Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yazarlar
- Ag, Aliriza(2)
- Kul, Sinan(2)
- Serencam, Hüseyın(2)
- Torun, Fatma Ekmekyapar(2)
- Türkkan, Gokçen Eryılmaz(2)
- Uçurum, Metin(2)
- İrdemez, Şahset(2)
- Abuşoğlu, Ayşegül(1)
- Arslan, Esma(1)
- Atakul, Fatih(1)
- Atar, Büşra(1)
- Ates, Fatih(1)
- Aydoğdu, Cansu Çetinkaya(1)
- Bayram, Fatma Ozge(1)
- Bayramoglu, Turgut(1)
- Demircioğlu, Nuhi(1)
- Fandaklı, Seda(1)
- Gökçe, Nazlı(1)
- Güler Sülük, Rana(1)
- Kilci, Zülal(1)
- Orhan, M. Suphi(1)
- Pabuçcu, Hakan(1)
- Reçber, Züleyha(1)
- Tozlu, Alperen(1)
- Yetişensoy, Okan(1)
- Yilmaz, Fatih(1)
- Yıldız, Seçil Gül Meydan(1)
- Özahi, Emrah(1)
- Özger, Hacer(1)
- Şengün, Hayriye(1)
Yayınlar
- MakaleYalnız künye2024Ortaokul Öğrencilerine Yönelik Yeniden Kazanım Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi
Yetişensoy, Okan; Aydoğdu, Cansu Çetinkaya; Bayram, Fatma Ozge; Gökçe, Nazlı; Arslan, Esma; Kilci, Zülal
Bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin yeniden kazanım tutum düzeylerini belirlemek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmada, karma araştırma modellerinden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri orta sosyo-ekonomik düzey bir ortaokulda öğrenim gören 560 öğrenciden toplanmış ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Ölçekteki kapsam ve görünüş geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Yapı geçerliğini belirlemede araştırmanın nicel verileri; Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için 412, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 430 öğrenciden elde edilmiştir. Gerçekleştirilen AFA sonucunda 6,238 öz değere sahip, toplam varyansın %44,55’ini açıklayan, 14 maddelik tek boyutlu bir yapıya ulaşılmıştır. Bu yapı gerçekleştirilen DFA ile doğrulanmıştır. Ölçüt bağıntılı geçerlik çalışması sonuçları da ölçeğin geçerliğini desteklenmiştir. Ölçeğin Cronbach Alfa katsayısı ,90; split half güvenirlik katsayısı ise ,89 olarak bulunmuştur. Yapılan analizler ve değerlendirmeler neticesinde geliştirilen ölçeğin ortaokul öğrencilerinin yeniden kazanıma yönelik tutumlarını belirlemede alanyazına katkı sağlayabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak ortaokul öğrencilerine yönelik yeniden kazanım tutum ölçeğinin kullanıldığı yeni bilimsel çalışmaların gerçekleştirilebileceği önerilmiştir.
AtıfTR Dizin1
İncele - MakaleAçık Erişim2023Covid-19 Pandemisinde Trabzon İli Tıbbi Atık Verilerinin Değerlendirilmesi
Fandaklı, Seda; Ates, Fatih; Atar, Büşra
Nüfusun, şehirleşmenin ve toplumsal refah düzeyinin artışı, teknolojinin gelişmesi, satın alma gücünün artışı, tüketim alışkanlıklarının değişimi, hizmetlerde lüks ve kalite arayışı atık miktarını artırmaktadır. Bu çalışmada, ayrı atık toplama ve azaltma stratejileri ile Trabzon İl Ambulans Servisi ve Toplum Sağlığı Merkezleri'nin atık yönetimini ve bu kurumlardaki atık miktarı ve dağılımına Covid-19'un etkisini incelenmiştir. Covid-19 enfeksiyonunun atık miktarına ve dağılımına etkisini incelemek için ülkemizde Covid-19 enfeksiyonunun ilk görüldüğü 2020 yılı ile önceki ve sonraki yılların verileri karşılaştırılmıştır. Trabzon İli Ambulans Servisinde, ülkemizde ilk Covid-19 vakasının görüldüğü yıl olan 2020 yılında öncesi ve sonrası yıllara göre daha fazla tıbbi atık miktarı (8641 kg) ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Toplum Sağlığı Merkezinde ise 2020 yılında oldukça fazla artış gösteren tıbbi atık miktarı, en fazla 2021 yılında (5350 kg) olarak gerçekleşmiştir. Tıbbi atık yönetimi çeşitli riskleri de bünyesinde barındıran maliyetli bir süreçtir. Mevzuata uyumlu atık yönetimi ile riskler engellenebilir ve karşılaşılabilecek iş kazaları da minimize edilebilir. Atık yönetiminin bütün evrelerinde dikkat edilmesi gereken nokta; insan sağlığını, çevre sağlığını ve ekonomiyi olumsuz etkilemeyecek adımların atılmasıdır.
- MakaleAçık Erişim2022Elektrokoagülasyon yöntemi ile demir elektrotlar kullanılarak sulardan fosfat giderimi üzerine destek elektrolit türü ve konsantrasyonunun etkisi
Kul, Sinan; İrdemez, Şahset; Torun, Fatma Ekmekyapar; Reçber, Züleyha; Demircioğlu, Nuhi
Bu çalışmada elektrokoagülasyon prosesi kullanılarak atıksuyun iletkenliğini artırmak için suya verilen destek elektrolitin türü ve konsantrasyonunun sulardan fosfat giderimine etkisi araştırılmıştır. Ayrıca elektrolitsiz deneyler yapılmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Destek elektrolit tipi ve konsantrasyonunun fosfat giderme verimliliği, enerji tüketimi ve reaksiyon hızı üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Deneyler, elektrolit kullanımının fosfat giderme verimliliği üzerinde önemli bir etkisi olmadığını göstermiştir. Ancak elektrolit ilavesinin enerji tüketimini azalttığı ve uzaklaştırma oranını arttırdığı bulunmuştur. Elde edilen sonuçlardan en uygun elektrolit türü olarak NaCl ve optimum doz olarak 5 mM elektrolitin yeterli olduğu belirlenmiştir. Bu koşullar altında, 0.5 mA cm-2 akım yoğunluğunda 100 mg L^-1 PO_4-P için fosfat giderme verimi %96.98, enerji tüketimi 1.13 kWh m^-3 ve birinci dereceden reaksiyon hızı sabiti 0.0593 dk^-1 olarak elde edilmiştir.
AtıfOpenAlex2İncele - MakaleYalnız künye2021Kars İli Sarıkamış İlçesi İçme Suyu Arıtma Tesisi Giriş ve Çıkış Su Kalitesinin Aylara Göre Değişiminin İncelenmesi
Kul, Sinan; İrdemez, Şahset; Özger, Hacer; Torun, Fatma Ekmekyapar
Bu çalışmada Kars ili sınırları içerisinde yer alan Sarıkamış Belediyesi İçme Suyu Arıtma Tesislerinde arıtılansuyun fiziksel ve kimyasal özelliklerine ilişkin tesis giriş ve çıkış değerleri karşılaştırılarak bu değerlerin içmesuyu standartlarına uygunluğunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Temmuz 2017-Haziran 2018dönemini kapsayan aylık periyotlarda, tesisin giriş ve çıkış sularından elde edilen numunelerde pH, sıcaklık,elektriksel iletkenlik, renk, alkalinite, nitrit, bulanıklık, demir, organik madde miktarı, sülfat, mangan, amonyumve alüminyum gibi içme suyu parametrelerinin analizleri yapılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler TS 266 veİnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik ile karşılaştırılmış ve sonuçların sıcaklık parametresi dışındatüm su kalitesi standartlarını sağladığı anlaşılmıştır.
- MakaleAçık Erişim2021Investigation of the Roughness Coefficient Effect on Open Channel Flow
Türkkan, Gokçen Eryılmaz
With the effect of global warming in our world, rising sea levels, changing seasons and degrading the ecosystem can cause floods. Preventing floods requires good planning and projecting. The effect of roughness coefficient on open channel flow was investigated with this study. The purpose of the study is to examine the flow in the channel depending on the seasonal change of vegetation cover. This study was carried out on the Sarıhan river, which is located within Bayburt province borders. The flow was simulated using different roughness coefficients. In the study, ArcGIS and Hec-GeoRAS software were used to create a numerical model. HEC-RAS software was preferred to simulate open channel flow. The froude number, velocities in the cross section, the water level and the flow area have been seen to differences with the change of the roughness coefficient. In addition, for four different roughness coefficient values calculated in the study, critical flow rates that will cause flooding in any section of Sarıhan river were determined. In this study, the importance of roughness coefficient, which changes as a result of seasonal changes, was emphasized with this model.
AtıfOpenAlex4TR Dizin3İncele - MakaleAçık Erişim2020İçme Suyu Şebeke Hattının Farklı Boru Tipleri İçin Tasarımı ve Maliyeti: Erzurum İli Horasan İlçesi Örneği
Türkkan, Gokçen Eryılmaz; Atakul, Fatih
Günümüzde nüfusun artmasından dolayı yaşam alanları genişlemekte olup, mevcut kullanılmakta olan içme suyuşebeke sistemleri yetersiz kalabilmektedir. Yapılacak olan içme suyu projelerinin en uygun şekilde hidrolikhesaplarının yapılması ve boyutlandırılması, maliyetin optimum seviyelere düşmesine imkan sağlayacaktır. Bunabağlı olarak ülke ekonomisine katkı sağlanabilecektir. Bu çalışmada İller Bankası Teknik Şartnamesindebelirtilen kriterler göz önüne alınarak içme suyu şebekesi için Netcad yazılımının içerisinde bulunan ölü noktalaryöntemi ile hidrolik hesaplamalar yapılmıştır. Boru tipinin maliyete etkisi araştırılmıştır. Polietilen, polivinilklorür, çelik ve düktil borular kullanılarak hidrolik hesaplamalar gerçekleştirilmiştir. En yüksek maliyetliborunun çelik, en düşük maliyetli borunun ise polietilen boru olduğu belirlenmiştir.
AtıfOpenAlex2TR Dizin2İncele - MakaleAçık Erişim2020Uçucu Kül ve Mermer Tozu Katkılarının Zeminin Stabilizasyonuna ve DonmaÇözülmesine Etkisinin Araştırılmas
Yilmaz, Fatih
Zemin stabilizasyonunda farklı katkı maddelerinin davranışı, uzun yıllardan beri geoteknik mühendisliğinde araştırılan bir çalışma alanıdır. Bu çalışmada uçucu kül ve mermer tozu atıkları, katı atık yönetimi kapsamında zemin stabilizasyonu için kullanılmıştır. Çalışma kapsamında, düşük plastisiteli killi bir zemine %25 uçucu kül ve sırasıyla %0, %5, %10, %15, %20 oranlarında mermer tozu ilave edilmiştir. Hazırlanan karışımların indeks ve dayanım gibi geoteknik özellikleri irdelenmiştir. Ayrıca, katkı maddelerinin zeminin donma-çözülme çevrimi sonucundaki dayanım değerlerine etkisi incelenmiştir. Çalışma sonucunda, uçucu kül+mermer tozu karışımlarının sadece uçucu kül içeren karışımlara göre daha yüksek dayanım sağladığı sonucuna varılmıştır.
AtıfOpenAlex5TR Dizin4İncele - MakaleAçık Erişim2019Investigation of the use of green bayburt stones as adsorbent by statistical experimental design
Serencam, Hüseyın; Uçurum, Metin
The tuff type, which is defined as Bayburt Stone in Bayburt region, is frequently used as industrial raw material in the region. These stones consist of three different varieties; white, green and yellow. As it is known, in recent years, the use of low-cost and easy-to-supply natural raw materials as adsorbents for removing various pollutants from wastewaters has become a very important issue. In this context, the adsorbent characteristic of green Bayburt stone was investigated by using a Taguchi experiment design which is one of the statistical experimental design methods after milling to very small dimensions (d50=13.20 µm). In the experimental studies cobalt (Co) element was selected as a model heavy metal. The optimum adsorption parameter values of green Bayburt stone were determined as 7 for pH, 250 mg/L for initial metal concentration and 0,250 g for adsorbent dose. According to the findings, adsorption capacity of the adsorbent for Co(II) was calculated as qe = 60.16 (mg/g), and this value was found to be comparable with many studies in the literature.
AtıfTR Dizin2İncele - MakaleAçık Erişim2019Taguchi deney tasarımı kullanılarak uçucu kül ile ni (ıı) gideriminde bazı adsorpsiyon parametrelerinin etkinliğinin irdelenmesi
Serencam, Hüseyın; Uçurum, Metin
Bu çalışmada, önemli bir sanayi artığı olan Uçucu Külün, toksik bir ağır metal iyonu olarak bilinen Nikel(II)’in sulu çözeltiden adsorpsiyonunda rol oynayan önemli parametrelerden pH, ilk metal konsantrasyonu veadsorpsiyon süresi Taguchi deney tasarımı kullanılarak optimize edilmiştir. Adsorpsiyon deneyleri, L9 ortogonaldizaynına göre 9 adet deney yapılarak gerçekleştirilmiştir. Deney sonuçlarının değerlendirilmesinde varyansanalizi ve sinyal/gürültü oranı kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre en iyi uzaklaşma verimi (%); pH 6’da,180 ppm giriş konsantrasyonunda ve 30 dakika adsorpsiyon süresinde elde edilmiştir. Bu çalışma ile birlikte,Taguchi deney tasarımının adsorpsiyon çalışmaları için oldukça uygun bir deney tasarım metodu olduğu veuçucu külün sulu çözeltilerden ağır metal (nikel) gideriminde adsorplama kabiliyetinin iyi olduğu sonuçlarınaulaşılmıştır.
AtıfOpenAlex11TR Dizin9İncele - MakaleYalnız künye2019Sürdürülebilirlik, Çevresel Riskler ve Çevre Muhasebesi Arasındaki İlişkinin Tespiti: Erzurum İlinde Bir Araştırma
Güler Sülük, Rana; Ag, Aliriza
Amaç – Bu çalışmada sürdürülebilirlik kavramı çeşitli boyutlarıyla ele alınmakla birlikte Erzurumili organize sanayi bölgesindeki üretim işletmelerinin sürdürülebilirlik, çevre, çevresel riskler veçevre muhasebesi konularına yönelik yaklaşımları tespit edilmeye çalışılmıştır.Yöntem – Bu araştırmada, verilerin toplanmasında anket yöntemi kullanılmıştır. Bu konudabelirtilmesi gereken önemli noktalardan biri araştırmanın teorik çerçevesinin oluşturulması veuygulama aşamasında literatür tarama yönteminden yararlanılmış olmasıdır. Anket yoluyla eldeedilen veriler frekans analiziyle incelenmiş olup kurulan hipotezler Çoklu Regresyon ve Korelasyonanalizine tabi tutulmuştur.Bulgular – Sürdürülebilirlik, çevresel riskler, çevre muhasebesi ve çevre politikalarına yönelikoluşturulan hipotezlere göre yapılan analizlerde ortaya çıkan değerlerin anlamlı ve pozitif etkiyesahip olduğu görülmüştür. Bununla birlikte araştırma bölgesindeki işletmelerin çevresel konularve çevre muhasebesi hakkında düşüncelerine yönelik yapılan analizde, şirketlerin %89.2’sininçevresel sorunların önlenmesinde çevre ile dost alternatif kaynaklarının kullanılmasınıönemsedikleri tespit edilmiştir.Tartışma – Bu çalışmanın sonucunda elde edilen bulgulardan hareketle işletmelerinsürdürülebilirliği anlayabilmeleri ve bünyelerinde en iyi şekilde uygulayabilmeleri için ilgili kurumve kuruluşlardan özellikle bölgede bulunan üniversitelerden destek alması önerilebilir. Diğeryandan işletmelerin sürdürülebilirlik konusundaki tutumlarının çevre muhasebesi ve çevrepolitikalarına uygun olması ve işletmelerin çevre sorunlarını önlemesi için çevreyi koruyupgeliştirmeye yönelik Ar-Ge çalışmalarına önem vermesi gerektiği söylenebilir.
AtıfTR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2018Dünya Ticaret Örgütü’nün Çevre Koruma Politikaları
Yıldız, Seçil Gül Meydan; Şengün, Hayriye
Kalkınma stratejilerinin doğal kaynaklar üzerinde yarattığı, olumsuz etkilerin biyosferinekolojik dengesini bozması ve bu durumdan gelişmiş veya gelişmekte olan tüm ülkelerin etkilenmesi,ekonomik gelişme politikalarında, tüm devletlerin toplumsal, ekonomik, çevresel ve kültürel olarakortak bir dil ortaya koyması ve önlemler oluşturulması bir zorunluluk haline gelmiştir. Uluslararasıçevre koruma politikalarının tarihsel gelişimi içerisinde, uluslararası ticaretin serbestleşmesi ileküresel düzeyde artan kirlenme arasındaki ilişkinin çevre politikalarının gelişimiyle koşut bir süreçizlediği gözlenmektedir.Neoliberal politikalar ve küreselleşme sürecinin etkisiyle gelişmiş ülkelerin ticaret veçevre konularını birlikte ele almalarında Çok Taraflı Yatırım Anlaşması (MAI)’nın düzenlemeleritemel unsur olmaktadır. Bu çalışmada, ekonomi sektörünün temel bileşeni olan ticaret politikası veDünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) Türkiye’de oluşturduğu yeni politikalar ve yapılanmalar literatürtaraması yöntemiyle açıklanmaktadır. DTÖ bünyesinde yapılan sözleşmeler ana hatlarıylaincelenerek, çevrenin korunmasıyla ilgili alınan önlemler DTÖ kuruluş görevleri kapsamındaaçıklanmaktadır
AtıfTR Dizin1İncele - MakaleYalnız künye2017The Level Of Importance Given To Environmental Accounting By Manufacturing Enterprises : A Research In Erzurum, Erzincan, Bayburt Region
Orhan, M. Suphi; Ag, Aliriza
The aim of this study is to determine the level of importance given to environmental accounting within the concept of social responsibility of manufacturing enterprises operating in TRA1 Region (Erzurum, Erzincan, Bayburt). In accordance with this purpose, the production of business operating in the region the level of knowledge on environmental accounting, environmental audits and perspectives for reporting will be revealed. In the study, Croncbach’s Alpha Method and principal component analysis (factor analysis) were used for the detection of internal consistency and construct validity. The level of importance given to environmental accounting were tried to be determined by comparing environmental accounting practices with the characteristics of the business model established under the framework of the research, environmental accounting. It has been identified that a significant relationship in the committed analyses between time activities of enterprises and operating cities with the environmental accounting. On the other hand, it has been found that business enterprises operating between 0-10 years give more importance to environmental accounting.
AtıfTR Dizin2İncele - MakaleYalnız künye2016Yapay sinir ağları ile CO2 emisyonu tahmini: türkiye örneği
Pabuçcu, Hakan; Bayramoglu, Turgut
Kalkınma ve çevre ilişkisi vurgulanmaya başlandığı günden beri gündemdendüşmemiştir. Bunun en somutlaşmış hali 2015 yılında düzenlenen Paris İklimZirvesi’dir. Sözleşmeye taraf olan diğer ülkeler gibi Türkiye’de sera gazı salımdeğerlerini artıştan azalış yöntemi ile azaltmayı taahhüt etmiştir. Diğer yandan Türkiyegelişmekte olan bir ülke olarak enerji üretimini ve tüketimini artırmak zorundadır.Büyüme ise beraberinde çevre kirliliği getirmektedir. Çevre kalitesi karbondioksit (CO2)gibi zehirli gazların çevreye bırakılması ile oluşmaktadır. Zehirli gaz emisyonunun enönemli kaynakları ise enerji üretimi ve tüketimi, endüstriyel üretim, seyahat için enerjitalebinden oluşmaktadır. Diğer nedenler bunların yanında kirletici olarak zayıfkalmaktadır. Bu sebeple bu çalışmada AB-28 ülkeleri ile Türkiye’nin gelecekte sera gazısalım değerlerini tahmin etmede beşer yıllık olmak üzere 1990-2030 yılları arası nüfus,GSYH, enerji üretimi ve tüketimi, ulaşım için enerji kullanımı ve sera gazı salımmiktarları kullanılmıştır. Tahmin konusunda başarılı sonuçlar veren Yapay Sinir AğlarıModeli (YSA) ile Türkiye’nin 2020-2025-2030 yılları için CO2 eş değeri salım miktarlarısırası ile 740,33 Milyon Ton (Mt), 1039,32 Mt ve 1244,13 Mt bulunmuştur. Bulunan busonuçların Türkiye’nin Paris İklim Zirvesi’nde 2030 yılı için taahhüt ettiği 929 Mt CO2eşdeğeri salım miktarından fazla olduğu anlaşılmaktadır. Türkiye’nin taahhütünü yerinegetirebilmesi için enerji verimliliğini artırması ve yenilenebilir enerjilere geçiş yapmasıgerekmektedir.
AtıfTR Dizin14İncele - Proje2016Biyobozunur Katı Atık Tesislerinin Termodinamik, Termoekonomik Analiz Ve Optimizasyonları Çerçevesinde Yenilenebilir Enerji Potansiyellerinin Araştırılması Ve Sıfır Atık Yaklaşımıyla Sürdürülebilir Modellerin Geliştirilmesi
Abuşoğlu, Ayşegül; Özahi, Emrah; Tozlu, Alperen
In this study, thermodynamic and thermoeconomic analysis are performed using actual operating data of the Gaziantep Solid Waste Power Plant in Gaziantep. ASPEN Plus Engineering and Engineering Equation Solver (EES) software programs are used in order to analyze the current system thermodynamically. Energetic and exergetic efficiencies of the system are evaluated as 39.57 % and 56.29 %, respectively. Thermoeconomic analyses are performed by using "specific exergy costing" (SPECO) method and the payback period is found to be 5.82 year according to the analyses. In additition, five different scenarios are carried out for the purpose of energy recovery from the exhaust gas of the system and thermodynamic and thermoeconomic analyses of scenarios are also carried out. Scenario 2 (Electricity production using gas turbine cycle) is found to be the optimal scenario which can be integrated into the system in terms of the thermodynamic and thermoeconomic analyses. As a result of the thermodynamic analyses of scenario 2, energetic and exergetic efficiencies are found to be 47.16 % and 61.83 %, respectively. Also, 1287 kW extra power can be produced using second scenario which has a short payback period of 3.7 year. By means of these proposed scenarios and conducted analyses, the first study for solid waste power plant in Turkey is carried out in detail. This detailed study is conducted for the first time that related to solid waste power plants in Turkey with proposed scenarios and performed analyses. In addition to this, the other novelty of this study is to assess the proposed scenarios in the project for other solid waste power plants in Turkey in the frame of zero waste.