Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları

• 16
• 3
• 1
• 1

Araştırmacılar(3)

• Banaz, Emrullah
• Demir, Mustafa
• Karacil, Mehtap

• MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1/r/bayburt/14132
  Role of occupational self-efficacy and professional identity as mediators in the relationship between person-job fit and career sustainability among teachers

  Demir, Mustafa; Yayla, Ibrahim Erdogan; Dombak, Kubra; Baloglu, Mustafa

  Introduction Career sustainability has become increasingly important for teachers to maintain long-term professional engagement and effectiveness. This study examined the serial mediating roles of occupational self-efficacy and professional identity in the relationship between person-job fit and career sustainability among teachers.Methods The study employed a correlational survey design. A total of 390 teachers working in Turkiye participated in the study. Data were collected using the Career Sustainability Scale, the Person-Job Fit Scale, the Occupational Self-efficacy Scale, and the Perceived Professional Identity Scale. We tested the research hypotheses using a serial mediation analysis with Hayes' PROCESS Macro Model 6.Results The findings show positive and significant relationships among person-job fit, occupational self-efficacy, professional identity, and career sustainability. Although the direct effect of person-job fit on career sustainability is not statistically significant, the indirect effects via occupational self-efficacy and professional identity are significant. The serial mediation analysis further shows that person-job fit is related to teachers' occupational self-efficacy, which may, in turn, be related to their professional identity and, consequently, to career sustainability.Conclusion The findings indicate a significant indirect relationship between person-job fit and teachers' career sustainability, mediated by occupational self-efficacy and professional identity. These findings highlight the importance of holistically considering person-job fit, occupational self-efficacy, and professional identity for teacher career sustainability.

  • 
  • 
  İncele
• MakaleYayıncıda açık erişim2026Scopus SJRQ1/r/bayburt/16791
  The indirect association between psychological well-being and professional commitment through teacher self-efficacy among Turkish language teachers

  Şahin, TG; Banaz, E; Özbilen, U

  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2026/r/bayburt/15866
  Dijital yazmada web 2.0 aracı olarak padlet kullanımına yönelik öğretmen adayı görüşleri: yapay zekâ destekli özelliklere ilişkin yansımalar

  Banaz, Emrullah

  Dijital yazma becerileri, Web 2.0 araçları ve yapay zekâ destekli uygulamaların eğitim ortamlarına entegrasyonu ile birlikte öğretmen yetiştirme süreçlerinde giderek daha önemli hâle gelmektedir. Bu bağlamda, dijital yazma öğretiminde kullanılan araçlara yönelik öğretmen adaylarının deneyimlerinin incelenmesi, etkili ve sürdürülebilir pedagojik yaklaşımların geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, dijital yazmada Web 2.0 aracı olarak kullanılan Padlet uygulamasına yönelik öğretmen adayı görüşlerini ve uygulamanın yapay zekâ destekli özelliklerine ilişkin düşüncelerini ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenolojik desen ile yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, bir eğitim fakültesinde öğrenim gören ve ders kapsamında Padlet uygulamasını deneyimleyen 40 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla Google Formlar üzerinden toplanmış ve MAXQDA 20 programı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının Padlet’i dijital yazma sürecini destekleyen, işbirlikçi ve çoklu modlu bir araç olarak değerlendirdiklerini; yapay zekâ destekli ses ve görsel oluşturma özelliklerinin ise motivasyonu artırıcı ve üretkenliği destekleyici unsurlar olarak algılandığını göstermektedir. Bununla birlikte, yapay zekâ kullanımına yönelik pedagojik rehberlik ihtiyacının da vurgulandığı görülmüştür. Bu doğrultuda, öğretmen yetiştirme programlarında Web 2.0 ve yapay zekâ destekli dijital yazma uygulamalarına yönelik uygulamalı ve eleştirel içeriklerin artırılması önerilmektedir.

  • 
  İncele
• Derleme MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1/r/bayburt/12704
  Relationships between problematic social media use and social comparison: a meta-analysis

  Demir, Mustafa; Yayla, İbrahim Erdoğan; Kaya, Metin; Koçak, Lokman; Arpaci, Ibrahim; Baloglu, Mustafa

  We examined the relationship between problematic social media use (PSMU) and social comparison via a meta-analysis. We conducted a systematic literature review and meta-analysis. The study includes quantitative data from 20 independent studies published between January 2019 and October 2025 that examined the relationship between PSMU and social comparison. The studies encompassed adolescents, university students, and the general adult population from both individualistic and collectivist cultural contexts. Effect sizes were calculated using Fisher’s z-transformation under a random-effects model. The results indicated a modest positive relationship between PSMU and social comparison, with an effect size (ES) of 0.24 (95% CI [0.13, 0.36]). Following the Trim-and-Fill adjustment, the effect size decreased slightly, but the overall pattern was preserved. Additional meta-analyses based on standardized regression coefficients showed that, when control variables were included, the association weakened but remained detectable (ES = 0.169, 95% CI [0.029, 0.309]). Effect sizes in unpublished studies were close to zero; however, this finding should be interpreted with caution, as it is based on a limited number of unpublished studies. A high degree of heterogeneity was observed across the analyses. Moderation and meta-regression analyses indicated that the relationship may vary depending on the type of social comparison scale, age, gender composition, and countries’ Global Innovation Index scores. Studies using theory-based measures of social comparison reported higher effect sizes. Higher effect estimates were observed in samples comprising older participants, in groups with a greater proportion of men, and in countries with lower levels of national innovation. In contrast, effect estimates in adolescent samples were relatively small and, in some subgroup analyses, remained trivial despite reaching statistical significance. In conclusion, social comparison shows a limited, context-sensitive relationship in magnitude rather than a strong or universal one with PSMU. However, it is unclear whether the observed relationship reflects a genuine connection between the independent constructs or partial conceptual overlap between the measurement instruments. The findings suggest that, although some sub-group effects may be statistically significant, their practical importance may remain limited. Therefore, the relationship between PSMU and social comparison should be evaluated within a multi-layered theoretical framework that accounts for measurement approaches, socio-technical contexts, and potential conceptual overlaps between constructs.

  • 
  AtıfScopus1·WoS1·OpenAlex2

  İncele
• MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1/r/bayburt/12640
  The role of the 2023 earthquakes in the competencies and critical thinking skills of teacher candidates in Türkiye

  Görgülü, Deniz; Cömert, Melike; Demir, Mustafa; Şahin, Çiğdem

  Background: The impact of natural disasters on the professional development of teacher candidates has, to date, primarily been investigated in relation to psychological well-being and trauma. Nevertheless, the association between these extreme events and teacher candidates’ personal and professional competencies, as well as their critical thinking skills, remains insufficiently addressed in the literature. In particular, for teacher candidates who directly experienced the 2023 earthquakes in Türkiye, there exists a distinct need for comprehensive research that integrates both quantitative and qualitative methodologies. Methods: This study employed a sequential explanatory mixed-methods design. In the quantitative phase, the Personal-Professional Competencies Perception Scale (PPCPS) and the Critical Thinking Standards Scale (CTSS) were administered to 304 teacher candidates at İnönü University who directly experienced the 2023 earthquakes. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with 37 purposively selected participants to contextualize and deepen the quantitative findings. Results: A positive, significant, and strong correlation was found between critical thinking skills and personal and professional competency (r =.657, p <.01). Qualitative findings revealed that in the post-earthquake period, teacher candidates developed positive perceptions of critical thinking, particularly under the themes of developing different perspectives, empathy, and increased awareness; however, the inefficiency of distance education, communication problems, and psychological difficulties negatively affected their perceptions of professional competence. Conclusion: Research findings indicate that the earthquakes had a bidirectional impact on teacher candidates' perceptions of competence and critical thinking. Among these İnönü University teacher candidates, traumatic experiences appeared to enhance cognitive and critical awareness consistent with Post-Traumatic Growth (PTG) theory, while simultaneously weakening teacher candidates’ perceptions of professional competence, owing to distance learning disruptions and psychological challenges. These findings highlight that post-disaster teacher education processes should focus not only on academic sustainability but also on structural arrangements that support critical thinking, psychological resilience, and professional competencies.

  • 
  İncele
• MakaleYalnız künye2025/r/bayburt/16000
  An analysis of the artificial intelligence concerns of those learning turkish as a foreign language from the perspective of various variables

  Banaz, Emrullah; Demirel, Osman

  This study aims to identify the levels of anxiety towards artificial intelligence (AI) among individuals learning Turkish as a foreign language and to examine whether this anxiety shows significant differences according to variables such as gender, level of education, course level, and the use of AI in language learning. Employing a quantitative research design, the study adopted a survey model; data were collected online from 170 international students learning Turkish at A2, B1, B2, and C1 levels at various language teaching centres in Türkiye. The Artificial Intelligence Anxiety Scale was administered to participants; independent samples t-test and one-way analysis of variance were used in the analyses as parametric tests. According to the research results, participants' overall anxiety levels regarding AI were found to be high (X=4.30). In particular, concerns that AI could be misused, create mental dependency in individuals, and lead to uncontrollable outcomes form the basis of these high anxiety levels. Although male participants reported higher mean levels of AI anxiety (X = 4.40) than female participants (X = 4.19), this difference was not statistically significant (p=.264). However, significant differences emerged with respect to proficiency level and AI-use status. A2-level learners exhibited higher levels of anxiety, while individuals actively using AI tools demonstrated lower levels of anxiety. According to the results, it can be argued that the anxiety of individuals learning Turkish as a foreign language towards AI has a complex and multidimensional structure. The findings reveal that this anxiety is shaped not only by demographic factors such as technological competence or academic background, but also by individuals' relationship with technology, their level of experience, and their perceptual evaluations.

  AtıfTR Dizin1

  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/bayburt/16405
  Türkçe Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıklarının Farklı Değişkenlere Göre İncelenmesi

  Banaz, Emrullah; Demirel, Osman

  Çağımızda eğitim alanına büyük bir kolaylık sağlayan yapay zekâ, farkındalık ve okuryazarlık açısından önem arz etmektedir. Ele alınan bu çalışma Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda öğretmen adaylarının okuryazarlık düzeyleri, cinsiyetleri, günlük internet kullanma durumları, yapay zekâya yönelik haberleri takip etmeleri açısından incelemeler yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Bayburt Üniversitesi’nde öğrenim görmekte olan 215 Türkçe öğretmen adayı oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinin tercih edildiği araştırmada veriler, Yapay Zekâ Okuryazarlık Ölçeği ile toplanmıştır. Google Forms’lardan elde edilen veriler SPSS paket programı ile analiz edilmiş olup analiz sonucunda öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının yüksek düzeye yakın olduğu, öğretmen adaylarının cinsiyetlerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini etkileyen bir değişken olduğu başka bir deyişle araştırmaya dâhil olan öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri cinsiyete göre farklılık gösterdiği, sınıf düzeylerinin yapay zekâ okuryazarlık açısından anlamlı bir farklılık oluşturduğu, öğretmen adaylarının internet kullanma süreleri ile yapay zekâ okuryazarlıklarının benzer olduğu ve konuyla ilgili haber takip etmelerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini etkileyen bir değişken olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

  • 
  AtıfOpenAlex63·TR Dizin34

  İncele
• MakaleYalnız künye2024/r/bayburt/16401
  Ekonomik ve kültürel bağlam okuma başarısında önemli mi? Okuma başarısı ile ilişkili öğrenci, okul ve ülke düzeyi değişkenlerin incelenmesi

  Kaplan, Kadir; Filiz, Tunahan; Demir, Mustafa; Kaya, Metin

  Bu araştırmada, dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma başarısını etkileyen öğrenci, okul ve ülke faktörlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda PIRLS 2021’de yer alan veriler arasından öğrenci ve okul düzeyindeki değişkenler belirlenmiş ve bu değişkenlerle ilgili veriler analize dahil edilmiştir. Ayrıca, ülkelerin gelirlerinin bireylere dağılımları ile ilgili GINI, gayri safi milli hasılanın eğitime ayrılan yüzdesi (EDGDP) ve Hofstede’nin kültürel boyut teorisinden hareketle eğitimle ilişkili olan alt boyutlar da ülke düzeyinde değişkenler olarak ele alınmıştır. Ülke, okul ve öğrenci düzeyi ile ilgili çeşitli değişkenlerin okuma başarısıyla ilişkisini incelemek amaçlandığından araştırmada yöntem olarak ilişkisel tarama modeli benimsenmiş ve veriler hiyerarşik bir yapıda olduğu için istatistiksel analizlerde hiyerarşik lineer modelleme tekniği kullanılmıştır. Analizler sonucunda öğrenci düzeyi boyutunda öğrenci zorbalığı, okumayı sevme, kendinden emin okuma, öğrenme için ev kaynakları ve evdeki dijital araçlar değişkenlerinin okuma başarısını yordadığı bulgulanmıştır. Bu değişkenlere ilaveten okul düzeyinde değişkenlerin eklenmesi ile yapılan analizler sonucunda ise akademik başarı üzerine okulun etkisi ve okul disiplini değişkenlerinin okuma başarısını yordadığı tespit edilmiştir. Öğrenci ve okul düzeyi ile ilgili değişkenler eklenerek ülke düzeyinde ele alınan değişkenlerden de ülkelerin uzun dönem-kısa dönem ve belirsizlikten kaçınma düzeyleri okuma başarısını yordadığı belirlenmiştir.

  • 
  • 
  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/bayburt/16392
  Teknoloji destekli matematik öğretiminin öğrencilerin matematik performansına etkisi: ikinci dereceden bir meta-analiz

  Filiz, Tunahan; Demir, Mustafa; Kaya, Metin; Çelik, Ahmet

  Matematik öğretiminde kullanılan tüm teknolojik desteklerin öğretimsel yönüne bakılmaksızın öğrencilerin matematik performanslarını olumlu düzeyde etkileme gücüne sahip olduğu ifade edilmektedir. Bu bağlamda bu araştırmada teknoloji destekli matematik öğretiminin öğrencinin matematik performansına etkisini incelemek amaçlanmıştır. 2017-2022 yılları arasında teknoloji destekli matematik öğretiminin öğrencilerin matematik performansı üzerindeki etkisini inceleyen 22 meta analiz araştırması ve bu araştırmalardan gelen 27 etki büyüklüğü second-order meta analiz yöntemiyle birleştirilmiştir. Teknoloji destekli öğretimin matematik performansına etkisinin orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca teknoloji destekli öğretim ile ilgili çalışmalarda lokasyon ve yayın kalitesinin öğrencilerin matematik performansı üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir. Öte yandan teknoloji destekli öğretim, performans çeşidi, öğretim kademesi, yanlılık durumu, araştırma türü ve yıl aralığı moderatör değişkenlerine göre istatistiksel olarak bir farklılık oluşturmadığı belirlenmiştir. Teknoloji destekli tüm öğrenme modellerinin öğrencilerinin matematik performansını artırdığı ancak Digital Tools Based Instruction ve Software Based Instruction modellerinin öğretim sürecinde kullanımının öğrencilerin matematik performansına etkisi bakımından diğer öğrenme modellerine göre daha etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca araştırma sonuçları doğrultusunda önerilere yer verilmiştir.

  • 
  AtıfOpenAlex2·TR Dizin1

  İncele
• MakaleAçık Erişim2024/r/bayburt/16366
  Öğretim Kalitesinin Okula Bağlılığı Etkilemesinde Okul İkliminin Aracı Rolü

  Demir, Mustafa; Demir, Okay; Özgöl, Mustafa

  Öğretim kalitesinin üniversite öğrencilerinin okula bağlılık düzeylerini okul iklimi aracılığı ile etkileme düzeylerini ortaya koymak önemli görülmektedir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı, öğretim kalitesinin öğrencilerin okula bağlılık düzeylerini etkilemesinde okul ikliminin aracı rolünü ortaya koymaktır. Bu doğrultuda araştırma ilişkisel tarama modeline uygun olarak tasarlanmıştır. Araştırmaya eğitim fakültesinde öğrenim gören toplam 266 üniversite öğrencisi katılmıştır. Çalışmanın öğretim kalitesinin okul iklimini, okul ikliminin de okula bağlılık düzeyini doğrudan etkilediği ve öğretim kalitesinin okula bağlılığı okul ikliminin aracı rolü ile dolaylı yoldan etkilediği görülmüştür. Ayrıca öğretim kalitesi ile okula bağlılık arasında anlamlı bir ilişki bulunmasına rağmen kalitenin bağlılık düzeyini doğrudan etkilemediği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulardan hareketle öğretim kalitesi fazla olan ve okul ikliminin olumlu etkisinin hissedildiği bir okul ortamında öğrencilerin okula bağlılık düzeyinin artacağı söylenebilir. Bu doğrultuda öğrencilerin okula bağlılığını arttırmak adına öğretim kalitesinin yanı sıra olumlu bir okul iklimini destekleyecek faaliyetlerin de yapılması önemli görülmektedir.

  • 
  AtıfOpenAlex1

  İncele