Lisansüstü Tezler
Koleksiyondaki öğeler
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Muhasebe meslek mensuplarında duygusal emek ve örgütsel bağlılığın ilişkisi; Bayburt, Gümüşhane illerinde bir araştırma
Esra Nur Güçlü
Günümüzde artan farkındalık ve rekabet neticesinde sektörlerde insanı öncül kılan yeni düzenlemeler geliştirilmiştir. İnsanı ön planda tutan bu düzenlemelerde çalışanların en etkili ve verimli şekilde iş gerçekleştirmesinin psikolojik temelli düşüncelerinden kaynaklanacağı varsayılmıştır. Duygusal emek, çalışanın örgütle veya müşteri ile ilişkisinde örgüt kuralları çerçevesinde duygularının değişim göstermesinin beklenmesi, çalışanın duygusal olarak da çaba göstermesini içer. Bununla beraber örgütsel bağlılık neticesinde çalışanın mensubu bulunduğu örgütte karşı aidiyet duygusunu hissetmesi veya örgütte devam etme fikrini duygu temelli, zorundalık temelli ve ahlaki temelli boyutlarda etkiler. Muhasebe meslek mensupları yapmış oldukları iş ve mensubu örgüte karşı sorumlulukları neticesinde, duygusal emek ve örgütsel bağlılık faktörlerinden etkilenecektirler. Bu çalışmanın amacı, duygusal emek ve örgütsel bağlılığın muhasebe meslek mensupları üzerindeki ilişkisini ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın evrenini; Bayburt, Gümüşhane illerinde SMMO'na kayıtlı 31 muhasebe meslek mensubu oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında demografik özelliklerini içeren 8 soruluk anket formu, "Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve "Duygusal Emek Ölçeği" kullanılmıştır. Anket çalışması sonucunda ortaya çıkan veriler IBM SPSS Statistic 25 paket programında çözümlenmiş, çalışmada C. Alpha, Shapiro-Wilk testi, Mann Whitney U testi, Kruskal- Wallis Testi ve Korelasyon analizlerine başvurulmuştur. Analizler sonucunda duygusal emek ve örgütsel bağlılık arasında istatistiksel olarak anlamlılık olmadığı elde edilmiştir. Duygusal emek alt boyutlarını oluşturan yüzeysel davranış, derin davranış ve samimi davranış ile örgütsel bağlılık alt boyutları olan duygusal bağlılık devam bağlılığı ve normatif bağlılık arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen analiz neticesinde, sadece samimi davranış boyutu ile devam bağlılığı boyutu arasında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Diğer alt boyutlar arasında pozitif ya da negatif yönlü ilişki tespit edilmemiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Türkiye'de havayolu ulaşımında havaalalanların yeri ve çevresel etkileri: Erzurum havalimanı örneği
Ferdin Bedir
Türkiye'de Havaalanlarının öneminden bahsedilerek, Erzurum Havalimanı Özelinde havaalanlarının çevresel etkilerinin belirlenmesi sağlanmıştır.Çalışmada Erzurum ilinde yer alan Erzurun Havalimanından elde edilen çevresel risk faktörleri belirlenerek elde edilen risklerin çevreye olası etkileri L tipi matris kullanılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022İnsan anatomisi ve kinesiyoloji dersinin öğretimindeki kavram haritalarının öğrencilerin akademik başarılarına ve öğrenme kalıcılığına etkisi
Ömer Faruk Koçyiğit
Kullanışlılık ve zaman tasarrufu anlamında öğretici merkezli öğretim yöntem ve tekniklere başvurulsa da günümüzde yapılan çalışmalar, öğrencinin aktif olmadığı öğretim yöntem ve tekniklerin öğrencilerin akademik başarılarını arttırmadığı veya düşük düzeyde arttırdığı sonucunu ortaya çıkarmıştır. İnsan Anatomisi ve Kinesiyoloji dersi konuları birçok soyut kavramlardan ve latince kökenli kelime içerdiği için anlaşılması, akılda kalması, dersle ilgili bilgilerin uzun süreli bellekten geriye çağrılması zordur. Bu sebeple öğrencilerin mevcut bilgileri zihinlerinde yapılandırması, yeni öğrenilen bilgilerle eski bilgilerin ilişkilendirmesi, kavramlar arası bağlantılarla uzun süreli bellekten kısa süreli belleğe çağrışım yapması, ders konularını kolay öğreneceklerini ve akademik başarılarını arttıracağı düşünülmektedir. Çalışmamızda araştırma grubunu deney 19, kontrol 17 olmak üzere toplam 36 öğrenci oluşturmaktadır. Kontrol grubuna geleneksel anlatım yöntemi uygulanırken deney grubuna kavram haritası destekli öğretim yöntemi uygulanmıştır. Araştırma probleminin bilimsel ve sayısal analizinde gerekli olan verileri toplamak, İnsan Anatomisi ve Kinesiyoloji dersinin öğretimindeki kavram haritalarının öğrencilerin akademik başarılarına ve öğrenme kalıcılığına etkisini ortaya koymak amacıyla geliştirilen başarı testi kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının ön test sonuçlarına uygulanan Mann-Whitney U testi analiz sonuçları arasında anlamlı farklılık varken (p<0,05) son test sonuçları arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Deney ve kontrol gruplarının ön test, son test, geciktirilmiş son test sonuç puanlarına uygulanan Friedman testi sonucunda her iki grupta da anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Deney ve kontrol grupları arasında ön test-son test ve ön test-geciktirilmiş son test Quade's ANCOVA testi sonuçları birbirine benzer sonuçlar vermiş ve anlamlı farklılık bulunamamıştır (p>0,05). Bu sonuçlar bize her iki gruba da uygulanan yöntemlerin akademik başarıyı arttırdığı öğrencilerin sınav puanlarını olumlu yönde etkilediği; her iki yönteminde İnsan Anatomisi ve Kinesiyoloji dersi için kullanılabilir olduğu sonucunu vermektedir. Kontrol grubuna test sonuçlarına uygulanan Wilcoxon testi sonuçları arasında anlamlı farklılık varken (p<0,05), deney grubu test sonuçlarına uygulanan Wilcoxon testi sonuçları arasında sadece geciktirilmiş son test-son test sonuçları arasında anlamlı farklılık yoktur (p>0,05). Bu sonuç bize kavram haritası destekli öğretim yönteminin öğrenme kalıcılığına etkisinin olduğunu, öğrencilerin edindiği bilgileri çabuk unutmasını engellediğini ve ders ile ilgili kelime ve kavramların akılda kaldığı sonucunu vermektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Şehir hastanelerinde hizmet kalitesinin hasta memnuniyetine ve hasta sadakatine etkisi
Aysun Turkay Aba
Bu araştırmanın amacı, şehir hastanelerinde hizmet kalitesinin hasta memnuniyetine ve hasta sadakatine etkisini incelemektir. Buna ek olarak, araştırmada hasta memnuniyetinin hasta sadakatine etkisi incelenmiştir. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmanın evrenini, Kayseri Şehir Hastanesinden 2022 Ocak-Haziran ayları arasında sağlık hizmeti alan hastalar oluşturmaktadır. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmış ve araştırma verileri Kayseri Şehir Hastanesinden sağlık hizmeti alan 516 hastadan yüz yüze anketler yoluyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, şehir hastanelerinde hizmet kalitesini oluşturan boyutlardan etkileşim kalitesi, fiziksel çevre kalitesi ve çıktı kalitesinin hasta memnuniyeti ve hasta sadakati üzerinde anlamlı bir etkiye sahip oldukları saptanmıştır. Buna ek olarak, şehir hastanelerinde hasta memnuniyetinin hasta sadakati üzerinde anlamlı bir etki oluşturmadığı belirlenmiştir. Şehir hastanelerinde hizmet kalitesi alt boyutlarında ise etkileşim kalitesi açısından profesyonel yeteneklerin, fiziksel çevre kalitesi açısından ambiyans ve estetiğin ve çıktı kalitesi açısından ise tedavi çeşitliliğinin hasta memnuniyeti üzerinde anlamlı ve güçlü bir etki oluşturduğu saptanmıştır. Hasta sadakati bağımlı değişkeni açısından ise etkileşim kalitesi boyutlarından çalışanlarla etkileşimin ve problem çözme becerisinin ve fiziksel çevre kalitesi boyutlarından hastanenin temizliğinin sadakat üzerinde oluşturduğu etki dikkat çekici bir sonuç olarak ortaya çıkmıştır. Bunların aksine çıktı kalitesi boyutlarının ise hasta sadakati üzerinde anlamlı bir etki oluşturmadığı saptanmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Yanıltıcı indirim kampanyalarına karşı davranışsal tepkiler: Algılanan aldatma ve memnuniyetsizliğin rolü
Ayşenur Dinçer
Bu araştırmanın amacı, yanıltıcı indirim kampanyalarının tüketicilerin işletmeye karşı davranışsal tepkileri üzerindeki etkisini incelemektir. Buna ek olarak, yanıltıcı indirim kampanyalarının davranışsal tepkiler üzerindeki etkisinde algılanan aldatmanın ve tüketici memnuniyetsizliğinin rolü incelenmiştir. Araştırmada nicel yöntem kullanılmıştır. Bu araştırmanın evreni, Marketing Turkey verilerinden hareketle 2021 yılında en sevilen 10 Türk giyim markasını tercih eden tüketicilerden oluşmaktadır. Amaçlı örnekleme tekniğinin kullanıldığı araştırmanın verileri, yüz yüze ve online anket uygulaması yoluyla elde dilmiştir. Elde edilen veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, yanıltıcı indirim kampanyalarının tüketicilerin memnuniyetsizlikleri ve işletmeye karşı davranışsal tepkileri üzerinde anlamlı bir etki oluşturmadığı tespit edilmiştir. Buna karşın yanıltıcı indirim kampanyaları tüketicilerin aldatılma algılarını güçlü bir şekilde etkilemektedir. Dahası, yanıltıcı indirim kampanyalarının tüketicilerin işletmeye karşı davranışsal tepkileri ve memnuniyetsizlikleri üzerindeki etkisinde algılanan aldatmanın aracılık rolüne sahip olduğu saptanmıştır. Buna ek olarak, algılanan aldatma tüketici memnuniyetsizliğini artırmaktadır. Son olarak araştırmada, algılanan aldatma ve memnuniyetsizlik tüketicilerin işletmeye karşı tutumları üzerinde negatif bir etki oluşturduğu tespit edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Thera band egzersizlerinin fonksiyonel hareket taraması sonuçları ve biyomotorik özellikler üzerindeki etkisinin araştırılması
Ömer Doğan
Fonksiyonel Hareket Taraması (FHT), hareket asimetrilerini ortaya koymak amacıyla planlanmış, sakatlık riskini belirlemeye yarayan pratik bir yöntemdir. Bu çalışma, theraband egzersizlerinin FHT skorlarına ve biyomotorik özellikler üzerine etkisinin olup olmadığını araştırmak amacıyla planlandı. Çalışmaya Bayburt Üniversitesi'nde öğrenim gören 80 sedanter birey katıldı. Katılımcılar deney ve kontrol grubu olmak üzere rastgele iki gruba ayrıldı. Katılımcılara, antrenman programı öncesinde ve sonrasında; FHT ve biyomotorik testler (esneklik, altıgen koordinasyon, durarak uzun atlama, stork denge, rockport yürüyüş, 20m sürat, dikey sıçrama ve sırt kuvveti testleri) uygulandı. Deney grubunda olup FHT testinden 3 puan altı alan katılımcılara, düşük puan aldıkları her bir hareket için ayrı planlanmış theraband egzersizleri, 8 hafta boyunca haftanın 3 günü 3 set 12 tekrar olacak şekilde toplamda 24 seans uygulandı. Kontrol grubundaki katılımcılara herhangi bir egzersiz programı uygulanmadı. Araştırmada elde edilen veriler SPSS for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edildi. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi kullanıldı. Grup içi tekrarlı ölçümlerin değişimleri bağımlı gruplar t-testi ile analiz edildi. Araştırmanın sürekli değişkenleri arasında pearson korelasyon analizi uygulandı. Deney grubundaki katılımcıların, egzersiz sonrası test sonuçları; FHT'nin temel hareketlerinde ve toplam skorda ön test sonuçlarına göre anlamlı (p<0.05) olarak artış gösterdi. Deney grubunun toplam FHT skorları ve esneklik değerleri, kontrol grubuna göre anlamlı (p<0,05) artış gösterirken biyomotorik özelliklerin diğer parametrelerinde gruplar arası anlamlı (p>0,05) fark bulunmadı. Deney grubundaki kişiler cinsiyete göre incelendiğinde; dikey sıçrama, durarak uzun atlama ve sırt kuvveti erkek katılımcılarda; sürat ise kadın katılımcılarda anlamlı (p<0.05) farklılık gösterdi. Sonuç olarak; theraband egzersizlerinin, deney grubundaki katılımcıların esneklik ve FHT toplam skorlarında kontrol grubuna göre anlamlı (p<0,05) düzeyde artışa sebep olduğu görüldü.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Korozyon etkisi altındaki kafes çatı sistemlerin karınca kolonisi ve kelebek optimizasyon algoritma yöntemleri ile minimum ağırlık boyutlandırılması
Afranur Yaren Aydoğdu
Optimum tasarım, elde edilen kaynakların en verimli halde kullanılmasını ve hedefe yönelik çalışmalara en sağlam şekilde ulaşmayı sağlayan işlemler toplamıdır. Yapıların optimum tasarımı ile yeterli dayanıma sahip yapılar arasından ağırlığı minimum olanının elde edilmesi amaçlanmaktadır. Öte yandan, hedeflenen amaç doğrultusunda tasarlanan yapısal sisteme etki eden yükler altındaki davranışının da kabul edilebilir sınırlar içerisinde kalması gerekmektedir. Böylece, tasarım sınırlayıcılarını sağlayan ve ağırlığı minimum olan yapının elde edilmesi, optimum tasarım problemini oluşturmaktadır. Optimum tasarımda yapı sistemlerinin çözüm yöntemlerinden biri olan yapay zekaya dayalı optimizasyon teknikleri kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında uzay kafes çatı sistemlerde kullanılan çelik yapı elemanları üzerindeki korozyon etkisi incelenecektir. Düzlem kafes ve uzay kafes çatı sistemlerin korozyon etkisi dahil ve hariç olarak, belirlenen algoritma yöntemleri ile minimum ağırlık tasarımı gerçekleştirilecektir. Sürü zekasına dayanan en eski algoritma yöntemlerinden olan Karınca Kolonisi Optimizasyonu (ACO) ve son yıllarda geliştirilen yeni algoritma yöntemlerinden biri olan Kelebek Optimizasyon Algoritması (BOA) kullanılmıştır. Minimum ağırlık boyutlandırmasını kısa bir sürede gerçekleştirebilmek amacıyla gerekli hesaplamaları yapmak için MATLAB programlama dili kullanılmıştır. Öncelikle düzlem sistemler ve uzay kafes sistemlerin Sonlu Elemanlar Metodu (SEM) ile analizi gerçekleştirilen iki ayrı analiz programı yazılmıştır. Amerikan Çelik Konstrüksiyon Enstitüsü-İzin Verilen Dayanım Tasarımı (AISC-ASD) (1989) standardında belirtilen gerilme, narinlik, deplasman koşulları programa dahil edilmiştir. Öne sürülen ACO ve BOA algoritmaları düzlem ve uzay kafes sistem tasarım örneklerinde MATLAB programlama dilinde kodlanarak oluşturulan analiz programına dahil edilmiştir. Son olarak korozyon etkisi dikkate alındığında minimum yapı ağırlığındaki değişimler tespit edilerek sunulmuştur. Elde edilen analiz sonuçları kendi aralarında ve literatürdeki mevcut sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Analiz sonuçlarında önerilen ACO ve BOA yöntemlerinin düzlem ve uzay kafes sistemlerin çözümünde diğer algoritma yöntemlerinin sonuçlarına oldukça yakın sonuçlar elde edildiği görülmüştür. Böylelikle bu çalışmada kullanılan metodolojinin kabul edilebilirliği ispatlanarak korozyon etkisinin yapının minimum ağırlığının nasıl etkilediği araştırılmıştır. Korozyon etkisi altındaki farklı kafes çatı problemleri incelendiğinde yapının geometrisi, eleman sayısı, yükleme tipi vb. etmenlere bağlı olarak yapının bir miktar ağırlaştığı analiz sonuçlarında tespit edilmiş tablolarla karşılaştırmalı olarak sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Minimum ağırlık tasarımı, karınca kolonisi optimizasyonu, kelebek optimizasyon algoritması, kafes sistemler, MATLAB, korozyon.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Sporcularda zihinsel dayanıklılık ile bilinçli farkındalık arasındaki ilişki
Güngör Doğanay
Bu araştırmada sporcularda zihinsel dayanıklılık ile bilinçli farkındalık arasındaki ilişkinin ortaya koyulması amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modeliyle yürütülen araştırmaya yaşları 18 ile 32 arasında değişen 167'si kadın 247'si erkek toplam 414 sporcu katılmıştır. Araştırmada veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği" ve "Sporda Bilinçli Farkındalık Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, Pearson korelasyon ve Regresyon analizleri kullanılmıştır. Zihinsel dayanıklılık açısından elde edilen bulgular değerlendirildiğinde; sporcuların zihinsel dayanıklılık düzeylerinin cinsiyet, lisanslı olarak spor yapma ve milli sporcu olma durumu değişkenlerine göre farklılık göstermediği; yaş ve spor yılları ile anlamlı ilişki içinde olmadığı tespit edilmiştir. Buna karşılık zihinsel dayanıklılık düzeyinin spor branşı değişkenine göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bulgular bilinçli farkındalık açısından değerlendirildiğinde; sporcuların bilinçli farkındalık düzeylerinin cinsiyet, lisanslı olarak spor yapma, milli sporcu olma durumu ve spor branşı değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediği; yaş ve spor yılları ile anlamlı ilişki içinde olmadığı tespit edilmiştir. Bunun yanında sporcuların zihinsel dayanıklılık düzeyleri ile bilinçli farkındalık düzeyleri arasında anlamlı ilişkinin olduğu ve bilinçli farkındalığın zihinsel dayanıklılığı yordadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; sporcularda zihinsel dayanıklılığın artmasında bilinçli farkındalığın rolünün olduğu ortaya konulmuştur.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Analitik hiyerarşi sürecinin (AHS) bocce braşında yetenek seçiminde kullanılması
Sedat Özel
Yetenek seçiminde, pek çok farklı boyutları olan karmaşık sorunların çözümlenmesinde, insanların daha iyi seçim yapmalarına destek olmak amacıyla, bir dizi rassal alternatif içinden yalın ve belli kıstaslara bağlı optimum bir çözüm alternatifleri sıralaması ve önerisi sunmak için çok kriterli karar verme yöntemleri geliştirilmiştir. Bunlardan biri de Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS)'dir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı AHS yönteminin bocce branşında yetenek seçiminde kullanılmasının araştırılmasıdır. Araştırma kapsamında öncelikle bocce sporu için gerekli yeterlilikler 4 ana kriter ve her bir ana kritere bağlı alt kriterler belirlenmiştir. Kriterlerin belirlenmesinde Türkiye Bocce Bowling ve Dart Federasyonuna bağlı olarak görev yapan 42 antrenör (2. 3. ve 4. kademe) katılmıştır. Kriterler belirlendikten sonra bocce branşında yeteneğe etki edebileceği düşünülen alt kriterlerin ağırlık önem değerleri antrenörler tarafından puanlanmıştır. Bu puanlamalara dayanarak da AHS kullanılarak her bir alt kriterin yüzde önem dereceleri hesaplatılmıştır. Çalışma sonucunda ana kriterlerde yüzdelik dilimler açısından ağırlık sıralamasında ilk sırada bilişsel özellikler (%45,6), ikinci sırada psiko-sosyal özellikler (%30,3), üçüncü sırada (%14,6) ile motorik özellikler ve son sırada (%9,4) antropometrik ve fiziksel özellikler yer almıştır. Alt kriterler açısından ise odaklanma becerisi (%17,83), algılama (%9,94), karar verme (%7,30), oto kontrol (%7,11), dikkat seviyesi (%6,48), denge ve koordinasyon (6,12) becerilerinin ön plana çıktığı görülmektedir. Bu sonuçların spor yöneticileri ve antrenörlerin bocce branşında yetenek seçiminde ve yetenek gelişiminde yol gösterici olabileceği düşünülmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Mülk Sûresi çerçevesinde itikadî konuların değerlendirilmesi
Mehmet Kanhan
İtikada ilişkin konular Kur'ân-ı Kerîm'de bir bütün olarak değil de farklı sûre ve âyetlerde geçmektedir. Bu bağlamda Mülk sûresinde geçen bazı âyetlerin birtakım itikadî konular hakkında bilgiler ihtiva ettiği görülmektedir. Çalışmamızda Mülk sûresinde bulunan âyetleri hem kelâmi açıdan hem de müfessirler gözünden ele alarak itikadî açıdan değerlendirmeye çalıştık. Mülk sûresindeki itikadî konular üzerinde dururken, erken dönem kelâm kaynakları başta olmak üzere yakın dönem müelliflerinden de istifade etmeye çalıştık. Yeri geldikçe itikadî mezheplerin yaklaşımlarına ve müfessirlerin görüşlerine yer verdik. Çalışmamız, bir giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmektedir. Giriş kısmında, araştırmanın konusu, amacı ve yöntemi hakkında genel bilgi vererek sûrenin isimlendirilmesi, fazileti ve sebebi nüzulüne değindik. Birinci bölümde; Mülk sûresinde geçen esmâ-i hüsnâ kavramları ve Allah'a (c.c.) ait sıfatları ele aldık. İkinci bölümde; Mülk sûresinde geçen itikadî konulara İman başlığı altında değindik. Mülk sûresinde Kur'an'ın esas konularından olan tevhid inancı ve bu inançla bağlantılı olarak diğer iman esasları en veciz ve vazih bir şekilde sunulmaktadır. Sûrede esmâ-i hüsnâ olarak ifade edilen "Allah", "Rahmân", "Gafûr", "Latîf", "Habîr" gibi isimler Allah'ın insanlık âlemine ihsanını, lutfunu, ikramını ve merhametini ifade etmek için kullanılırken, "Kâdir", "Hâlik", "Alîm", "Râzik" ve "Basîr" gibi ilâhi sıfatları ifade eden kavramlar ise Allah'ın tevhidine, uluhiyyetine ve rububiyyetine vurgu yapmak için kullanıldığı görülmektedir. Yine sûrede, başta Allah, peygamber, kitap ve âhiret inancı akli deliller ile gözler önüne serilmiştir. Aynı zamanda, ecel ve rızık gibi itikadî konuların Allah inancı ile bağlantısına dikkat çekilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Hafsa bint Sîrîn ve rivâyetlerinin değerlendirilmesi
Hatice Barlas
Hicrî I. asırda Basra'da yaşayan Hafsa bint Sîrîn döneminin önemli hanım âlimlerinden biridir. Kaynaklarda hadis ilminin yanı sıra fıkıh ve tefsir ilmiyle ilgilendiği tespit edilen Hafsa bint Sîrîn, önde gelen sahâbe ve tâbiûndan hadis almış ve kendinden sonraki âlimlere aktarmıştır. Hadis münekkitlerince sika kabul edilen Hafsa hakkında herhangi bir cerh ifadesi bulunmamaktadır. Hafsa, fıkıh bilgisiyle temayüz eden ve Medine'den Basra'ya gelen Ümmü Atiyye el-Ensâriyye'nin önde gelen talebelerindendir. Ayrıca döneminin önemli âlimlerden olan İyâs b. Muâviye ve Hişâm b. Hassân kendisinden övgü ile bahsetmiştir. Bu sebeple Hafsa bint Sîrîn'in hadis ilmindeki konumunu ortaya koymak hem o dönemdeki kadın portresini görebilmek hem de bir hadis âlimin hayatının bilinmesi açısından önem arz etmektedir. Bu amaçla Hafsa bint Sîrîn'in hayatı, ailesi, sosyal ve ilmi kişiliği, cerh-ta'dîl durumu ve rivâyetleri iki bölümde ele alınmıştır. Rivâyetlerin tam metni, tercümesi, isnad şemaları yapılmış, rivâyetler konularına göre tablolarda gösterilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Hadisler ışığında insan kazanma yöntemi ve nebevi örnekliğin günümüze taşınması
Emrah Kerem Acar
Bu çalışmamızda hadisler ışığında insan kazanma yöntemi ve nebevi örnekliğin günümüze taşınmasını konu ettik. Bir şahsın konumu ve başarısı tespit edilirken onun söz ve davranışlarını ihtiva eden kaynaklara başvurulur. Bu bağlamda biz de Kur'an'ı ve hadis kaynaklarını temel kabul ederken İslam tarihi ve diğer kaynaklardan da istifade ettik. Hz. Peygamber'in izlediği yöntemi ölçü alarak onun insanlığa vermek istediği mesajı ele aldık. Çalışmamız girişi takip eden Yüce Allah'ın Hz. Peygamber'e ahlâk öğretisi Hz. Peygamber'in insan kazanma yöntemindeki detaylar onun ailesi, akrabaları, çocuklar, gençler ve ehl-i kitapla olan ilişkileri başlıklarını ihtiva eden iki bölümden müteşekkildir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Âhiret diyaloglarını tasvir eden âyetlerin Râzî ve Bursevî tefsirlerinde karşılaştırılması
Akif Köse
Kur'an'ın tabileri için dünya hayatını modellerken kullanmış olduğu metotlardan bir tanesi ebedi hayat algısını sürekli canlı tutmaktır. Bu sayede ahiret hayatında karşılaşılacak muhtemel tehlikelerden uzak kalmak ve güzel bir ahiret hayatı yaşamak için içerisinde bol miktarda ahiret tasvirlerine rastlamak mümkündür. Ahiret hayatında karşılaşılacak olan olayların inananların zihinlerinde doğru bir şekilde şekillenmesi noktasında müfessirler farklı yorumlar geliştirmişlerdir. Dirayet tefsirinin en önemli müfessirlerinden biri olan Fahreddin Râzî, oldukça hacimli eserinde her konuya olduğu gibi ahiret diyaloglarıyla ilgili de daha güzel anlaşılması noktasında birçok tevil ve yorumlamada bulunmuştur. Eserinde daha çok işari tefsire ait yorumlamalara yer vermiş olan İsmail Hakkı Bursevî ise ayetlerden anlaşılması gereken batıni yorumlarla muhataplarına bu ayetleri nasıl anlamaları gerektiği noktasında yol göstermeye çalışmıştır. Elinizdeki bu çalışma alanının otoritelerinden olan bu iki müfessirin Kur'an'daki ahiret diyaloglarına yer veren ayetlerine yaklaşımlarını konu edinmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Alternan bazlı çinko nanopartikül üretimi ve fonksiyonel etkilerinin belirlenmesi
Nur Yücel Kont
Yüzyılın teknolojisi niteliğine sahip ve insan yaşamı için gerekli her alanda kullanımı mevcut olan teknoloji nanoteknoloji olarak bilinmektedir. Moleküler düzeyde maddeleri inceleyen ve tasarımına imkân sağlayan bu bilim dalı yıllar geçtikçe gelişimine hız katmıştır. Nanoteknoloji fizik, mühendislik ve kimya gibi birçok alanı kapsayan bir bilim dalıdır. Bu bilim dalı sayesinde ortaya çıkan nanoyapılı malzemeler boyutlarından dolayı farklı ve yeni özellikler sergilemektedir. Bu çalışmanın amacı özgün bir mikrobiyal polisakkarit olan alternan kullanılarak fonksiyonel özelliklere sahip çinko nanopartikülleri üretimini gerçekleştirebilmek ve sonrasında nanopartiküllerin karakterizasyonu ve antioksidan, anti bakteriyel ve antifungal etkilerinin belirlenmesidir. Çinko oksit göstermiş olduğu farklı özelliklerinden dolayı sentezi yapılan ideal bir nanopartiküldür. Çinko oksit nanopartiküller toksik etki göstermemesi ve geniş alanlarda kullanmaya uygun olmasından dolayı oldukça dikkat çekmektedir. Alternan da çalışma grubumuz tarafından bir Lactobacillus suşu tarafından üretildiği gösterilmiş olan ve grubumuz tarafından sıklıkla çalışılan oldukça özgün bir polisakkarittir. Bu çalışma ile alternanın çinko nanopartikül üretiminde stabilizatör olarak değerlendirilebilme olanağı da incelenmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda çinko oksit nanopartiküllerin üretimi sırasında alternan bazlı polisakkarit kullanılmasında herhangi bir sorun oluşturmadığı belirlenmiştir. Çinko oksit nanopartiküllere uygulanan FT-IR, DSC, XRD, TEM ve SEM ölçümlerinde nanopartikülün yüzey morfolojisinin, partikül boyutunun ve dağılımının normale uygun olduğu tespit edilmiştir. Yapılan XRD ölçümü ile birlikte ZnO nanopartikül yapıların kristal bir halde olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Nanoteknoloji, nanopartikül, çinko oksit, alternan.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Geopolimer bağlayıcı ve mikro fiber donatı ile stabilize edilen yüksek plastisiteli silt zeminin mekanik özellikleri
Kutluhan Kurucu
Yapılan bu tez çalışması, kütlece %50 sodyum hidroksit ve %50 sodyum silikat bileşenlerinden oluşan aktivatörle aktive edilmiş C-Sınıfı uçucu kül, ve fiber donatı katkısı ile, yüksek plastisiteli siltli bir zeminin iyileştirilmesi esasına dayanmaktadır. Çalışma kapsamında 3 mm ve 12 mm uzunluğunda fiber donatı kullanılmıştır. Farklı fiber donatı uzunluk kombinasyonlarının alkali aktif C-sınıfı uçucu kül ile iyileştirilmiş, yüksek plastisiteli siltli bir zeminde eğilme ve kayma mukavemeti parametreleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Tez çalışması üç kısımdan oluşmaktadır. Bu kısımlar; (i) Yanıt Yüzey Yöntemi (YYY) ile maksimum serbest basınç dayanımı veren aktivatör ve uçucu kül bileşenlerinin optimum miktarlarının belirlenmesi, (ii) 3 mm ve 12 mm uzunluğundaki fiber donatıların farklı oranlarda geopolimer harca eklenmesi sureti ile donatı içeriğinin maksimum eğilme dayanımı ve tokluk parametreleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesi, (iii) 3 mm ve 12 mm uzunluğundaki donatıların farklı oranlarda karıştırılması sonucu elde edilen donatı kombinasyonlarının geopolimer esaslı zemin harçlarının maksimum eğilme gerilmesi, tokluk, kayma mukavemeti parametreleri üzerine olan etkilerinin incelenmesi aşamalarından oluşmaktadır. Çalışma kapsamında zemin tanımlama deneyleri, serbest basınç dayanımı, üç eksenli basınç dayanımı, üç nokta eğilme deneyleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda 3 mm ve 12 mm uzunluğundaki donatı kombinasyonlarının, yalnız 3 mm ya da yalnız 12 mm uzunluğundaki donatılara göre daha yüksek maksimum eğilme dayanımı ve kohezyon değeri verdiği görülmüştür. 12 mm uzunluğundaki donatılar kullanılarak iyileştirilen zeminlerin tokluk değerinin 3 mm uzunluğu ve farklı donatı kombinasyonlarına göre daha yüksek olduğu görülmüştür.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Bayburt ili ölçeğinde eğitim yapılarının deprem riskinin bazı hızlı değerlendirme yöntemleri ile karşılaştırmalı olarak belirlenmesi
Sibel Bektaş
Deprem riski altında bulunan mevcut yapı sayısı ülkemizde gün geçtikçe artmaktadır. Yapılarda can ve mal kaybı yaşanmadan önce, performans analizlerinin daha hızlı ve ekonomik bir şekilde nasıl yapılabileceği sorunsalı meydana gelmiştir. Öyle ki mevcut yapı performans analizleri oldukça maliyetli ve zaman alıcıdır. Mevcut riskli yapı sayısını azaltmak, can ve mal kaybını en aza indirgemek için hızlı tespit yöntemleri kullanılmaktadır. Bu yöntemler kullanılarak riskli bina tespiti ile detaylı olarak incelenmeleri zaman ve maddi yönden daha avantajlıdır. Bu tez çalışması kapsamında Bayburt ilinde mevcut olan 15 adet eğitim binası FEMA 154 Yöntemi, Kanada Sismik Tarama Yöntemi ve P25 Yöntemi ile değerlendirilmeye alınmıştır. Uygulama kolaylığı açısından seçilen yöntemler gereken bilgi ve formlar dâhilinde Excel programına geçilmiştir. Değerlendirme sonucunda FEMA 154 Yöntemi ve Kanada Sismik Tarama Yöntemi sonuçları aynı doğrultuda sonuçlanırken P25 Yöntemi yüksek risk bandında sonuç vermiştir. Sonuçlar göz önüne alınarak FEMA 154 Yöntemi ve Kanada Sismik Tarama Yöntemi riskli yapı stokunu azaltmak için kullanılması ve P25 Yönteminin değerlendirme yapılırken öncelikli olarak kullanılması gerektiği önerilmiştir. Çalışmada seçilen yöntemler uygulama kolaylığı, zaman açısından tasarruf sağlanabilecek, seçilen yapılara uygun ve doğrulukları güvenilir olduğu düşünülen yöntemler göz önüne alınarak belirlenmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Yerli üretim algısı ve milli marka duyarlılığının algılanan marka değeri ve satın alma niyetine etkisi
Tuğba Pabuçcu
Bu araştırmanın amacı, yerli üretim algısı ve milli marka duyarlılığının algılanan marka değeri ve satın alma niyetine etkisini incelemektir. Buna ek olarak araştırmada, algılanan marka değerinin satın alma niyetine etkisini incelemek hedeflenmektedir. Araştırmada nicel yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, beyaz eşya sektöründe faaliyet gösteren Türk menşeili markaları Facebook ve Instagram sosyal medya iletişim kanallarında aktif olarak takip eden tüketiciler oluşturmaktadır. Araştırmada kolayda örnekleme yöntemi kullanılmış ve araştırma verileri çevrimiçi anket yoluyla elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizi için SPSS 18.0 ve Yapısal Eşitlik Modellemesi (AMOS 24.0) kullanılmıştır. Analiz sonucunda, yerli üretim algısının tüketicilerin satın alma niyetleri üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bunun aksine milli marka duyarlılığının tüketicilerin satın alma niyeti üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Araştırma bulguları, yerli üretim algısının marka çağrışımlarını ve algılanan kaliteyi pozitif etkilediğini göstermektedir. Milli marka duyarlılığının ise marka farkındalığı, algılanan kalite, marka çağrışımları ve marka sadakati üzerinde anlamlı bir etli yarattığı saptanmıştır. Bunun aksine yerli üretim algısının marka farkındalığı ve marka sadakati üzerinde anlamlı bir etki oluşturmadığı tespit edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Hizmetkâr liderliğin duygusal emek üzerindeki rolü: Akademisyenler üzerinde bir uygulama
Sümeyya Kuloğlu
Bu tez çalışmasının temel amacı, hizmetkâr liderliğin duygusal emek üzerindeki rolünü sorgulamaktır. İkinci amaç ise hizmetkâr liderliğin çalışma hayatının kalitesi ve çalışan iyilik hali üzerinde ne yönde etkisi olduğunu incelemektir. Böylece hizmetkâr liderliğin çalışanların görevlerini icra ederken gösterecekleri duygusal emek davranışlarını geliştireceği veya etkileyeceği değerlendirilmektedir. Çalışmada dört bölüm bulunmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde genel olarak liderliğin kavramsal çerçevesinden bahsedilmiştir. Ardından liderlik ile ilgili kavramlar, tanımlamalar, tarihçesi, liderlik kuramları, hizmetkâr liderlik konuları incelenmiştir. İkinci bölümde, duygusal emek kavramı ve tanımlamaları, duygusal emek yaklaşımları, duygusal emeğin alt boyutları, duygusal emeği etkileyen faktörler ve son olarak duygusal emeğin sonuçlarına değinilmiştir. Üçüncü bölümde araştırmanın uygulanması, amacı, araştırma modeli ve hipotezleri, veri toplama araçları ve süreci ayrı ayrı ele alınmıştır. Bununla birlikte araştırma değişkenleri olan hizmetkâr liderlik ile duygusal emek kavramları arasındaki ilişkinin teorik çerçevesi ile ilgili açıklamalar yapılmıştır. Bu tez çalışmasının dördüncü ve son bölümünde araştırmanın temel amacı doğrultusunda elde edilen veriler analiz edilerek bulgular yorumlanmış ve elde edilen sonuçlara ilişkin öneriler sunulmuştur. Araştırma sonuçları, hizmetkâr liderliğin duygusal emek üzerindeki rolünde anlamlı etkilerinin olduğunu göstermektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Badminton sporcularının egzersiz bağımlılığı ile yaşam kalitesi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
İbrahim Palas
Fiziksel etkinliklerin planlı ve programlı bir formda gerçekleştirilmesi egzersiz olarak karşımıza çıkmaktadır. Egzersiz olgusunun ana hedefi durağan bir yaşam biçiminden uzaklaşıp olası rahatsızlıkların önüne geçilmesi ile ideal sağlık parametrelerine sahip olmaktır. Bu bağlamda tez çalışmasının amacını badminton sporcularının egzersiz bağımlılığı ile yaşam kalitesi düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve bu verilerin demografik değişkenler açısından incelenmesi oluşturmaktadır. Araştırma grubunu 384 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama amacı ile "Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği" ve "WHOQOL-BREF" kullanılmıştır. Verilerin analizinde yüzde ve frekans dağılımları, Levene Testi, Pearson Korelasyon Analizi, One-Way ANOVA ve t-Testi uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, cinsiyet, tercih edilen oyun türü, algılanan gelir düzeyi değişkenine ilişkin egzersiz bağımlılığı ölçeğinin alt boyutlarının tümünde anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Eğitim durumu değişkenine ilişkin egzersiz bağımlılığı ölçeğinin "Bireysel-Sosyal İhtiyaçların Ertelenmesi ve Çatışma" alt boyutunda gruplar arası istatistiki açıdan anlamlı farklılığın olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Medeni durum değişkenine bağlı egzersiz bağımlılığı ortalama puanlar incelendiğinde "Aşırı Odaklanma ve Duygu Değişimi" ve "Bireysel-Sosyal İhtiyaçların Ertelenmesi ve Çatışma" alt boyutlarında anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur (p<0,05). Millilik durumu değişkenine bağlı egzersiz bağımlılığı ortalama puanlar incelendiğinde "Aşırı Odaklanma ve Duygu Değişimi" ve "Egzersiz Bağımlılığı Toplam" alt boyutlarında anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur (p<0,05). Egzersiz bağımlılığı düzeylerinin ikamet edilen yer türü değişkenine ilişkin "Aşırı Odaklanma ve Duygu Değişimi", "Bireysel-Sosyal İhtiyaçların Ertelenmesi ve Çatışma" ve "Egzersiz Bağımlılığı Toplam" alt boyutlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Yaşam kalitesi düzeylerinin cinsiyet değişkenine ilişkin "Fiziksel Sağlık" ve "Sosyal İlişkiler" ve "Çevre" alt boyutlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Yaşam kalitesi düzeylerinin eğitim durumu değişkenine ilişkin ölçeğin yalnızca "Sosyal İlişkiler" alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Yaşam kalitesi düzeylerinin medeni durum değişkenine ilişkin "Psikolojik Sağlık" ve "Sosyal İlişkiler" alt boyutlarında anlamlı farklılığın olduğu bulunmuştur (p<0,05). Yaşam kalitesi düzeylerinin millilik durumu değişkenine ilişkin ölçeğin alt boyutlarından yalnızca "Sosyal İlişkiler" alt boyutunda anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Yaşam kalitesi düzeylerinin Oyun Türü değişkenine ilişkin "Psikolojik Sağlık" ve "Sosyal İlişkiler" alt boyutlarında anlamlı farklılığın olduğu bulunmuştur (p<0,05). Yaşam kalitesi düzeylerinin gelir düzeyi algısı değişkenine ilişkin ölçeğin alt boyutlarından yalnızca "Çevre" alt boyutunda anlamlı farklılığın olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Yaşam kalitesi düzeylerinin ikamet edilen yer değişkenine ilişkin "Psikolojik Sağlık", "Sosyal İlişkiler" ve "Çevre" alt boyutlarında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç olarak; badminton sporcularının yaşam kalitesi ölçeği ile egzersiz bağımlılığı ölçeğine verdikleri yanıtlar doğrultusunda bazı alt boyutlar arasında ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Mahmûd Hamza Efendi'nin Dürrü'l-Esrâr adlı tefsîr eserindeki nahiv uygulamaları (Bakara Sûresi örneği)
Adem Karaca
Bu araştırmada Mahmûd Hamza Efendi'nin hayatı ve eserlerine yer verilmiş, Dürrü'l-esrâr adlı eseri, ihtivâ ettiği konular bakımından (Bakara Sûresi Örneği) incelenmiş ve farklı örnekler verilerek konunun anlaşılmasına katkı sağlanmıştır. Mahmûd Hamza Efendi'nın Dürrü'l-esrâr adlı eserinde geçen i'râb vecihlerinin değerlendirilmesi yapılmış olup söz konusu tefsîrde geçen mühmel/noktasız Nahiv ıstılahları tespit edilmiştir. Aynı zamanda tespit edilen bu mühmel kavramların noktalı harflerden oluşan eş anlamlıları da tespit edilmiş olup ilgili konuda belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Şâm Müftüsü, Mahmûd Hamza Efendi, Hamzâvî, Dürrü'l-esrâr, etTefsîrü'l-mühmel.