Lisansüstü Tezler
Koleksiyondaki öğeler
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim20222-Metil-1-fenilpropan-1-on'un Lactobacillus fermentum by35 biyokatalizör ile asimetrik biyoindirgenmesinde I-optimal tasarıma dayalı model kullanılarak reaksiyon koşullarının optimizasyonu
Selmani Aksuoğlu
Prokiral ketonların biyolojik olarak indirgenmesi, biyolojik olarak aktif birçok bileşik ve doğal ürün üretmek için potansiyel olarak faydalı öncüler olan kiral ikincil alkollere verimli erişim sağlar. Bu biyolojik indirgeme işlemi, Laktik Asit Bakteri suşları gibi tüm hücreli biyokatalizörler kullanıldığında farklı parametrelerden etkilenebilir. Bu bağlamda, bu tez çalışmasında, 2-metil-1-fenilpropan-1-on'un asimetrik biyo-indirgenmesi için gereken pH, inkübasyon süresi, sıcaklık ve karıştırma hızı gibi kültür parametrelerini optimize etmek için I-optimal tasarım tabanlı bir model kullanılacaktır. Lactobacillus fermentum BY35, en yüksek dönüşüm oranını (cr) ve enantiyomerik aşırılığı (ee) elde etmek için bir biyokatalizör olarak kullanıldı. Önerilen optimizasyon model kullanılarak, dört kültür parametresinin optimum değerleri: pH 6.5, sıcaklık 25 °C, inkübasyon süresi 38,5 saat, karıştırma hızı 200 rpm dir. Bu şartlar altında ee değeri %98,78 ve cr değeri %98,92 olarak önerildi. Bu optimizasyon şartları altında yapılan deneysel çalışma sonucunda cr ve ee değerleri sırasıyla> %99 ve> %99 olarak bulunmuştur. Bu sebeple, optimizasyon modelinin sonuçları, deneysel sonuçlar ile tutarlıdır. Ayrıca, bu tez çalışmasında, asimetrik indirgeme için önerilen I-optimal tasarım tabanlı model kullanarak kültür parametrelerini optimize eden ilk çalışmadır ve asimetrik indirgenme reaksiyonlarında bu metodun kullanılabileceği gösterilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022İzonikotinik asitten türetilen yeni hidrazit-hidrazonların sentezi ve biyolojik aktivitelerinin değerlendirilmesi
Özlem Aslanhan
Hâlihazırda kullanılan antibiyotikler ve kemoterapötik ajanlar, artan bakteri direnci nedeniyle önümüzdeki yıllarda bulaşıcı hastalıkları başarılı bir şekilde tedavi etmek için yeterli olmayabilir. Bundan dolayı, önemli antibakteriyel ve antifungal aktiviteye sahip yeni bileşiklerin araştırılmasına ihtiyaç vardır. Hidrazid-hidrazon türevleri birçok biyoaktif molekülde bulunur ve antibakteriyel, antitüberküler, antifungal, antikanser, antienflamatuar, antikonvülsan, antiviral ve antiprotozoal etki gibi çok çeşitli biyolojik aktivite gösterirler. Bu bileşikler, geçmişten günümüze yeni ilaç geliştirme çalışmalarında incelenmektedir. Ülkemizin ilaç sektöründeki net ithalatçı konumu düşünüldüğünde okzadiazoller gibi ilaç olarak geliştirebilecek aktif maddelerin sentezlenmesinin ve incelenmesinin küresel pazardaki rekabet gücümüzü artırmak adına önemli olduğu düşünülmektedir. Bu tez kapsamında 12 tane sülfonat grubu içeren yeni hidrazid-hidrazon türevi sentezlendi ve karakterize edildi. Sentezlenen bu 12 yeni bileşiklerin FRAP ve DPPH yöntemine göre antioksidan aktiviteleri değerlendirildi. (E)-2-((2-izonikotinoilhidrazon)metil)fenil 4-metoksibenzensülfonat (3) bileşiği her iki yönteme göre en iyi antioksidan aktiviteye sahip olduğu görüldü. Elde edilen yeni bileşiklerin yapısında bulunan çeşitli grupların antioksidan aktivite üzerine etkili oldukları bulundu. Özellikle elektron verici grupların antioksidan aktiviteyi artırdığı belirlenmiştir. Elde edilen bu sonuçlara göre sentezlenen bu 12 yeni türev ilaç geliştirme çalışmalarında kullanılabilecek potansiyele sahip olduğu düşünülmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Mağaza ve marka imajının tüketicilerin satın alma davranışına etkisi: Erzurum erkek giyim sektörü üzerine bir araştırma
Durmuş Özer
Global eksende pazarda pay sahibi olan veya piyasada hakimiyet elde etmeye çalışan işletme sahipleri veya üreticiler tüketicilerin istek ve ihtiyaçlarını karşılayabilmek için birçok satış stratejisi geliştirmeye çalışmaktadırlar. Bu stratejiler satış odaklı olmakla beraber tüketicinin satış sonrası memnuniyetini de içermektedir. Bu bağlamda işletmelerin uyguladığı satış politikaları, tüketicilerin satın alma davranışını etkileyen tüm unsurların, marka ve mağaza seçiminin imaj açısından önemine odaklanmış olarak hazırlanmaktadır. Tüketicilerin ürün ve hizmetlere talepleri ve piyasanın dinamik yapısı teknoloji ile beraber gelişim göstererek tüketici odaklı pazarlama stratejileri de bu doğrultuda değişim ve ilerleme kaydetmiştir. Satış öncesi ve satış sonrası tüketici memnuniyetinin değerlendirilmesi işletme adına piyasada rekabet avantajlarındandır. Tüketici, ürün ve hizmette marka tercihi veya çeşitli faktörlerden dolayı tercih ettiği mağazanın satış politikalarını analiz ederek satın alma kararını vermektedir. Pazar ortamında, tüketicilerin satın alma davranışını etkileyen faktörleri anlamak, pazarlama çalışmalarında önemli bir konudur. Tüketici-mağaza-marka ilişkisini, marka ve mağaza imajını tüm boyutları ile ele almak, satın alma davranışındaki temel belirleyici faktörleri anlamayı sağlayacaktır. Bu noktada çalışma, mağaza, marka imajını ve satın alma davranışını birer yapı olarak ele almakta ve bu yapıları oluşturan boyutların birbiriyle ilişkisini inceleyerek, satın alma davranışını belirleyen mağaza ve marka imajı boyutlarının etkisini ölçmeyi hedeflemiştir. Çalışmada, tüketicilerin satın alma davranışı etkileyen faktörler ile beraber marka ve mağaza tercihini etkileyen boyutlar ilişkilendirilmiştir. Tüketici kitlesinin, demografik özellikleriyle mağaza ve markalara karşı tutumları incelenmiştir. Analizde tüketici kitlelerinin, bazı temel özellikler açısından, birbirinden farklı olduğu görülmüştür. Mağaza imajı boyutlarının, satın alma davranışı üzerindeki etkileri çoklu regresyon analizine tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda, mağaza imajı boyutlarının satın alma davranışını etkilediği görülmüştür. Çalışmada ayrıca, tüketicilerin mağaza imajı boyutlarını algılamaları arasındaki farklar ölçülmüş ve demografik farklılıkları bulunan tüketiciler arasında mağaza imajı boyutlarını farklı algıladıkları saptanmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim202214-16 yaş grubu boksörlere uygulanan 8 haftalık tabata antrenmanının performansa etkisinin incelenmesi
Önder Şipal
Bu araştırmanın en temel amacı, 14-16 yaş grubu boksörlere uygulanan 8 haftalık tabata antrenmanının performansa etkisinin incelenmesidir. Araştırma grubunu 14 katılımcı oluşturmaktadır Sporcuların boy ve kiloları alındıktan sonra sırası ile MaxVO2 değerlerini ölçmek için bisiklet ergometresi, Çeviklik testleri için İllinois, T-Testi ve Hegzagon testi uygulanmıştır. Sürat testi için 20 metre koşu ve patlayıcı kuvvet testi için dikey sıçrama ve durarak uzun atlama testi uygulanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler Mann-Whitney U, Wilcoxon İşaretli-Sıralar Testi ve Quade's ANCOVA Testi kullanılarak sınanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların MaxVO2, dikey sıçrama ve nabız değişkenlerine ait deney ve kontrol gruplarının ön-test ve son-test değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan, katılımcıların durarak uzun atlama, T-Testi, İllinois Testi ve 20 metre sürat testine ait analiz sonuçlarına göre deney grubunun ön-test ve son-test değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilirken, kontrol grubunun ön-test ve son-test değerleri arasında istatistiksel olarak yalnızca vücut kitle indeksi ve hegzagon test değerlerinde anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak; boksörlere uygulanan tabata antrenmanının kilo kontrolü, patlayıcı kuvvet, sürat ve çeviklik düzeylerini geliştirdiği tespit edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Sınıf öğretmenlerinin ilk okuma ve yazma öğretimine yönelik öz yeterlik algılarının belirlenmesi: Öz düzenleyici öğrenme ve uzaktan eğitim faktörleri
Senem Durmazpınar
Bu araştırma da sınıf öğretmenlerinin ilk okuma ve yazma öğretimine yönelik öz yeterlik algılarının belirlenmesi, öz düzenleme ve uzaktan eğitim faktörlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Betimsel nitelikte olan bu araştırmada ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak "İlk Okuma Yazma Öğretimi Öz Yeterlik Ölçeği", "Öz-düzenleyici Öğrenme Ölçeği" ve "Uzaktan Eğitime Yönelik Görüş Ölçeği" kullanılmıştır. Veri analizinde Pearson Korelasyon analizi, çoklu regresyon analizi, doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Bulgulara göre, sınıf öğretmenlerinin ilk okuma ve yazma öğretimi öz yeterlik düzeyleri ve öz düzenleyici öğrenme becerisi düzeylerinin yüksek, uzaktan eğitime yönelik düşüncelerinin orta düzeyde olduğu görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin ilk okuma ve yazma öğretimi öz yeterlik düzeyleri, öz düzenleyici öğrenme becerileri ve uzaktan eğitime yönelik düşünceleri arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu, diğer taraftan ilk okuma ve yazma öğretimi öz yeterlik düzeyleri ve öz düzenleyici öğrenme becerisi arasında uzaktan eğitime yönelik görüşlerin aracı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Öz yeterlik, öz düzenleyici öğrenme, uzaktan eğitim, ilk okuma ve yazma.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Farklı ekolojik koşullarda yetiştirilen lavandin (Lavandula x intermedia Emeric ex Loisel.) bitkisinin antioksidan aktivitesi ve uçucu yağ bileşenlerinin belirlenmesi
Nilay Özlem Sağlam
Tıbbi aromatik bitkiler her geçen gün önemi ve kullanım alanları artan önemli bir bitki grubu halini almaktadır. Özellikle uçucu yağlar yakın zamanlarda sıkça günlük hayatımızda kullanılmaktadır. Uçucu yağlar, tıbbi aromatik bitkilerin genellikle çiçek kısımları kullanılarak elde edilmektedir. Lavandin (Lavandula x intermedia Emeric ex Loisel.) çiçek kısımlarında uçucu yağ elde edilen ve parfümeri sanayii başta olmak üzere birçok alanda kullanılan ekonomik değeri olan bir bitkidir. Bu yüksek lisans tez çalışmasının amacı; farklı ekolojik koşullarda yetiştirilen Lavandin (Lavandula x intermedia Emeric ex Loisel.) bitkisinin antioksidan aktivitesi ve uçucu yağ bileşenlerini belirleyerek ekolojik farklılıkların bu değişkenler üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu amaçla farklı lokasyonlarda yetiştirilen lavandin örneklerinin uçucu yağ oranlarının %0,5-%4,4 değerleri arasında değiştiği görülmüştür. Majör uçucu yağ bileşenlerinin linalool (%13,66-%26,40) ve linalilyl asetat (%10,88-%29,89) olduğu görülmüştür. Lavandin (Lavandula x intermedia Emeric ex Loisel.) örneklerine ait TP (Toplam fenolik madde) 2,13-4,74 mg GAE/g numune değerleri arasında, TF (Toplam flavonoid madde) 0,43-0,66 mg QE/g numune değerleri arasında, FRAP (Demir (III) indirgeme) 27,62-79,50 µmol Fe2SO4.7H2O/g numune değerleri arasında ve DPPH (radikal temizleme aktivitesi) ise 0,54-1,84 SC50 mg/mL değerleri arasında olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, çalışmada kullanılan bitki materyallerinin parfümeri sanayiinde kullanıma uygun olduğu fikrini desteklemektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Profesyonel futbolcuların antrenörleriyle ilgili karizmatik liderlik algılarının farklı değişkenlere göre incelenmesi
Gökhan Karakurt
Bu araştırmanın amacı, profesyonel futbolcuların antrenörleriyle ilgili karizmatik liderlik algılarının farklı değişkenlere göre etkisini incelemektir. Araştırmaya Türkiye Futbol Federasyonunun farklı lig seviyelerinde aktif futbol oynayan, 18'den başlayan 36 ve üzerine kadar devam eden yaş aralığındaki toplam 509 profesyonel sporcu gönüllü olarak katıldı. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu ile birlikte Veli Onur Çelik (2013) tarafından geliştirilen 10 boyut ve 35 maddeden oluşan Karizmatik Liderlik Ölçeği (KLÖ) kullanıldı. SPSS 26.0 paket programı ile incelenen veriler normal dağılım gösterdiğinden dolayı ikili grup karşılaştırmalarında 'Bağımsız Örneklem T Testi', çoklu grup karşılaştırmalarında ise 'Tek Yönlü Varyans Analizi' ile birlikte Posthoc testlerinden Tukey testi kullanıldı. Sonuçlar. P<0.05 anlamlılık düzeyine göre yorumlandı. Ölçek analiz sonuçları incelendiğinde yaş değişkenine, futbolcu ve antrenör arasındaki gelir düzeyine, profesyonellik süresi değişkenine, oynadıkları lig değişkenine, takım antrenörleri ile birlikte çalıştıkları yıl değişkenine, futbolcuların yıllık gelir düzeyi değişkenine, eğitim düzeyi değişkenine ve oyun mevkileri değişkenine göre sporcuların antrenörleriyle ilgili karizmatik liderlik algılarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Türkçe öğretiminde kullanılan e-öğrenme ortamlarının içerik açısından karşılaştırılması
Hüseyin Bayram
Araştırmada günümüz eğitim sisteminde kullanılmakta olan e-öğrenme ortamlarının Türkçe öğretimine yönelik sahip olduğu içerikleri belirlemek ve bu içerikler açısından farklı ve benzer özelliklerini tespit edip içerik karşılaştırmalarını yapmak amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma teknikleri kullanılmıştır. Nitel araştırma tekniklerinden doküman incelemesi yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Türkçe öğretiminde kullanılan e-öğrenme ortamları oluşturmaktadır. Evreni temsil edecek örneklemi ise e-öğrenme platformlarından EBA, Morpa Kampüs ve Okulistik'te yer alan Türkçe dersi içerikleri oluşturmuştur. EBA, Morpa Kampüs ve Okulistik'te yer alan Türkçe dersi içerikleri beceri alanları ve kazanımlar doğrultusunda tablolar hâlinde verilmiştir. Araştırmada nitel veri toplama teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın konusunu içeren EBA, Morpa Kampüs ve Okulistik'te yer alan Türkçe dersi içerikleri, doküman taraması ile oluşturulmuştur, nitel veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Türkçe dersi içerikleri ders sunumu, etkinlik ve ölçme araçları kategorilere ayrılmış, beceri alanları ile ilişkilendirilmiş ve Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda (TDÖP) yer alan kazanımlar doğrultusunda sınıflandırılmıştır. Araştırmanın sonucunda e-öğrenme ortamlarından EBA, Morpa Kampüs ve Okulistik'te yer alan Türkçe dersi içerikleri beceri alanları ve Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yer alan kazanımlar doğrultusunda belirlenmiş ve içerik karşılaştırılması yapılmıştır. EBA, Morpa Kampüs ve Okulistik'in dinleme/izleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin öğretiminde farklı içeriklere sahip olduğu belirlenmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Bayburt ilinde geleneksel ekolojik bilginin halk bilimi açısından incelenmesi
Soydan Terzi
Geleneksel ekolojik bilgi, toplumların yıllarca edindikleri deneyimlerle sürekli geliştirerek oluşturdukları ve toplum hafızası yoluyla nesilden nesile aktardıkları bilgileri içine alan geniş kapsamlı bir kavramdır. Son yıllarda doğal yaşam, organik yaşam gibi kavramların popüler olmasıyla birlikte insanların doğa ile uyumlu bir şekilde yaşamasını sağlayan bu bilgiler ağının önemi daha da artmıştır. Önemi günden güne artan geleneksel ekolojik bilgi ile ilgili çalışmalar da buna bağlı olarak her geçen gün artmaktadır. Halkın hayatını kolaylaştıran her türlü uygulama geleneksel ekolojik bilginin alanına girmektedir. Mimariden meteorolojiye, botanikten zoolojiye kadar halkın yıllar süren deneyimleri sonucu oluşturmuş oldukları bu bilgiler nesilden nesile aktarılırken en doğruyu bulmak için değişim ve dönüşüm yaşamaktadır. Bu çalışmada Bayburt halkının geleneksel ekolojik bilgi bağlamında halk mimarisi, halk veterinerliği ve zoolojisi, halk takvimi ve meteorolojisi ve halk botaniği konularında geçmişten aktardığı bilgiler derlenerek yazılı hale getirilmiştir. Şehrin çeşitli bölgelerinde çeşitli yaş ve mesleklerden kaynak kişilerden bilgi edinmek için yapılan saha araştırmasında gözlem, katılımlı gözlem ve derleme yöntemiyle elde edilen veriler halk bilimin bilgileri ışığında sentezlenerek bir araya getirilmiştir. Çalışmada halkın geleneksel ekolojik bilgiyi gündelik hayatını düzene sokmakta, işlerini verimli bir şekilde yapmakta, tarım ve hayvancılık faaliyetlerini geliştirmekte ve çevresinde olan biteni yorumlamakta kullandıkları görülmüştür. Sınırlı kaynakları geçmişin bilgi birikimi sayesinde kullanmak için bu bilgi birikiminin oldukça önemli olduğu yapılan gözlem ve derlemeler ile görülmüştür.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Bayburt atlı cirit geleneğinin folklorik açıdan incelenmesi
Adem Seymen
Türkler at üzerinde ok atma, mızrak savurma gibi maharetlerini kullanarak savaşlarda düşmanlarına karşı üstünlük kurmuşlardır. Savaşın olmadığı dönemlerde ise bu maharetlerini sürek avlarında, toy ve şenliklerde spor olarak tekrarlayıp geliştirmişlerdir. Türklerin yapmış oldukları sporları atlı ve atsız olarak yapılan sporlar şeklinde iki gruba ayırmak mümkündür. Atlı sporlar içerisinde ise savaşın ruhunu en iyi yansıtan sporun cirit sporu olduğu görülmektedir. Cirit sporunda binicinin atıyla bir bütün halinde hareket etmesi gerekir. Ciritçi, atını süratle koşturup ciritini attıktan sonra sert bir şekilde manevra yapıp kaçar. Atının üzerinde dizginleri bırakarak cirit savurur ya da rakipten gelen ciritten kurtulmak için atının yanına yatar. Cirit sporunun yapılışındaki bu uygulamalara bakıldığında, izleyicide bu sporun savaşın bir ön hazırlığı olduğu kanısı uyanmaktadır. Bayburt, Türkiye'de atlı cirit oyununun oynandığı en eski iller arasında yer almaktadır. Bu çalışmada, Bayburt'taki atlı cirit geleneğinin tarihi ve bu sporun oynanış şeklinin yanında, cirit atı yetiştiriciliğinde yörede kullanılan geleneksel yöntemler, cirit atlarının hastalıklarının tedavisi için yapılan halk veterinerliği uygulamaları, sporcu ve cirit atlarının giyim kuşamıyla alakalı yöresel uygulamalar ve atlı cirit sporuyla alakalı sözlü kültür öğeleri derleme, gözlem, katılımcı gözlem yöntemleri kullanılarak bir araya getirilmiştir. Bu yönüyle çalışma nitel çalışma olup derleme, gözlem ve katılımlı gözlem yöntemleriyle veri toplanmış bir çalışmadır. Çalışmada sonuç olarak Bayburt ilinde atlı cirit geleneğinin başta ekonomik olmak üzere bazı zorluklara rağmen kulüpler aracılığıyla devam ettirildiği, geleneksel atlı cirit kültürünün yaşatıldığı ve devlet desteği de olursa gelecek kuşaklara aktarılması için uygun bir ortam olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Kur'an'ın bütünlüğü içerisinde zümer sûresinde verilmek istenen ilahî mesajlar
Sezgin Dülgeroğlu
Kur'an tefsirinin ana kaynakları içerisinde ilk sırayı alan, yine Kur'an'ın kendisidir. Kur'an'ın kendi bütünlüğü içerisinde anlaşılması hakikati, İslâm dininin başlangıcından itibaren bilinen ve yeri geldikçe âlimler tarafından önemine vurgu yapılan bir husustur. Hz. Muhammed de (s.a.v) bu tür tefsir metodunun ilk örneklerini vermiş ve bu hareketiyle, Kur'an-ı Kerim'i, yine kendisiyle anlamanın elzem olduğuna ve bunun önemine işaret etmiştir. Başta müfessir sahabeler olmak üzere, onlardan sonraki Kur'an müfessirleri de hep Kur'an'ı, yine Kur'an'la tefsir edegelmişlerdir. Gözlemlediğimiz kadarıyla Kur'an-ı Kerim'in kendine özgü biçimi ve bilinen düzeni, O'nun, kendi bütünlüğü içerisinde anlaşılmasını bir gereklilik olarak ortaya koymaktadır. Bundan dolayıdır ki, Kur'an'ın ister tercümesini yapsın, ister herhangi bir konusunu açıklamaya çalışsın, isterse onu baştan sona tefsir etsin, hiçbir Kur'an müfessiri, Kur'an-ı Kerim'i, yine kendi iç bütünlüğü içerisinde anlamaktan kayıtsız kalamamıştır. Biz de bu çalışmada Kur'an'ı Kur'an'la tefsirine, başka bir ifadeyle, Kur'an'ın, kendi bütünlüğü içerisinde anlaşılmasına bir örnek olması hasebiyle içerisinde tevhîd, ahiret ve ahlak gibi önemli konuları ihtiva eden ve Mekkî bir Sûre olan Zümer sûresini ele aldık. "Kur'an'ın Bütünlüğü İçerisinde Zümer Sûresinde Verilmek İstenen İlahî Mesajlar" isimli bu çalışmamızda klasik-modern tefsir kitaplarına ve Kur'an'ı Kur'an'la tefsir alanında yazılan eserlere müracaat ettik. Bu çalışma genel olarak giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, önemi ve Kur'an'ın Kur'an'la tefsirine ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde Zümer sûresinin isimlendirilmesine, mekkî-medenîliğine, faziletine, belağî inceliklerine ve esbâb-ı nüzulüne değinilmiştir. İkinci bölümde ise sûrenin genel içeriğine ve ayetler arasındaki bağlantılarına yer verilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Örgütsel dedikodu ve örgütsel sinizm arasındaki ilişki: Sağlık çalışanları üzerinde bir uygulama
Evren Yanar
Bu tez çalışmasında iki kavram arasındaki ilişki üzerine odaklanılmıştır. Birincisi örgütsel dedikodu, ikincisi ise örgütsel sinizm kavramlarıdır. Örgütsel dedikodu, en az iki kişinin, ortamda bulunmayan üçüncü kişi hakkındaki, resmi olmayan konuşmaları olarak tanımlanmaktadır. Farklı bir ifade ile çalışanlar arasında, birilerini karalamaya yönelik yapılan konuşmalardır. Örgütsel sinizm ise; örgüt içerisinde bireyin isteklerinin karşılanmaması ve idareler tarafından verilen sözlerin yerine getirilmemesi durumunda, bireyde ortaya çıkan güvensizlik olarak tanımlanabilir. Bir başka ifadeyle örgütsel sinizm, kişilerin üyesi oldukları örgütlerde, ahlaki çerçevenin olmadığına olan inançları ve örgüt çıkarlarının ön planda tutulduğu yönündeki düşünceleridir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Coğrafi bilgi sistemi temelli sıvılaşma potansiyelinin araştırılması: Bayburt örneği
Narin Ayengin
Bu çalışmada Bayburt ili, ilçeleri ve beldelerine ait zeminlerin Mw=5.5, Mw=6.0, Mw=6.5, Mw=7.0 ve Mw=7.5 deprem büyüklükleri için sıvılaşma potansiyelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Sondaj loglarından elde edilen SPT değerleri kullanılarak sıvılaşma potansiyeli Prosıvı programı aracılığıyla Seed ve Idriss (1971) yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Türkiye deprem haritaları dikkate alınarak en büyük yer ivmesi değeri (amax) bölgesel olarak hesaplanmıştır. Çalışma sahasının sıvılaşma potansiyelini gösterir haritalar, yeraltı su seviyelerini gösterir haritalar ve zemin oturma durumunu gösterir haritalar Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) yardımıyla oluşturulmuştur.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Düşük plastisiteli kil zeminin kireçle stabilizasyonunda yeşil Bayburt taşı dane boyutunun dayanıma etkisi
Elmas Fulya Tümer
Bu çalışmada, yeşil Bayburt taşı (YBT) atığı ve kireç kullanılarak düşük plastisiteli kil bir zeminin stabilize edilmesi amaçlanmıştır. Birincil bağlayıcı olarak kullanılan kireç %6 oranında, puzolanik katkı olarak kullanılan YBT atığı ise sırasıyla %5, %10, %15, %20 oranlarında iki farklı incelikte doğal zemine eklenmiştir. Hazırlanan numunelere kıvam, elek analizi, kompaksiyon ve serbest basınç deneyleri yapılmıştır. Ayrıca numunelerin mikro yapısı taramalı elektron mikroskobu (SEM), X-ışını kırınım yöntemi (XRD), Fourier dönüşümlü kızılötesi spektroskopisi (FT-IR) analizleri ile incelenmiştir. Çalışma kapsamında yapılan deneyler sonucunda, YBT atıklarının öğütülerek düşük plastisiteli kil zemin stabilizasyonunda kullanılmasının kıvam limitleri ve kompaksiyon parametreleri üzerinde kayda değer bir etkisinin olmadığı, serbest basınç dayanımını ise arttırdığı tespit edilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Tuğla atıklarının düşük plastisiteli kil zemin stabilizasyonunda kullanılabilirliği
Harun Tuğlu
Bu çalışmada, tuğla tozu atıklarının zemin stabilizasyonunda kullanılabilirliği irdelenmiştir. Çalışma kapsamında, düşük plastisiteli kil bir zemine tuğla tozu atığı %0, %5, %10, %15 ve %20 oranlarında kireçsiz ve %6 kireçli olarak karıştırılmıştır. Optimum su içeriklerinde hazırlanan numunelere serbest basınç dayanımı, donma çözülme ve ıslanma kuruma deneyleri yapılmıştır. 28 günlük kür sonunda maksimum dayanım doğal zemin, %6 kireç ve %10 tuğla tozu atığı içeren SLB/10 numunesinden elde edilmiştir. Bu numunenin doğal zemine göre 12 kat, doğal zemin ve %6 kireç içeren SL numunesine göre 2 kat fazla dayanıma sahip olduğu tespit edilmiştir. Donma-çözülme ve ıslanma-kuruma çevrimi sonuçlarına göre tuğla tozu atığı ve kireç katkısı ile hazırlanan SLB numuneleri, sadece tuğla tozu atığı ile hazırlanan SB numunelerine oranla daha durabil bir davranış göstermiştir. Deneylerden çıkan sonuçlara göre, tuğla tozu atığının kireçle birlikte düşük plastisiteli kil zeminde kullanımının dayanım ve durabiliteyi iyileştirdiğini söylemek mümkündür.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Yüksek plastisiteli kil zemin stabilizasyonunda uçucu kül dane boyutunun CBR ve dayanıma etkisi
Emre Gençoğlu
Zemin stabilizasyonunu genel olarak derin ve yüzeysel stabilizasyon olmak üzere ikiye ayırmak mümkündür. Yüzeysel stabilizasyon uygulamalarından biri kimyasal stabilizasyondur. Kimyasal zemin stabilizasyonunda inceliğin etkisini incelemeyi amaçlayan bu çalışma kapsamında, yüksek plastisiteli kil bir zeminin mühendislik özellikleri uçucu kül kullanılarak iyileştirilmiştir. Uçucu kül termik santralden alındığı haliyle ve inceltilmiş (öğütülmüş) olarak zemine ayrı ayrı ilave edilmiştir. Uçucu kül zemine %5, %10, %15, %20, %25, %30 oranlarında hem ham hem de öğütülmüş olmak üzere ilave edilerek CBR ve dayanım verileri incelenmiştir. Çalışma sürecinde serbest basınç deneyleri için kür süreleri 7 ve 28 gün olarak belirlenmiştir. Kıvam limitleri, kompaksiyon, CBR ve serbest basınç dayanımı deneylerinin gerçekleştirildiği bu çalışma sonucunda uçucu külün inceltilerek zemin stabilizasyonunda kullanılmasının kompaksiyon parametrelerindeki etkisinin sınırlı olduğu, kıvam limitleri üzerinde nispeten etkin olduğu, CBR ve dayanım değerlerinde ise çok yüksek artışlar meydana getirdiği tespit edilmiştir. Bu sonuçlar ışığında yüksek plastisiteli kil bir zeminde daha ince uçucu kül katkısıyla daha yüksek CBR ve dayanım verilerine ulaşılabilecek stabilizasyon çalışmalarının yapılabileceği kanaatine varılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Anadilden Derlemeler adlı eserde, Derleme Sözlüğü'nde yer almayan kelimeler
Beratiye Öksüz
Ağız, aynı dil içinde ses, şekil, söz dizimi ve anlamca farklılıklar gösterebilen, belli yerleşim bölgelerine veya sınıflara özgü olan konuşma dilidir. Bu ağız sözcüklerinin derlenmesi sonucu da ağız sözlükleri meydana gelmektedir. Bunlardan bir tanesi de "Anadilden Derlemeler" adlı iki ciltten oluşan sözlüktür. Maarif Vekilliği ve Dil Encümeni'nin çalışmaları ile 1920- 1930 yılları arasında toplanan ağız malzemesi, Hamit Zübeyir (Koşay) ve İshak Refet (Işıtman) tarafından 1932'de yayımlanmıştır. Bu eserin devamı niteliğindeki, " Anadilden Derlemeler 2 " ise Hamit Zübeyir (Koşay) ve Orhan (Aydın) tarafından 1952'de basılmıştır. Bu sözlük aynı zamanda Türkiye Türkçesinin ilk ağız sözlüğü olma özelliğine sahiptir. Sözlükler kelimelerden meydana gelmektedirler ve belirli kurallar çerçevesinde oluşmaktadırlar. Bu çalışmada " Anadilden Derlemeler" adlı eserde, " Derleme Sözlüğü" nde yer almayan kelimeler ele alınmıştır. Derleme Sözlüğü'nde bulunmayan kelimeler tarama yöntemiyle tespit edilerek fişlenmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde Anadilden Derlemeler adlı sözlük ve sözlüğün yazarları hakkında bilgi verilmiştir. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm; Derleme Sözlüğü'ne alınmamış maddeler. İkinci bölüm; bir veya birkaç anlamı Derleme Sözlüğü'ne alınmamış maddeler. Üçüncü bölüm; Derleme Sözlüğü'ne göre daha detaylı tanımların bulunduğu kelimeler. Dördüncü bölüm; Derleme Sözlüğü'ne alınmamış tanık cümlelerdir. Tespit edilen madde başları alfabetik düzene göre sıralanmıştır. Her maddenin sonunda kelimenin geçtiği cilt, sayfa sayısı ve sütun harfi de belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ağız, Derleme Sözlüğü, Anadilden Derlemeler Sözlüğü, dil.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Bayburt ili Aydıntepe ilçesi ağzı
Nermin İbiş
Bayburt ili Aydıntepe ilçesi ağzı üzerine hazırlanan bu çalışma da yöre ağzına ait metinlerin derlenmesi, yazıya aktarılması ve ağız özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. "Giriş", "İnceleme", "Sonuç", "Metinler", "Sözlük" ve "Kaynakça" bölümlerinden oluşan bu çalışmamızın birinci bölümünde araştırmanın konusu, araştırmanın problemi, araştırmanın amacı ve araştırmanın yöntemi ile ilgili bilgiler yer almaktadır. İkinci bölümde Bayburt ili ve Aydıntepe ilçesine ait tanıtıcı genel bilgilerin verildiği bölüm bulunmaktadır. Üçüncü bölümde yöre ağzına ait derlenen metinlerin gramer incelemesi yer almaktadır. Bu bölümde Aydıntepe ilçesi ağzının ses ve şekil bilgisi özellikleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde bölgeden derlenen konuşma metinleri yer almaktadır. Metinlerin derlenme aşamasında okuma-yazma bilmeyen veya en fazla ilkokul mezunu olan, elli yaş ve üstü kişiler kaynak kişisi olarak tercih edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen ses kayıtları dikkatlice dinlenerek ve uygun transkripsiyon işaretleri kullanılarak yazıya aktarılmıştır. Dinleme esnasında anlaşılmayan bazı kelime ve seslerin doğru şeklinin ortaya konulabilmesi için yöre ağzına hâkim olan bazı kişilerin görüşlerine başvurulmuştur. Beşinci bölüm olan sonuç bölümünde yöre ağzına ait ses ve şekil bilgisi bakımından dikkat çeken karakteristik ağız özellikleri maddeler halinde verilmiştir. Altıncı bölümde yörenin söz varlığını kapsayan bir sözlük çalışması yer almaktadır. Ardından tez için yararlanılan eserlerin künyelerinin verildiği kaynakça bölümüne yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bayburt, Aydıntepe ağzı, Doğu Grubu ağızları.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde edebi ürün kullanımına ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri
Emine Kartın
Din ve edebiyat alanları arasında geçmişe dayanan köklü bir ilişki vardır. Edebiyat, edebi ürünler açısından gelişimini ve bazen de oluşumunu dinlere borçluyken dinler de edebiyatın ifade gücünden ve halk arasındaki kabul edilebilirliğinden faydalanmışlardır. Günümüzde bu etkileşim yoğun olmasa da halen devam etmektedir. Özellikle sözlü ve yazılı olan edebi ürünler bir ders materyali olarak gerek diğer öğretim alanlarında gerekse din ve ahlak öğretiminde kullanılmaktadır. Dilin etkili ve güzel bir şekilde kullanıldığı, toplumun kültürel değerlerinin rahatlıkla yansıtılabildiği ve insanların duygularına hitap ederek, gelişmelerine katkı sağlayabilen edebi ürünler, özellikle Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi gibi kültür aktarımını sağlamayı amaçlayan derslerde başvurulması gereken kaynaklardan biridir. İlgili literatür tarandığında DKAB dersinde edebi ürün kullanım durumuna ilişkin çalışmalarda birtakım eksiklikler ve sınırlılıklar belirlenmiştir. Araştırmanın amacı, DKAB dersinde edebi ürün kullanım durumunu öğretmen ve öğrenci görüşleri bağlamında ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması tercih edilerek gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ilinde bulunan dört eğitim bölgesinden ortaokullarda ve imam-hatip ortaokullarında görev yapan 50 öğretmen ve ilgili okullarda öğrenim gören 88 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, araştırma için hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla elde edilmiş ve içerik analizi tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda; katılımcıların DKAB dersinde edebi ürün kullanımının faydalı olduğu görüşünde hemfikir oldukları, ders kitaplarında edebi ürünlere daha çok yer verilmesi gerektiğini düşündükleri, DKAB dersinde en çok hikâye türünün kullanıldığı, edebi ürünlerde sade ve anlaşılır bir dil kullanılması, edebi ürünlerin öğrencinin bilişsel gelişim alanına çeşitli katkıları olduğu ortaya çıkmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Lactobacıllus pentosus KS27'nin ekzopolisakkarit üretimi ve üretim koşullarının optimizasyonu
Fevzi Bekar
Bu çalışma ile Lactobacillus pentosus KS27'nin, ortam sıcaklığı, inkübasyon süresi ve besiyeri bileşimine bağlı olarak ekzopolisakkarit (EPS) üretimi ve bu şartların optimum koşullarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Optimum şartlara bağlı olarak üretilen ekzopolisakkaritin karakterizasyonu gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmada ortam sıcaklığı için 3 ayrı koşul (25oC-35oC-45oC) belirlenmiş, besiyeri olarak gliserol ve sükroz kullanılmış, gelişim süresi olarak ise yine 3 farklı süre (24-36-48 saat) belirlenmiştir. Belirlenen değişkenlere göre Box-Behnken deney matriksi ile 27 farklı EPS üretim denemesi belirlenmiştir. Bu denemelerde en yüksek verim 25oC'de 36 saatlik inkübasyon sonucunda alınmıştır. Karbon kaynağı olarak %7,5 sükroz konsantrasyonu ve %7,5 gliserol konsatrasyonu kullanılmış ve 1913,75 mg/L EPS elde edilmiştir. Denemelerde en düşük verim ise 25oC, 36 saat inkübasyon süresine sahip olan ve %7,5 sükroz konsantrasyonu %0 gliserol konsantrasyonu bulunan deneme olmuştur. Bu denemede elde edilen EPS miktarı 213,75 mg/L olmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda optimum nokta belirlenmeye çalışılmış ve istenirlilik derecesi 1 olan 100 koşuldan en yüksek verim elde etme amacıyla sükroz konsantrasyonunun %5,31, gliserol konsantrasyonunun %10,92 sıcaklığın 26oC ve inkübasyon süresinin 46,14 saat olduğu koşul ile üretim yapıldığında 2158 mg/L EPS üretimi gerçekleşeceği verisine ulaşılmıştır. Belirtilen koşullarda üretim gerçekleştirildiğinde 2178 mg/L EPS üretimi sağlanmıştır. Optimum koşullarda üretilen EPS'nin çözünürlüğünün en yüksek su ile (%98 ± 0,01) sağlandığı belirlenirken, su bağlama kapasitesi de %1970 ± 0,01 gibi yüksek bir değer bulunmuş ve ortak EPS özelliklerine uyum göstermiştir. Diferansiyel Tarama Kalorimetre analizinde 250oC civarına kadar kademeli bozulma ve 400oC'ye kadar yavaş bir bozulma görülmüştür. FTIR analizi ile 3289 ve 517 cm-1 arasında pik değerleri alınmış ve fonksiyonel gruplar belirlenmiştir. NMR spektrumu incelendiğinde, pik varlıkları üç ayrı bölge ile tanımlanarak EPS'lerin yapısına uygun heterojen yapı çözümlenmiştir.