results: The mean age of participants in the experimental group was 59.94 ± 11.80 years; 64.7 % were male, and 64.7 % were primary/middle school graduates. In the experimental group, significant improvements were found in the total ASDTHP score, including the cognition-influenced and diet culture-related behavioral subdimensions (p < 0.05). Additionally, post-intervention analysis showed showed statistically significant reductions in systolic blood pressure, and pulse rate and increase in potassium intake (p < 0.05). Conclusion: Dietary education improved dietary attitudes and positively influenced certain vital signs, including blood pressure, in hemodialysis patients. However, it did not lead to statistically significant changes in other macronutrient and micronutrient intake variables.
AtıfScopus1WoS1OpenAlex1İncele