Hasan Paşa Niksârî'nin Şerhu Merâhi'l-Ervâh (el-Mifrâh) adlı eserinin edisyon kritiği (37-58. varaklar)

Bu çalışmamızda Hasan Paşa Alaaddin Ali b. el-Esved b. Ömer en-Niksârî'nin "el-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l-Ervâh" isimli eserinin 37-58. varaklar arası edisyon kritiği yapılmıştır. İslâm tarihi boyunca, Kur'an dilinin Arapça olması birçok Müslüman'ın ilgisini Arap Dili'ne çekmiş olup Sarf, Nahiv gibi ilimlere ait çok sayıda eser te'lîf edilmiştir. Sarf alanında yazılmış olan bu eserlerden birisi de Merâhu'l Ervâh isimli eserdir. Müslümanlar arasında, özellikle medreselerde revaç bulmuş olmasıyla, bu önemli eser hakkında ilmî zenginlik adına birçok şerh ve hâşiyeler yazılarak farklı açılardan tanıtılmıştır. Bu şerhlerden biri de, Osmanlı döneminde yaşamış olup ilim tahsilini İznik'te alan Hasan Paşa'nın yazdığı "El-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l Ervâh" adlı eserdir. Bu çalışmamızın amacı, asırlar boyu okutulan, üzerine çalışmalar yapılan Merâhu'l-ervâh üzerine, Hasan Paşa tarafından yazılmış olan "El-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l Ervâh" adlı şerhini tahkîk ederek istifâdenize sunmaktır. Çalışmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde müelliflerin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş; ilgili yazmanın tahkîk çalışmasında esas kabul edilen nüshaları tanıtılmış, edisyon kritik çalışmasında takip edilen yöntem açıklanmıştır. İkinci bölümde ise eserin tahkîkli neşri yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hasan Paşa b. Niksârî, Şerhu Merâhu'l Ervâh, Sarf, Arapça.

In this study, Hasan Pasha Alaaddin Ali b. al-aswad b. Ömer en- Niksârî''s critical edition of Şerhu'l Merah, pages 37-58, is discussed. Throughout history, the fact that Quran' s language is Arabic has attracted the attention of many Muslims to the Arabic language and made them publish plenty of works on grammar and morphology. One of the works written on morphology is the work under the title of Merâhu'l Ervâh. With its becoming popular among Muslims and especially among the madrasahs, this significant work is presented from different aspects by writing many commentaries and annotations. One of these commentaries is the one written by Hasan Pasha, who lived during the Ottoman era and completed his education in İznik, under the title of " el-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l-Ervâh". This study aims to analyze the commentary written by Hasan Pasha on Merâhu'l Ervâh, which was used in education and had works on it for centuries, under the name of "el-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l-Ervâh". This study consists of an introduction and two parts. First part gives information about the authors' lives and works, copies which are used in the commentary of the aforementioned work, and the method used for the critical edition. Second part consists of the critical edition of the work. Keywords: Hasan Paşa b. Niksârî, Şerhu Merâhi'l-Ervâh, Sarf, Arapça.