Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
- Dertli, Enes(117)
- Kaya, Yunus(51)
- Şahin, Engin(48)
- İspirli, Hümeyra(47)
- Özen, Soner(46)
- Şenay, Volkan(45)
- Pat, Suat(44)
- Can, Zehra(39)
- Bayraktar, Bülent(37)
- Bayram, Sinan(37)
- Korkmaz, Şadan(36)
- Cuce, Erdem(35)
- Ecem Bayram, Nesrin(33)
- Kutlu, Naciye(33)
- Yilmaz, Mustafa Tahsin(32)
- Artar, Musa(31)
- Ertugrul, Mehmet(30)
- Öner, Erdal(30)
- Ayata, Ümit(29)
- Hasar, Ugur Cem(29)
- Esmer, Yusuf(28)
- Mercan, Emin(27)
- Cuce, Pinar Mert(26)
- Özdemir, Akın(25)
- Çolak, Murat(24)
- Bayram, Ozkan(23)
- Kamiloğlu, Aybike(23)
- Sert, Durmuş(22)
- Ayazoglu, Rabil(21)
- Abdioglu, Murat(20)
- Bayram, Nesrin Ecem(20)
- Kadakal, Mahir(20)
- Kara, Yakup(20)
- Kizil, Hamit Emre(20)
- Tozlu, Alperen(20)
- Birinci, Ahmet(19)
- Gerçek, Yusuf Can(19)
- Battal, Fetullah(18)
- Dirican, Ebubekir(18)
- Ergün, Mustafa(18)
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2026Annona muricata Leaf Extract Rebalances Systemic Redox Status and Modulates Neuroimmune, Microbial, and Functional Responses in CLP-Induced Septic Rats
Ülker, U; Bayraktar, B; Alçığır, ME; Kızıl, S; Aydin, F; Kotan, GC; Yeni, M
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1Pomegranate Peel Extract and Punicalagin Are Associated with Attenuated Intestinal Barrier Dysfunction, Oxidative Stress, and Multi-Organ Injury in a Rat CLP Model
Yeni, M; Ürüşan, H; Bayraktar, B; Kotan, GC
- MakaleAçık Erişim2026Dose-Related Effects of Cannabidiol on Inflammatory and Redox Responses, Bacterial Dissemination, and Multiorgan Injury in CLP-Induced Septic Rats
Ülker, U; Bayraktar, B; Karan, T; Sinmez, ÇÇ; Tüfekçi, E; Bilici, E; Alpman, U; Kotan, GC; Yeni, M
- MakaleAçık Erişim2026The Relationship of Cyberchondria, Negative Affect, and Anthropometric Indices with Heart-Rate Variability Among Health Sciences Students: A Psychophysiological Study of Digital Health-Information Behavior
Erkılıç, TO; Bayraktar, B; Taşci, SÇ
- MakaleYalnız künye2026The First Report Card on Physical Activity for Children and Adolescents in Türkiye
Yarımkaya, E; Oğur, YG; Aydemir, U; Türkmen, M
- MakaleYayıncıda açık erişim2026Scopus SJRQ1The indirect association between psychological well-being and professional commitment through teacher self-efficacy among Turkish language teachers
Şahin, TG; Banaz, E; Özbilen, U
- MakaleYalnız künye2026Chrysin as a multi-target regulator of tramadol-induced testicular damage: Integration of inflammation, mitochondrial dynamics, and germ cell survival pathways
Erol, İ; Özdemir, S; Küçükler, S; Özkaraca, M; Akarsu, SA; Şimşek, H; Kızıl, HE; Mutlu, H; Kandemir, FM
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1Personality traits in relation to mindful eating among university students in Türkiye
Ünal, G; Esgin, Ö
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1Spiritual monachopsis and depressive symptoms among university students in Türkiye: a cross-sectional study
Okur, S
- MakaleAçık Erişim2026Yumurta Kalite Parametreleri Üzerine Farklı Yetiştirme Sistemleri ve Mevsimin Etkisi
Tekce, Emre; Tekdemir, Orhan Atlıhan
Bu araştırma, farklı yetiştirme sistemlerinde (kafes sistemi, aile tipi ve serbest gezen sistem) üretilen tavuk yumurtalarının dış ve iç kalite parametreleri üzerindeki mevsimsel (ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış) etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada farklı yetiştirme sistemlerinden her bir mevsimde 50’şer adet olmak üzere toplam 600 adet yumurta toplanmıştır. Yumurta örneklerinin dış kalite parametreleri üzerine mevsimin etkisi incelendiğinde; kış mevsiminde kırılma mukavemeti, kabuk kalınlığı, sarı yüksekliği ve sarı indeksi önemli bulunmuştur (p
- MakaleAçık Erişim2026Türkiye'nin Demografik ve Sosyal Yapısının PCA ve K-Means Kümeleme Yöntemiyle Analizi
Sebetci, Özel; Ayberkin, Doruk
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin benzersiz konumundan ve karmaşık toplumundan yararlanıp, Türkiye'deki illerin demografik ve sosyoekonomik yapısını kapsamlı bir şekilde analiz ederek illerdeki demografik ve sosyoekonomik eşitsizlikleri araştırmaktır. Amaca uygun olarak TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından açık veri olarak sağlanan 2010-2022 yılları arasında 81 ilin verilerini içeren çok boyutlu bir veri seti, Keşif Amaçlı Veri Analizi (EDA), Temel Bileşen Analizi (PCA) ve K-Ortalamalar kümelemesi gibi ileri veri analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada, iç göç, nüfus artışı, yabancı nüfus yoğunluğu ve boşanma oranları gibi temel sosyoekonomik göstergeler ele alınmıştır. Analiz sonuçları, şehirler arasında göç kalıpları, nüfus artış hızı ve sosyoekonomik özellikler açısından önemli farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. PCA ve kümeleme analizi, şehirleri demografik ve sosyoekonomik profillerine göre gruplandırarak bu farklılıkları daha detaylı bir şekilde anlamayı sağlamıştır. Çalışma, Türkiye'nin nüfus dinamikleri ve sosyal dokusunun anlaşılması, etkili yerel ve ulusal politikaların geliştirilmesi ve sosyal uyumun güçlendirilmesi açısından önemli bilgiler sunmaktadır. Sonuçlara bakılarak bazı önlemlerin alınmasının gerekliliği ortaya konulmuştur. Demografik ve sosyoekonomik profillerin çok boyutlu yapısı dikkate alınarak kentsel planlama, eğitim, sağlık ve sosyal hizmetler gibi alanlara özel önem verilmelidir.Göç akışının yoğun olduğu bölgelerde, sosyal hizmetlerin güçlendirilmesine, ekonomik fırsatların artırılmasına ve entegrasyon politikalarının geliştirilmesine öncelik vermelidir.Nüfus artış hızının düşük veya negatif olduğu bölgelerde nüfus artışını teşvik edecek önlemler ve ekonomik kalkınmayı destekleyici stratejiler uygulanmalıdır.
AtıfOpenAlex2
İncele - MakaleAçık Erişim2026The Mediating Role of Artificial Intelligence Use in the Relationship Between Digital Literacy and Artificial Intelligence Learning Intentions in Mathematics Teachers
Kaplan, Abdullah; Kurdal, Cem
Purpose: The increasing integration of artificial intelligence (AI) technologies into educational environments has emphasized the need to evaluate teachers’ digital literacy and their intentions to engage with these tools. This study aims to explore the mediating role of mathematics teachers’ perceptions of AI usage in the relationship between their digital literacy and intentions to learn AI. Method: A correlational survey design was adopted with a sample of 476 mathematics teachers from various regions of Türkiye. Data were collected online using validated measurement tools for digital literacy, perceived AI use, and AI learning intention. Statistical analyses were performed using SPSS and Hayes' PROCESS macro, including descriptive statistics and correlation analysis. The default mediating effect model was tested using regression-based mediating effect analysis with bootstrap confidence intervals for indirect effects. Findings: The results indicated a significant and positive relationship between digital literacy and AI learning intentions. Furthermore, perceptions of AI use were found to partially mediate this relationship. These findings suggest that teachers with higher digital literacy are more likely to develop stronger intentions to learn AI, both directly and through enhanced perceptions of AI usage. Highlights: The study underscores the pivotal role of digital literacy in shaping mathematics teachers’ intentions to learn about AI. Findings reveal that teachers with higher digital competencies are more inclined to pursue AI learning opportunities, both directly and through their perceptions of AI usage. The partial mediating effect of AI usage perception highlights the importance of fostering not only technical skills but also positive attitudes toward AI integration. These results emphasize the need for professional development programs that simultaneously enhance digital competencies and equip teachers with the knowledge and confidence to integrate AI tools effectively. The outcomes provide valuable evidence to guide educational policymakers and practitioners in designing targeted training initiatives aimed at promoting AI readiness in teaching.
AtıfOpenAlex3İncele - MakaleAçık Erişim2026Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Sınav Kaygısının Fizyolojik Belirtilerini Azaltmada Ardıç ve Kekik Uçucu Yağlarının Etkinliği
Erkılıç, Tugçe Orkun; Bayraktar, Bülent; Bozok, Ümmü Gülşen; Ozcan, Gulbahar Boyuk
Tıp öğrencileri, bilişsel ve akademik performansı olumsuz etkileyen sınav kaygısıyla mücadele etmektedir. Aromaterapi, farmakolojik tedavilere alternatif olarak popüler hale gelmektedir. Bu çalışma, ardıç ve kekik esansiyel yağlarının lisans öğrencilerinin sınav kaygısını psikofizyolojik olarak nasıl etkilediğini incelemektedir. Sınavlara giren öğrencilerde ardıç ve kekik aroması inhalasyonu asprosin, siklik guanozin monofosfat yanıt elementi bağlayıcı protein (CREB), kortizol ve sınav kaygısı üzerinde test edilmiştir. Yöntem: Tıp Fakültesi'nden 18-25 yaş arası 80 sağlıklı öğrencinin rastgele bir örneği, final sınavları sırasında toplanmıştır. Katılımcılar kendi kontrolleriydi ve aromaterapiden önce ve sonra tükürük alındı. Tükürük örnekleri ELISA kullanılarak Asprosin, CREB ve kortizol için test edildi. Kalp hızı, oksijen satürasyonu, sistolik basınç, diyastolik basınç ve vücut sıcaklığı aroma inhalasyonundan önce ve sonra izlenmiştir. Bulgular: Bu çalışmanın bulgularına göre, ardıç ve kekik aromaterapisinin tükürük ortalama Asprosin, CREB ve kortizol hormon düzeylerini artırmada etkili olduğu, en anlamlı düşüşün ise ardıç aromaterapisi alan gruplarda olduğu tespit edildi (p<0.001). Ardıç aromaterapi uygulaması Sistolik Kan Basıncı (SKB) ve Diyastolik Kan Basıncı (DKB)'yi etkilemiş (p<0.05) ancak Kalp Atım Hızı (KAH), Periferik Kapiller Oksijen Satürasyonu (SPO2) veya sıcaklığı etkilememiştir (p>0.05). Kekik aromaterapisi SBP, DBP, HR, SPO2 veya sıcaklığı etkilememiştir (p>0.05). Sonuç: Hafıza ve duyguları kontrol eden limbik sistem koku ile bağlantılıdır. Çalışmamız, koku inhalasyonunun sınav sırasında üniversite öğrencilerinde Asprosin, CREB, kortizol ve diğer fizyolojik göstergeleri etkilediğine dair özgün kanıtlar ortaya koymuştur ve sınav kaygısının giderilmesinde destekleyici bulgular sunmaktadır.
AtıfOpenAlex2İncele - MakaleYalnız künye2026Çilek Tarlalarındaki Ortam Sıcaklığının Bal Arıları ve Yerli Tozlayıcı Arıların Aktiviteleri Üzerindeki Etkisi
Erdogan, Ummugulsum; Erdoğan, Yaşar
Küresel iklim değişikliğine bağlı artan sıcaklıklar, arı aktivite desenlerini ve bitkilerin tozlaşma verimliliğini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu çalışmada, ortam sıcaklığının çilek (Fragaria × ananassa) tarlalarındaki bal arıları (Apis mellifera) ve yabani polinatör arı türlerinin aktivitesi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Gözlemler, 12-22°C arasındaki sıcaklık aralıklarında farklı arı türlerinin çiçekleri ziyaret sıklıkları kaydedilerek yapılmıştır. Bulgular, A. mellifera'nın tüm sıcaklık aralıklarında gözlendiğini ve aktivite seviyesinin sıcaklık arttıkça önemli ölçüde arttığını göstermektedir. Yerli türler arasında Lasioglossum spp. ve Halictus quadricinctus daha dar sıcaklık aralıklarında aktifken, Eristalis tenax daha yüksek sıcaklıklarda en yüksek aktivitesini göstermiştir. Genel olarak, bal arıları geniş bir termal toleransa sahipken, yerli arı türleri daha sınırlı sıcaklık aralıklarında faaliyet göstermektedir. Bu sonuçlar, yerli arı topluluklarının iklim değişikliğinin ilerlemesiyle tozlaşma hizmetlerinin azalması riskiyle karşı karşıya olduğunu ve bu türlerin korunmasının tarımsal sürdürülebilirlik için önemli olduğunu göstermektedir.
- MakaleYalnız künye2026Evaluation of Phenotypic Traits and Essential Oil Content in Wild-Grown Achillea biebersteinii Populations in Northeastern Türkiye
Coban, Furkan; Gül, Volkan; Çakır, Ahmet
Achillea biebersteinii Afan., a medicinal and aromatic plant widely distributed in Türkiye, is valued for its essential oil content and bioactive compounds. This study aimed to investigate the phenotypic variation, yield performance, and essential oil content of A. biebersteinii populations collected from ten different locations in northeastern Türkiye. A total of six morphological and agronomic traits plant height (PH), inflorescence diameter (ID), stem diameter (SD), number of flowering branches (NFB), dry herbage yield (DHY), and dry flower yield (DFY) alongside essential oil content (EO), were evaluated. ANOVA results revealed statistically significant differences among locations for PH, DHY, and NFB, indicating strong environmental or genetic influences. In contrast, EO content showed no significant variation across locations, suggesting greater genetic stability. Correlation analysis indicated a strong positive association between NFB and DHY, while EO content was negatively correlated with PH and SD. Principal Component Analysis further clarified trait associations and revealed distinct groupings among locations, with L9 and L10 showing superior yield performance and L3 standing out for its high EO content. These findings highlight the substantial phenotypic and chemotypic diversity of A. biebersteinii in northeastern Türkiye and underscore the importance of location specific selection in breeding and conservation programs. The identification of high-yielding and high-quality populations provides a valuable resource for sustainable utilization of this species in medicinal and aromatic plant sectors.
- MakaleAçık Erişim2026Modern çağın tükenmişliği: Dijital bağımlılık, fiziksel ve psikolojik yorgunluğun mental iyi oluş üzerine etkisi
Süheyb, Okur
Bu araştırmanın temel amacı, dijital yorgunluğun üniversite öğrencilerinin mental iyi oluşu üzerindeki etkisini incelemektir. İlişkisel tarama modelinde desenlenen çalışmanın örneklemini, bir İlahiyat Fakültesi'nde öğrenim gören 18-35 yaş aralığındaki 508 lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, Dijital Yorgunluk Ölçeği (DYÖ) ve Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği (WEMWBS) kullanılarak toplanmış; korelasyon, t-testi, ANOVA ve çoklu doğrusal regresyon teknikleri ile analiz edilmiştir. Bulgular, dijital yorgunluk ile mental iyi oluş arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. Özellikle fiziksel/zihinsel yorgunluk boyutu, en güçlü negatif ilişkiyi sergilemiştir. Regresyon analizi, fiziksel/zihinsel yorgunluk ve psikosomatik sorunların, iyi oluşun en güçlü negatif yordayıcıları olduğunu ortaya koymuştur. Cinsiyete dayalı analizler, kadın öğrencilerin daha yüksek iyi oluş bildirdiğini, erkek öğrencilerin ise daha yüksek dijital bağımlılık düzeylerine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Paradoksal bir bulgu olarak, 31-35 yaş grubu hem dijital yorgunluk hem de mental iyi oluş açısından en yüksek düzeyleri sergilemiş; bu durum yaşam evreleriyle şekillenen karmaşık bir ilişkiye işaret etmiştir. Sonuç olarak, dijital yorgunluğun fiziksel ve somatik yansımalarının, öğrencilerde mental iyi oluşu azaltan en kritik faktörler olduğu belirlenmiştir.
- MakaleAçık Erişim2026Mechanical power output is unaffected by starting cadence during Wingate-type sprint interval training
Agırbas, Oztürk; Çabuk, Refık; Demirarar, Onur; Tatlısu, Bülent; Ağgön, Eser
Wingate-type repeated sprint intervals (SITWingate) rely on the attainment of high peak power output (PPO) and the maintenance of average power output (AvPO) as mechanical acute responses that are critical for eliciting aerobic and anaerobic adaptations. In recreationally active participants, the starting cadence of a single WAnT has been shown to influence mechanical power indices. However, the effect of different starting cadences on mechanical power indices during a SITWingate protocol remains unknown. Therefore, the purpose of this study was to determine whether different starting cadences in SITWingate alter mechanical power outputs. Eight recreationally active men (age: 21.1 ± 2.1 years; height: 179 ± 6.4 cm; body mass: 69.8 ± 7.1 kg) volunteered to participate. Participants completed two SIT protocols with different starting cadences (SIT80rpm and SIT120rpm) in sessions separated by ≥72 hours. Each protocol consisted of three 30-s all-out cycling bouts against a standardized load corresponding to 7.5% of body mass, interspersed with 4-min passive recovery. For each bout, PPO and AvPO were obtained. Repeated-measures ANOVA indicated no significant main effect of starting cadence on PPO (F(1,7) = 0.11, p = 0.755, ηp² = 0.015), and AvPO (F(1,7) = 0.11, p = 0.753, ηp² = 0.015). Moreover, when the means of the three sprints were compared, no differences between protocols were detected for PPO (p = 0.755) and AvPO (p = 0.753). In conclusion, starting cadences (SIT80rpm vs. SIT120rpm) had no statistically significant effect on SITWingate performance indices among recreationally active men.
- MakaleAçık Erişim2026Association of the enteral nutrition support with mortality, biochemical parameters, and health markers in geriatric patients with COVID-19: A retrospective cohort study
Özçelik, Ayşe Özfer; Esgin, Ozge; Ethemoğlu, Filiz Banu; Özyürek, Serkan; Aykırı, Hilal
This study aims to evaluate the association of the enteral nutrition support on mortality, biochemical parameters, and health markers in geriatric patients with COVID-19 treated in intensive care units (ICUs). A retrospective cohort analysis was conducted on 226 patients aged 60 years and older admitted to the COVID-19 adult ICU of Yıldırım Beyazıt University Training and Research Hospital in 2021. Demographics, ICU stay characteristics, biochemical parameters, and nutrition therapy details were collected from hospital records. Patients receiving enteral nutrition were categorized by product type (e.g., diabetic, immunonutrition, glutamine-containing, etc.), and their association on mortality, biochemical markers, and ICU outcomes were evaluated. The mortality rate was 50.4%, with an mean ICU stay of 9.63±6.50 days. Most patients (90.3%) had chronic conditions. Nutrition therapy was administered to 138 patients using various products. Immunonutrition products were associated with improved albumin levels and reduced mortality (p<0.05). Chronic conditions significantly increased mortality risk and ICU stay duration (p<0.05). Multivariate analysis revealed that longer ICU stays and the presence of chronic diseases independently reduced survival probability. Enteral nutrition support, particularly immunonutrition, may benefit geriatric ICU patients with COVID-19 by improving biochemical parameters and reducing mortality risk. Although patients receiving diabetic and glutamine-enriched products have a higher incidence of pressure ulcers, it should be considered that such products are likely to have been used in higher-risk patients.
- MakaleAçık Erişim2026The Impact of Public Debt on Economic Growth in Türkiye and PIIGS Countries
Yıldız, Ümit; Bayhan, Semiha
In economies, borrowing may be resorted to in case of insufficient tax and tax-like revenues in financing public expenditures. In this respect, public debts are essential for financing growth and development. The effects of public debts, among the natural income sources of economies, on economic growth are intensely discussed today. The relationship between public debt and economic growth is important, especially in developing countries and relatively fragile economies where savings are insufficient to finance investments. This study aims to reveal the effects of public debt on economic growth in Portugal, Ireland, Italy, Greece, and Spain (PIIGS), which are considered the fragile economies of the Eurozone, and also in Türkiye. For this purpose, the study's findings, which analyze the panel data of the relevant countries for the period 1998-2022, basically conclude that public debt positively affects economic growth in Türkiye and PIIGS countries. These findings emphasize the importance of accurately formulating public borrowing policies and implementing appropriate strategies for economic growth in the relevant countries.
- MakaleAçık Erişim2026Investigation of Managerial Practices Related to Calves’ Survival in Dairy Cattle Farms: The Case of Çorum Province
Bayraktar, Bülent; Tekce, Emre; Aydemir, Seyma; Erdoğan, Yaşar; Aksakal, Vecihi; Ürüsan, Hılal; Kotan, Gökşad Cemil
This study was conducted using a Cross-Sectional Observational Design to determine the effects of current managerial practices applied in commercial dairy cattle farms in Çorum Province on calf survival. The main material of the study consisted of 120 active farms, which represent the general structure of the dairy cattle sector in the region. Data were collected via face-to-face surveys, and the scale’s reliability was confirmed (Cronbach’s Alpha: 0.742) and suitability for Factor Analysis (KMO: 0.710) was verified. The results showed that while 88.33% of the farmers were members of a cooperative/union and 57.50% reported timely colostrum administration (within the critical <4 hours), these positive indicators contrasted sharply with low biosecurity and poor practical application. Specifically, calf mortality was high (42.50% of farms reported mortality rates >5%), mainly due to diarrhea and pneumonia, with 65.83% of deaths occurring in the first 30 days. Critical management deficiencies included uncontrolled colostrum feeding (85.00% via suckling, risking failure of passive transfer), severe biosecurity breaches (85.83% of calves housed with adult animals), and delayed introduction of solid feed. In conclusion, the primary challenge in Çorum is not lack of institutional access or basic knowledge, but rather a critical disconnection between theoretical knowledge and practical management implementation. To improve calf survival, management strategies should shift from traditional suckling to controlled colostrum protocols and emphasize the transition from group housing to individual calf hutches to ensure biosecurity.
AtıfOpenAlex1İncele
