Bayburt ÜniversitesiBayburt ÜniversitesiAçık Erişim Arşivi · RDL Open

Yazarlar

Yayınlar

Yeniden eskiyeEskiden yeniye
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Matematik eğitiminde üstbilişe dayalı öğretime yönelik bir meta-analiz

    Ümit Aydın

    Üstbiliş son yıllarda matematik eğitimi araştırmalarının odağı haline gelmiştir. Matematik eğitimi alan yazınında üstbiliş ile ilgili birçok çalışma varken bu çalışmaları derlemeye yönelik araştırmalar oldukça sınırlı sayıdadır. Örneğin, Baş ve Özturan-Sağırlı (2017) matematik eğitimi araştırmalarında üstbilişin kullanımına yönelik nitel araştırmaları derleme (meta sentez) çalışması yürütmüşlerdir. Ancak matematik eğitiminde üstbilişin etkisini ortaya koyacak nicel derleme araştırmaları (meta-analiz) sınırlı sayıda kalmıştır. Muncer ve diğerleri (2022) ergenlik dönemindeki öğrencilerin üstbilişleri ile matematik başarıları arasındaki ilişkiyi incelemeye yönelik bir meta-analiz araştırması yapmıştır. Araştırmanın sonucunda üstbiliş ile matematik başarısı arasında ilişki olduğunu belirlemiştir. Deneysel araştırmalar bağımsız değişkenleri manipüle edip bağımlı değişkenlerin etkisini ortaya çıkarması bakımından oldukça önemlidir. Bu nedenle bağımsız değişkenler manipüle edilerek üstbilişe dayalı öğretimin matematik başarısı ve problem çözme becerisi üzerindeki etkisini inceleyecek meta-analizlerin önemli olduğu düşünülmektedir. Bu araştırma üstbilişe dayalı öğretim yönteminin Türk öğrencilerin matematik başarılarına ve problem çözme becerilerine etkisini inceleyen önceki nicel araştırmaların ortak etkisini belirlemeye yönelik bir meta-analizdir. Yapılan sistematik tarama sonucunda üstbilişin matematik başarısı ve problem çözme becerisi üzerine etkisini inceleyen çalışmaya dâhil etme kriterlerini karşılayan 2000-2023 yılları arasını kapsayan 12 deneysel araştırma dâhil edilmiştir. Üstbilişe dayalı öğretimin matematik başarısı üzerine yapılan çalışmaların ortalama etki büyüklük değeri (g=1.17), problem çözme becerisi üzerine yapılan çalışmaların ortalama etki büyüklük değeri (g=1.37) olarak hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda etki büyüklük değerlerinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak üstbilişe dayalı öğretimin matematik başarısı ve problem çöme becerisi üzerinde olumlu etkisi olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada ulaşılan sonuçlardan bir diğeri ise üstbilişe dayalı öğretimin hem matematik başarısı üzerindeki hem de problem çözme becerisi üzerindeki etkisi ilkokul öğrencilerinde ortaokul öğrencilerine göre daha yüksek olmasıdır. Bu meta-analiz, önceki çalışmalardan elde edilen verilerle genel bir sonuca ulaşarak matematik eğitiminde üstbiliş çalışacak araştırmacılara konu belirleme hususunda yol gösterici olacaktır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Ahkâm âyetlerinin yorumlanmasında kıraat farklılıklarının etkisi (Tahâvî örneği)

    Sadık Uçar

    Kıraat, Kur'ân'ın daha iyi anlaşılması için mutlaka üzerinde durulması gereken önemli bir ilim dalıdır. Kur'ân-ı Kerîm'in nüzûlünden bugüne Kur'ân'ı daha iyi anlamaya çalışan bilim insanları her biri kendi alanıyla alakalı önemli çalışmalar yapmıştır. Fıkıh ilmiyle alakalı araştırmacılar kıraatin ahkâm âyetleri boyutuyla, tefsir ilmiyle uğraşanlar Kur'ân'ın tamamının daha iyi anlaşılması için çalışmalar yapmışlardır. Yapılan bu çalışmada döneminde önemli bir fakih olan Ebû Ca'fer et-Tahâvî'nin Mısır'da önemli çalışmalar yapmış olması hem de ahkâm âyetlerinin daha iyi anlaşılması için Ahkâmü'l-Kur'ân adlı bir çalışmasının bulunması bizi bu konu üzerinde çalışmaya sevk etmiştir. Çalışma yapılırken ahkâm âyetlerindeki kıraat farklılıkları verildikten sonra anlama ne gibi bir farklılık kazandırdığı, bu farklılıklarından hangisinin tercih edildiği ve bu farklılıklar sebebiyle mezheplerin görüş ayrılıkları üzerinde durulmaya gayret edilmiştir. Yukarıdan da anlaşılacağı üzere yapılan bu çalışmada temel amaç; kıraat ilminin ahkâm âyetleri üzerindeki etkisinin daha iyi anlaşılmasıdır. Çalışmada temel olarak Tahâvî'nin bu eseri kullanılmış ve ahkâm âyetleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışma yapılırken Ahkâmü'l-Kur'ân eserine ek olarak kıraat ilminin temel kaynaklarından faydalanılmış, ayrıca bu kıraat farklılıklarının anlama etkisi verildikten sonra mezheplerin görüşlerine de yer verilmiştir. Özellikle bazı kıraat farklılıkları o ahkâm âyetini açıklarken mezhepsel olarak ciddi manada ihtilaflar meydana getirmiştir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Bayburt ili ekolojik koşullarında yetiştirilen lavanta (Lavandula angustifolia L.) bitkisine farklı dozlarda uygulanan mikrobiyal gübrenin verim ve verim unsurları ile kalite özelliklerine etkisi

    Gülay Aksoy Üçüncü

    Doğal içeriğe sahip bitkisel ilaçların tedavi amacıyla kullanımının gün geçtikçe artması, kendine has hoş koku ve aromaya sahip bitkilerin kozmetik, parfümeri ve gıda sanayisine hammadde bakımından kaynak oluşturması, son yıllarda alternatif kullanım alanlarının ortaya çıkması tıbbi ve aromatik bitkilere olan talebi arttırmaktadır. Bu talep artışının diğer bir nedeni de ülkemizde ve dünya genelinde kimyasal içerikli ürünlerin yan etkilerinde görülen artıştan kaynaklı doğal ürünlere ve doğal tedavi yöntemlerine yönelimin olmasıdır. Gün geçtikçe kullanım alanları ve miktarı artmakta olan tıbbi ve aromatik bitkilerin istenilen miktarda henüz tarımı yapılamasa da yetiştiricilik açısından oldukça zengin ekolojik koşullara ve imkana sahip ülkelerden birisi de Türkiye'dir. Araştırma konumuz olan Lavandula angustifolia Mill. bitkisinin iklim seçiciliğinin ve toprak isteklerinin az olması, soğuğa ve kuraklığa dayanaklılığı, geniş kullanım yelpazesine sahip olması, uzun yıllar verimlilik potansiyelini koruması lavanta yetiştiriciliğini cazip hale getirmektedir. Bu yüksek lisans tez çalışmasın amacı; Bayburt ili ekolojik koşullarında ilk kez yetiştirilen Lavadula angustifolia L. bitkisine farklı dozlarda uygulanan mikrobiyal gübrenin verim ve verim unsurları ile kalite özelliklerine etkisini belirlemektir. Bayburt ili ekolojik koşulları için ilk kez Lavadula angustifolia L. türünde mikrobiyal gübre uygulamaları yapılmıştır. Yapılan araştırma kapsamında kontrol, 1 L/da, 2 L/da ve 4 L/da olmak üzere dört farklı gübre dozu uygulanarak; L. angustifolia L. türünde en uzun bitki boyu (68,3 cm) kontrol grubunda, en kısa bitki boyu (56,0 cm) 2 L/da gübre dozu uygulanan parselde ölçülmüştür. Ayrıca başakta küme sayısı değişkeninde en yüksek değer (6,49 adet) 4 L/da gübre dozu uygulanan parselde, en düşük değer (5,99 adet) 2 L/da gübre dozu uygulanan parselde belirlenirken, başakta çiçek sayısı için en yüksek değer (56,63 adet) 2 L/da gübre dozu uygulanan parselde, en düşük değer (48,45 cm) ise kontrol grubunda olduğu tespit edilmiştir. Bunlara ek olarak en yüksek uçucu yağ içeriği (%5) 4 L/da gübre dozu uygulanan parselde tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar mikrobiyal gübre uygulamalarının Lavandula angustifolia L. türü için bazı verim ve verim unsurları ile kalite özelliklerini destekleyici olduğunu göstermektedir. Bayburt ili ekolojik koşullarının Lavandula angustifolia L. türünün yetiştirilmesi için düşük dozlardaki mikrobiyal gübre uygulamalarının yeterli olduğu belirlenmiştir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Türkiye'de fen eğitiminde okul dışı öğrenme ortamları ile ilgili yayımlanan çalışmaların incelenmesi

    Mustafa Uzun

    Bu araştırmanın amacı; Türkiye'de fen eğitimi alanında Okul Dışı Öğrenme Ortamları (ODÖO) ile ilgili yayımlanan çalışmaların: yılı, türü, çalışma alanı, konu alanı, yöntemleri, veri toplama araçları, örneklemi, örneklem büyüklüğü ve veri analiz yöntemi bağlamında eğilimlerinin incelenmesidir. Çalışmada betimsel içerik analizi yaklaşımı temel alınmıştır. Çalışmanın örneklemi Türkiye'de 2010-2022 yılları arasında YÖKtez merkezinde yayımlanan 24 tezden ve DergiPark'ta yayımlanan 76 makaleden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Çalışma Sınıflandırma Formu (ÇSF) kullanılmıştır. Bu doğrultuda veriler öncelikle Çalışma Sınıflandırma Formuna daha sonra Microsoft Excel programına işlenerek frekans ve yüzde tabloları elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre araştırmanın örneklemine dahil edilen yıllar arasında ODÖO ilgili fen eğitiminde yapılan makale çalışmalarının sayısının tez çalışmalarından fazla olduğu, her iki çalışma kapsamında nicel araştırma yöntemlerinin daha çok tercih edildiği belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçların, araştırmacıların Türkiye'de fen eğitiminde ODÖO ilgili yapılan çalışmalardaki yönelimleri ve buna bağlı olarak ilgili alan yazındaki boşluğu görmelerini sağlaması bakımından, yeni çalışmalar için araştırmacılara fikir sunacağı düşünülmektedir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Bilim teknoloji ve toplum öğrenme alanın sosyal bilgiler öğretmenleri ve sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre incelenmesi

    Adnan Özer

    Bu çalışmada, sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenlerinin bilim, teknoloji ve toplum öğrenme alanı ile ilgili görüşlerinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma, sınıf öğretmenleri ve sosyal bilgiler öğretmenleri ile yürütülmüştür. Hem nicel hem de nitel araştırma yöntemlerine göre planlanmıştır. Nicel ve nitel araştırmanın çalışma grupları 2022-2023 eğitim- öğretim yılı Bayburt ilinde görev yapan sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenlerinden oluşmaktadır. Araştırmada, çeşitli veri toplama araçlarının entegre bir şekilde kullanıldığı bir metodoloji benimsenmiştir. Bu durum araştırmanın hem güvenirliğini hem de geçerliliğini artırmıştır. Katılımcıların öğrenme alanına ilişkin bilgilerini tespit etmek için nitel araştırmada veriler görüşme formu nicel araştırmada ise Google Form üzerinden gönderilen öz değerlendirme ölçeği ile toplanmıştır. Toplanan nitel veriler betimsel analizle çözümlenmiştir. Nicel verilerin analizi betimsel istatistik yöntemi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular tablolar halinde verilerek yorumlanmıştır. Araştırmada öğretmenlerin program bilgisi, konu alan bilgisi, ölçme ve değerlendirme bilgisi, öğretim yöntem ve stratejileri bakımından bu öğrenme alanını günümüz teknolojileri ile ne düzeyde ilişkilendirdikleri incelenmiştir. Sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenlerinin bilim, teknoloji ve toplum öğrenme alanındaki deneyimlerine dayalı olarak konu alan bilgilerine bakılmıştır. Sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenlerinin bilim, teknoloji ve toplum öğrenme alanını işlerken "Bilim Teknoloji ve Toplum" (BTT) bileşenleri bakımından kendilerini yeterli görüp görmediği tespit edilmeye çalışılmıştır. BTT öğrenme alanına öğretim programında yer verilmesi kadar uygulamada yer verilmesi de bir o kadar önemli görülmüştür. İlgili litaretür incelendiğinde bu araştırma ile ilgili literatürde sınırlı sayıda çalışmanın olması ve bu öğrenme alanına programda yer verilmesi kadar öğretmenlerin uygulamada da başarılı olup olmadığı araştırma açısından önemli görülmektedir. Bundan dolayı alana katkı sunacağı beklenmektedir. Araştırmanın nitel sonuçları öğrenme alanı kapsamında Türk bilim insanlarına yeterli düzeyde yer verilmediğini, konular soyut olduğundan öğrencilerin kavrayamadıkları, etkinlik sayısının ve zamanının yetersiz olduğu, bilgiye ulaşmanın kolay olduğu fakat doğruluğu teyit edilmeyen bilgilerin öğrenildiğini de ifade etmişlerdir. Araştırmanın nicel sonuçlarına göre ise sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenleri değişen ve gelişen bilişim teknolojileri karşısında kendilerini yeterli gördüklerini belirtmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Bilim, teknoloji ve toplum, öğrenme alanı, sosyal bilgiler öğretmenleri, sınıf öğretmenleri, program değerlendirme, toplumsal değişme.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Nepotizm ile duygusal tükenmişlik ilişkisinde psikolojik sermaye'nin rolü (kamu çalışanları örneği)

    Esra Eraslan

    Bu tez çalışmasının amacı, nepotizm ile duygusal tükenmişlik arasındaki ilişkiyi, nepotizm ile psikolojik sermaye arasındaki ilişkiyi, psikolojik sermaye ile duygusal tükenmişlik arasındaki ilişkiyi ve nepotizm ile duygusal tükenmişlik ilişkinde psikolojik sermayenin aracılık rolü 'nün etkisini belirlemektir. Tez çalışmasının teorisinde, nepotizm, duygusal tükenmişlik ve psikolojik sermaye kavramsal olarak tek tek açıklanmıştır. Literatürde nepotizm, duygusal tükenmişlik ve psikolojik sermaye ile ilgili daha önceden yapılan ampirik çalışmalar incelenilmiş ve bu doğrultuda araştırma modeli oluşturularak hipotezler geliştirilmiştir. Hipotezleri test edebilmek amacıyla anket tekniği ile Bayburt il/ ilçe milli eğitim müdürlüğünde görev yapan yöneticilerden ve öğretmenlerden 455 adet veri toplanmış olup SPSS ve AMOS programları aracılığıyla gerekli analizler yapılmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda nepotizm ile duygusal tükenmişlik ilişkisi pozitif yönlü ve anlamlı, nepotizm ile psikolojik sermaye arasındaki ilişki negatif yönlü ve anlamsız, psikolojik sermaye ile duygusal tükenmişlik arasındaki ilişki ise negatif yönlü ve anlamlı bulunmuştur. Ayrıca psikolojik sermayenin, nepotizm ile duygusal tükenmişlik ilişkinde kısmi aracılık etkisinin bulunduğu anlaşılmıştır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık davranışı arasındaki ilişki: Örgüt ikliminin rolü ( Bayburt ili öğretmenler örneği )

    Mecit Şener

    Bu çalışmanın amacı, Bayburt ilindeki öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık davranışları arasındaki bağlantıda örgüt ikliminin rolünün bulunup bulunmağıdını belirlemektir. Tez çalışmasının tanımlamalar bölümünde, örgütsel adalet, örgüte bağlılık ve örgüt iklimi kavramları alt boyutlarıyla birlikte açıklanmıştır. Alan yazında bu üç değişkenle ilgili yapılan ampirik çalışmalar incelenmiş ve bu doğrultuda araştırma modeli oluşturularak hipotezler geliştirilmiştir. Hipotezlerin analiz edilebilmesi amacıyla anket tekniğiyle Bayburt ilinde öğretmenlik yapan 401 gönüllü öğretmenden veri alınmış ve SPSS ve AMOS programları vasıtasıyla analizler gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler neticesinde araştırmaya konu değişkenleri arasında pozitif ve anlamlı ilişkilerin var olduğu ayrıca örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık arasındaki örgüt ikliminin kısmi aracılık etkisi tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yönetim ve organizasyon, örgütsel adalet, örgütsel bağlılık, örgüt iklimi.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Etik iklim ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki: Modern Ahiliğin rolü (Bayburt örneği)

    Oktay Yıldız

    Bu tez çalışmasının amacı, etik iklim ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki, etik iklim ve modern ahilik arasındaki ilişki, modern ahilik ve örgütsel vatandaşlık arasındaki ilişki ve modern ahiliğin, etik iklim ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki aracılık etkisini belirlemektir. Tez çalışmasının teori bölümünde, etik iklim, örgütsel vatandaşlık davranışı ve modern ahilik kavramsal olarak açıklanmıştır. Alan yazında bu üç değişkenle ilgili yapılan ampirik çalışmalar incelenmiş ve bu doğrultuda araştırma modeli oluşturularak hipotezler geliştirilmiştir. Hipotezlerin analiz edilebilmesi amacıyla anket tekniğiyle Bayburt ilinde faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarlık mesleği çalışanlarından 491 adet veri alınmış ve SPSS ve AMOS programları vasıtasıyla analizler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlarda, tüm değişkenlerin birbirlerini pozitif yönde etkilediği ve aralarında anlamlı ilişki bulunduğu, modern ahiliğin; etik iklim ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında kısmi aracılık etkisinin bulunduğu anlaşılmıştır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Bayburt ili katı atık tesisinin atık ısısını kullanarak bölgesel ısıtma modeli tasarımı ve analizi

    Yasin Çamkerten

    Bu çalışmada, Bayburt'ta bulunan Bayburt-Gümüşhane İlleri Yerel Yönetimleri Katı Atık Tesisleri Yapma ve İşletme Birliği (BAY-GÜ-KAB) bünyesinde kurulan Biyogaz Enerji Santralinin termoekonomik ve termodinamik analizleri yapılacaktır. Santralde çevre belediyelerden gelen katı atıklardan üretilen çöp gazı (LFG), gaz motorunda yakılarak elektrik enerjisi üretimi yapılmaktadır. Çöp gazının yakıldığı gaz motorunun ürettiği atık ısı kullanılarak, en yakın TOKİ konutlarının ısınma ve sıcak su ihtiyacını karşılayacak bir bölgesel ısıtma modeli tasarlanmış ve mevcut sisteme entegre edilerek toplam sistemin veriminin artırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca, tasarlanan bölgesel ısıtma modelinin termodinamik ve termoekonomik hesaplaması yapılacaktır. Santrale gelen katı atıklardan başlayarak, son nokta olan elektrik üretimine kadar olan iş akış diyagramları, şekiller ve görseller yardımıyla anlatılmıştır. Tesise gelen atık miktarı ve tesis üretim kapasitesi göz önünde bulundurularak, atık ısının kullanımıyla ilgili çalışmalar yapılmıştır. Tesisteki sisteme giren ve çıkan değerler, gerçek tesis verileri alınarak kullanılmış ve yapılan bütün hesaplamalar bu gerçek veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Santrale eklenmesi planlanan bölgesel ısıtma modeli tasarımı için, gerçek işletme verileri kullanılarak termodinamik ve termoekonomik analizler yapılmış, santralin mevcut veri bilgileri kullanılarak sürdürülebilir bir model tasarımı sunulmuştur. Tesisin elektrik üretim kısmındaki gaz motorunun atık ısısını kullanan bu tasarım, santrale en yakın toplu konutun ısınma ve sıcak su ihtiyacını karşılamak üzere modellenmiştir. Daha sonra tasarlanan modelin maksimum ısıtma ve sıcak su ihtiyacını karşılayacağı konut sayısı belirlenmiştir. BAY-GÜ-KAB santralinin enerji ve ekserji verimleri sırasıyla %42,71 ve %59,29 olarak bulunmuştur. Tasarlanan bölgesel ısıtma modelinin ise enerji ve ekserji verimleri sırasıyla %42,51 ve %38,17 olarak belirlenmiştir. Ayrıca ısıtılacak konut sayısı 529 olarak tespit edilmiştir. BAY-GÜ-KAB santraline tasarlanan bölgesel ısıtma modelinin eklenmesiyle, sistemin ekserji ve enerji verimleri sırasıyla %64,76 ve %62,32 olarak hesaplanmış ve bu değerlerde iyileşme sağlandığı görülmüştür. Tasarımı yapılan bölgesel ısıtma sistemine yapılacak yatırımın 2,65 yıl içinde kendini amorti edeceği sonucuna ulaşılmıştır. Tasarlanan bölgesel ısıtma sistemi, sürdürülebilir enerji kaynağı olarak sunulmuştur.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Kurtubî'nin el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'an Eserinde ibadetlere dair Ahkâm Âyetlerinin Yorumlanması

    Muhammet Enes Yakar

    Kur'ân-ı Kerim' de ibadet, ahlak ve muamelata dair birçok hüküm bulunmaktadır. İslâm'ı kabul edenler için bütün bu hükümler bağlayıcı ve yerine getirilmesi gereklidir. İlgili unsurların Kur'ân içerisinden tespit edilmesi ve bir kategoriye tâbi tutulması; muhatabın emirleri anlaması ve tatbik etmesi açısından son derece önemlidir. Çalışmamızda Kurtubî'nin el-Câmiʿ li-ahkâmi'l-Kurʾân adlı tefsirindeki ibadete dair açıklamalarını ve yorumlarını ele almaya çalıştık. Kurtubî'nin tefsiri ahkâm alanında yapılmış en önemli çalışmalardan biri olarak değerlendirilmektedir. İçerisinde kıraat alanından âyetlerin ahkâmına kadar detaylı bilgiler bulunmaktadır. Diğer taraftan ibâdet, Müslümanlar için son derece önemlidir. Kur'ân'da ibâdete dair birçok âyet bulunmakta, bu âyetlerin bir bütün olarak değerlendirilmesi önem arzetmektedir. Çalışmamızda ibâdetin fıkhi boyutu yanında manevi yönünede temas etmeye çalıştık. Aktardığımız bilgiler gösteriyor ki ibadetlerin anlam, amaç ve ruhani boyutu zahiri boyutuna anlam katmakta ve ibadet edende vicdan ve duyarlılık oluşturmaktadır. Kurtubî ve tefsiri her yönüyle incelemeye tâbi tutulacak hususiyetler barındırmaktadır. Müfessir, ders aldığı hocalar, bıraktığı eserler değerlendirildiğinde Kurtubî fikirlerine önem verilmesi gereken âlimlerdendir. En tanınmış eseri diyebileceğimiz el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân adlı tefsiri de Kur'ân'ın hüküm yönünü ön plana çıkarması açısından dikkatleri üzerine çekmektedir. Saydığımız bu özelliklere bir de ibâdet hayatının Müslümanlar için önemi eklenince çalışmamızın ehemmiyeti anlaşılır hale gelecektir. Çalışmamızın belki de en önemli kısmı çok hacimli bir eser olan el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kurʾân adlı tefsirin ibâdete dair değerlendirmelerini bir araya getirmek olacaktır. Böylece hem konulara hem de konular hakkındaki değerlendirmelere ulaşma imkânı kolaylaşacaktır. Yaptığımız bu çalışmada Kurtubî'nin ibadet hayatıyla ilgili yorumlarını, değerlendirmelerini ele almaya çalıştık. Konular üzerindeki değerlendirmelerin doğru bir şekilde yapılabilmesi için yeri geldiğinde farklı görüş ve yorumlarla konuyu destekledik. Amacımız; Kur'ân'ın ibâdet hayatına dair emirlerini Kurtubî'nin bakış açısıyla anlamaya çalışmaktır. Bunun yanında şunu da belirtmemiz gerekir ki çalışmamız esnasında ele aldığımız konuların her biri başlı başına bir çalışma yapılabilecek alanlardır. İslâmın ilmi mirasının ne kadar geniş olduğunu gösteren bu durum, yeri geldiğinde Kurtubî'nin yorumlarıyla iktifa etmemizi mecburi kılmıştır. Tezimizi iki ana bölüme ayırdık. Birinci bölümde, ibadet kavramıyla ilgili genel bir değerlendirmede bulunduktan sonra bedeni ibâdetler hakkında Kurtubî'nin yorumlarını aktardık. İkinci bölümde ise Kurtubî'nin mali ibâdetler hakkındaki görüşlerini ele aldık. Çalışmamız literal tarama yöntemiyle yazılmıştır. Kurtubî'nin görüşlerinin esas alındığı tezimizde, müfessirin farklı görüşleri de zikretmesinden dolayı, yeri geldiğince görüşler hakkında yorumlarda bulunulmaya çalışılmıştır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Hasan Paşa Niksârî'nin Şerhu Merâhi'l-Ervâh (el-Mifrâh) adlı eserinin edisyon kritiği (37-58. varaklar)

    Ahmet Özgür Yalçın

    Bu çalışmamızda Hasan Paşa Alaaddin Ali b. el-Esved b. Ömer en-Niksârî'nin "el-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l-Ervâh" isimli eserinin 37-58. varaklar arası edisyon kritiği yapılmıştır. İslâm tarihi boyunca, Kur'an dilinin Arapça olması birçok Müslüman'ın ilgisini Arap Dili'ne çekmiş olup Sarf, Nahiv gibi ilimlere ait çok sayıda eser te'lîf edilmiştir. Sarf alanında yazılmış olan bu eserlerden birisi de Merâhu'l Ervâh isimli eserdir. Müslümanlar arasında, özellikle medreselerde revaç bulmuş olmasıyla, bu önemli eser hakkında ilmî zenginlik adına birçok şerh ve hâşiyeler yazılarak farklı açılardan tanıtılmıştır. Bu şerhlerden biri de, Osmanlı döneminde yaşamış olup ilim tahsilini İznik'te alan Hasan Paşa'nın yazdığı "El-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l Ervâh" adlı eserdir. Bu çalışmamızın amacı, asırlar boyu okutulan, üzerine çalışmalar yapılan Merâhu'l-ervâh üzerine, Hasan Paşa tarafından yazılmış olan "El-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l Ervâh" adlı şerhini tahkîk ederek istifâdenize sunmaktır. Çalışmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde müelliflerin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş; ilgili yazmanın tahkîk çalışmasında esas kabul edilen nüshaları tanıtılmış, edisyon kritik çalışmasında takip edilen yöntem açıklanmıştır. İkinci bölümde ise eserin tahkîkli neşri yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hasan Paşa b. Niksârî, Şerhu Merâhu'l Ervâh, Sarf, Arapça.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Imam Maturidi and his wiev on philosophical movements

    Sedat Bulut

    Abū Mansūr Muhammad b. Muhammad b. Mahmud, better known as Imam Maturīdī, was an Islamic scholar born in Samarkand. Although little is known about his life, Imam Maturīdī's works and ideas have left a deep mark on Islamic thought. Considered as the founder of the Maturidīdī school, Imam Maturīdī focused especially on the sciences of theology and jurisprudence, and developed a methodology that combines reason and nakli. Imam Maturīdī's "Kitab al-Tawhid" and "Ta'wīl al-Qur'an" are known for their depth and methodological approach in Islamic sciences. These works deal with the issues in the science of theology and theology with rational and transplanted evidence and bring a new perspective to Islamic thought. Imam Maturīdī also made significant contributions to Islamic law and the sciences of tafsir, and left a great impact on Islamic scholars of his time and later. Maturīdī's ideas are especially important in his treatment of the relationship between reason and revelation. Instead of seeing reason and revelation as a source of conflict, he argued that the two could complement each other in understanding the Islamic faith. This approach inspired later Islamic thinkers and Imam Maturīdī's thoughts played a central role in shaping Islamic thought. He criticized the Dehriye, who defended the eternity of the universe, denied creation from nothing and explained the universe only by natural causes, the Sümeniye, who claimed that the Earth was in a constant decline and shared the views of the Dehris on the eternal formation of objects, and the Seneviye, who claimed that the universe consisted of two basic beings, one light and the other darkness, and who accepted the concept of two Gods, claiming that goodness came from light and all kinds of evil came from darkness, and proved the universe, the creator and the purpose of creation from his own theological perspective with traditional and rational evidence.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Faik Baysal'ın Romanlarında sosyal adaletsizlik

    Oğuzhan Pekmezci

    Faik Baysal, Cumhuriyet dönemi Türk Edebiyatında toplumcu gerçekçi çizgide eserler verir, romanları ve öyküleri ile ön plana çıkar. 1944-2002 yılları arasında yayımlamış olduğu romanlarla toplumcu gerçekçi eser veren romancılar arasında kendine yer edinir. 1944 yılında yayımlamış olduğu ilk romanı ile köy ve köy gerçeklerini anlatan Baysal, daha sonra I. ve II. Dünya Savaşı'nın toplum üzerindeki olumsuz etkilerini inceler. Akabinde kişilerin şehir ortamındaki mücadelesini kaleme alır. 1944 yılında ilk romanı olan Sarduvan ve sonrasında yazmış olduğu beş romanı ile birlikte dönemin ağa-köylü, zengin-fakir, ezen-ezilen gibi sınıflar arasındaki çatışmaları inceler ve toplumun aksayan yanlarını romanlarına konu edinir. Yer yer köy ve köy sorunsalına, kent yaşamındaki bireyin yalnızlığına, savaş ortamının getirmiş olduğu olumsuz yaşam şartlarına değinir ve genel ölçekte bu sorunların hepsini sosyal adaletsizlik gerçeği ile ilişkilendirir. Bu araştırmada, Faik Baysal'ın romanlarında ezen-ezilen, zengin-fakir, ağa-köylü çatışmaları sosyal adaletsizlik ekseninde incelenmiştir. Özellikle Baysal'ın altı romanı üzerinden yola çıkılarak tipler ve karaterler üzerinden adaletsiz düzen anlatılmaya çalışılmıştır. Ardından toplumcu gerçekçilik ve köy enstitüleri üzerinde durulmuş, dönemin sosyo/kültürel yapısı da ele alınmıştır. Çalışmamızda Baysal'ın romanlarındaki sosyal adaletsizlik gerçeği birey/toplum çerçevesinde incelenmiştir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Diriliş Dergisi (İnceleme, tahlili fihrist, seçme yazılar)

    Yasemin Akgün

    Hazırlanan tezin amacı Türk edebiyatında önemli bir kilometre taşı olarak değerlendirebileceğimiz Diriliş dergisinin Türk Edebiyatı içindeki yerini ve önemini ortaya koymaktır. Diriliş ekolünün hangi yazarlar ve düşüncelerden beslendiğini de Diriliş dergisi incelenerek meydana çıkarılacaktır. Dergi içeriğinin fihristi olarak dökümü yapılarak bu alanda yapılan araştırmalara ışık tutabilmek amaçlanmıştır.Derginin yayın serüveni, biçimsel özellikleri ve yazar kadrosu edebiyat sosyolojisinden de yararlanılarak incelenecektir. İncelenen metinlerin kronolojik, yazar ve tür tasnifi ile künye dökümü yapılacaktır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    İbn Rüşd'ün Bidâyetü'l-Müctehid adlı eserinin namaz kitabında yer alan hadislerin Muhtelifü'l-hadis açısından değerlendirilmesi

    Kadir Etik

    Bu çalışmada, İbn Rüşd'ün Bidâyetü'l-müctehid ve nihâyetü'l-müktesid isimli eserinin Namaz Bölümünde bulunan bazı hadisler, hem Muhtelifü'l-hadis açısından hem de fukahanın rivâyetlere farklı bakış açıları cihetinden incelenmiştir. Bu meyanda 5 vakit namaz ile ilgili birbirinden farklı bazı meseleler ele alınmıştır. İbn Rüşd'ün bahsi geçen konularla alakalı birbirine zıt manadaki rivâyetlere ve bu rivâyetlerle alakalı verdiği bilgiler değerlendirilmiştir. Rivâyetler incelenirken, başta temel hadis kaynakları, hadis şerh eserleri ve mezheplerin müdellel fıkıh eserleri kaynak olarak kullanılmıştır. Tez çalışmamızda nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Gerek muhtelifü'l-hadis kapsamına giren hadisler gerekse fukahanın ihtilâfına sebeb olan rivâyetler tespit edilmiştir. Sonrasında ise konu ile ilgili hadisler, dökümantasyon usulüyle inceleme altına alınmıştır. Elde ettiğimiz bilgiler analiz yöntemiyle değerlendirilerek bazı kanılara varılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hadis, Bidâyetü'l-müctehid, İbn Rüşd, muhtelifü'l-hadis, namaz, teâruz.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Gümüşhane ili organik bal üreticilerinin stratejik analizi

    Neslihan Sevindik

    Yüzyıllar geçmesine rağmen insanların temel besin kaynaklarından olan bal; önemi her geçen gün daha fazla anlaşılan ürünlerin başında gelmektedir. Türkiye'de özellikle kırsal kesimde yaşayan insanların arıcılıkla uğraşları geleneksel yöntemlerden başlayarak günümüz modern üretim yöntemlerine kadar gelişim göstermiştir. Ancak arıcılık ürünlerindeki kalıntı problemleri, tüketicilerin sağlıklı beslenme talepleri, çevresel etkiler vb. durumlar son dönemde üreticileri organik yöntemlerle üretime itmiştir. Türkiye'de kirlenmemiş bakir bölgelerin başında gelen Gümüşhane; mevcut coğrafi yapısı, iklim ve bitki örtüsü ile organik bal üretimi için gerekli şartları taşımaktadır. Bölgede sanayileşmenin az olması ve tarım alanlarının sınırlılığı ise organik bal üretimini destekleyici diğer faktörlerdendir. Bölgenin sosyo ekonomik yapısına bakıldığında istihdam alanlarının yetersizliği ve sınırlı tarım arazileri organik bal üretimini bölge için stratejik bir öneme taşımaktadır. Bilindiği gibi strateji belirlenen hedeflere ulaşmak için izlenecek yollar ve yapılacak hamlelerdir. Stratejik yönetim örgüt ve ya işletmelerin sürdürülebilirliğini sağlayabilmek için stratejik düşünmeyi, analiz etmeyi ve harekete geçmeyi ifade etmektedir. SWOT analizi ise en sık kullanılan stratejik analiz yöntemlerindendir. Bu yöntemle işletmeler bünyelerinde ki güçlü ve zayıf yönlerini ayrıca piyasa ya da pazardaki fırsat ve tehditleri belirleyip kendilerine uygun stratejiler oluşturabilirler. Dolayısıyla bu çalışmada organik bal üretimi ve üreticileri literatür taraması yapılarak araştırılmış, daha sonra çalışma alanında faaliyet gösteren 26 organik bal üreticisi ile görüşmeler yapılarak Gümüşhane İli Organik Bal Üreticilerinin güçlü ve zayıf yönleri ile fırsat ve tehditleri SWOT analizi tekniği ile tespit edilmiştir. Daha sonra mevcut veriler uzman görüşüne tabi tutularak SWARA yöntemi ile bölgeye uygun arı ırkı kullanılması, bölgenin sanayileşme ve nüfüs yoğunluğunun azlığından istifade edilerek üretimin geliştirlerek arttırılması, üreticilerin toplu hareket ederek pazarlama maliyetlerini azaltmak ve yerel halka organic beslenme kültürünü yerleştirmek gibi 4 temel strateji belirlenmitir böylellikle Gümüşhane'nin ekonomik ve sosyal yapısına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Organik bal üretimi, stratejik analiz, SWOT analizi, Gümüşhane

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Erzincan koşullarında bazı şeker pancarı (beta vulgaris l.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi

    İkram Bağcı

    Şeker pancarından elde edilen şeker veriminin artırılması üretimin ana unsurlarından birisidir. Şeker pancarında kök-gövde verimi ve şeker oranının yüksek olması şeker veriminin de yüksek olması demektir. Bu araştırma, bazı şeker pancarı çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2022 yılında Erzincan ili Üzümlü ilçesine bağlı Pişkidağ Köyünde ''Tesasüf Blokları Deneme Deseni''ne göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuş ve yürütülmüştür. Araştırmada 10 farklı şeker pancarı çeşidi (Serenada, Lider, Mohican, Terranova, Aranka, Turbata, Bernache, Setenil, Tisserin ve Chevalier) kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre en yüksek yaprak verimi Mohican (3284,0 kg) ve Serenada (3251,9 kg), en yüksek kök-gövde verimi Serenada (10824,0 kg), en yüksek kök-gövde uzunluğu Serenada (31,13 cm), Lider (30,60 cm) ve Mohican (30,20 cm), en yüksek kök-gövde çapı Aranka (15,47 cm), Chevalier (15,40 cm) ve Serenada (15,07 cm), en yüksek yaprak sayısı Mohican (46,60 adet); en yüksek hasat indeksi Lider (%85,33); en yüksek kül yüzdesi Aranka (%3,91); en yüksek briks değeri Tisserin ve Chevalier (%20,47); en yüksek Digestion değeri Chevalier (%16,28); en düşük alfa amino azot oranı Terranova ve Lider (%0,029); en yüksek şeker verimi Serenada (1883,9 kg) ve Chevalier (1920,2 kg); en yüksek polar oranı Chevalier (%18,12), Lider (%17,93), Bernache (%17,72) ve Tisserin (%17,59) şeker pancarı çeşitlerinden elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen bu sonuçların neticesinde kök-gövde ve şeker verimi bakımından en yüksek değere sahip olan NZ şeker pancarı tipi, Erzincan ili ve benzer iklim koşullarını sağlayan bölgelerde yetiştirilmesi önerilebilir

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    (Molla Lütfî) Lütfullâh b. Hasan et-Tokâdî'ye ait Hâşiye Alâ Şerhi'l-Miftâh li'l-Cürcânî adlı eserin edisyon kritiği

    Sultan Durmuş

    es-Sekkâkî "Miftâhu'l-ʿulûm" isimli eserinin üçüncü kısmını belağat ilmine tahsis etmiştir. es-Sekkâkî'nin bu eseri üzerine yapılan onlarca şerhten biri de es-Seyyid eş-Şerif el-Cürcani'ye ait olup el-Cürcani'nin de bu şerhi üzerine onlarca hâşiye yazılmıştır. Bu haşiyelerden en muteber olanlardan biri de Ali Kuşçu'nun talebesi, Kemalpaşazâde'nin hocası olan Osmanlı âlimlerinden Molla Lütfi'nin yazmış olduğu haşiyedir. Bu çalışmada Molla Lütfi'nin bu kıymetli eserinin tahkikli neşrinin ortaya koyulması hedeflenmiştir. Çalışma bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde müellif Molla Lütfi'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş; ilgili yazmanın tahkik çalışmasında esas kabul edilen nüshaları tanıtılmış, edisyon kritik çalışmasında takip edilen yöntem açıklanmıştır. İkinci bölümde ise eserin tahkikli neşri yapılmıştır.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Erbiyum alaşım elementi ilavesinin A356 alüminyum döküm alaşımına etkisinin incelenmesi

    Muhammed Enes Aydın

    Alüminyum ve alaşımları döküme elverişli, elektrik iletkenliğinin yüksek olması, korozyona karşı dayanıklı olması, zehirlenme tehlikesinin olmaması ve diğer pek çok avantajlı özellikleri sayesinde otomotiv, havacılık, savunma, makine imalat endüstrisi gibi birçok alanda yaygınca kullanılan önemli bir mühendislik malzemesidir. Ancak yüksek teknoloji gereksinimi olan birçok sektörde kullanımı artmakla birlikte kalite gereksinimleri de artmaktadır. Alüminyum döküm alaşımlarından kalite beklentisindeki artışa bağlı olarak farklı alaşım elementi ilaveleri ile dökümler yapılması ve üretimde yeni teknoloji kullanımları üzerinde çalışmalar devam etmektedir. İlave edilen alaşımlar ve uygulanan ısıl işlemler alüminyumun fiziksel ve kimyasal özelliklerine etki etmektedir, bu işlemler sonucunda alüminyum istenilen özelliklerde elde edilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmada A356 alüminyum döküm alaşımına %0,03, %0,06 ve %0,1 Erbiyum (Er) ilavesinin döküm özelliklerine etkisi farklı kokil kalıplara dökülerek değerlendirilmiştir. Döküm numuneleri ile akıcılık tane inceltme ve mikroyapı özellikleri ve mekanik özelliklerinde Er ilavesinin etkisi değerlendirilecektir.

    İncele
  • Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024
    Doğal sayılarla çarpma işleminde yaşanan öğrenci güçlüklerinin giderilmesinde çoklu temsil kullanımı: Bir eylem araştırması

    Kübra Koçoğlu

    Bu araştırmanın amacı, 5. sınıf öğrencilerinin doğal sayılarla çarpma işleminde yaşadıkları güçlüklerin ortaya çıkarılması ve bu güçlüklerin giderilmesine yönelik çoklu temsil kullanımı yoluyla yapılacak sınıf içi etkinlik süreçlerinin incelenmesidir. Öğrencilerin çarpma işleminde yaşadıkları güçlüklerin giderilmesinde çoklu temsil yoluyla öğretimin rolünü gözlemleyebilmek amacıyla nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu kolay ulaşılabilir örnekleme metoduyla seçilen 5. sınıf 21 kız öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada uygulanan çoklu temsil yoluyla çarpma öğretimi, öğrencilerin çarpma işlemindeki güçlük ve yanılgıları göz önünde bulundurularak alanyazına ve matematik öğretim programına uygun bir şekilde hazırlanan ve 6 etkinlik içeren bir eylem planı uygulanmıştır. Dolayısıyla veri toplama aşamasında ilk olarak öğrencilerin çarpma işlemine dair kavrayışlarının yanılgı ve yaşadıkları güçlüklerin belirlenmesi amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Veri toplama süreci, 6 hafta ve toplam 22 ders saati olacak şekilde yürütülmüştür. Video kayıtları, öğrencilerin etkinlik süreçlerinde hazırladıkları görseller, öğretmen tarafından tutulan alan notları, öğretmen ve öğrenci günlükleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Elde edilen veriler sürekli karşılaştırmalı analiz yoluyla analiz edilmiştir. Ulaşılan bulgular bağlamında 5. sınıf öğrencilerinin çarpma işleminde yaşadıkları güçlüklerin çoklu temsil yoluyla çarpma işlemi öğretiminin öğrencilerin yaşadıkları güçlükleri, sahip oldukları kavram yanılgılarının giderilmesini ve öğrencilerin çarpma işlemini kavramsal olarak anlamalarını sağladığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin kullanılan çoklu temsiller yoluyla çarpmanın tekrarlı toplama olduğunun farkına varmış, çarpanların adet ve büyüklük anlamlarını keşfetmiş; kat, kare gibi çarpma işlemine ait matematiksel dili daha etkili kullanmaya başlamıştır. Bununla birlikte öğrenciler verilen bir sayıyı tekrarlı toplama ve gruplama bağlamında farklı sayılarla ifade edebilmiş, 0'ın ve 1'in çarpma işlemindeki rolünü kavramsal olarak yapılandırabilmiştir. Öğrenciler çarpım tablosunu çoklu temsiller yoluyla kendileri oluşturmuş ve bu sayede çarpım tablosuna yönelik kaygılarını giderebilmişlerdir.

    İncele