Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleYalnız künye2026Scopus SJRQ2Depth-dependent predictability of soil temperature under Mediterranean climatic conditions: a frequency-based perspective
Guleryuz, Didem; Yıldırım, Ümit; Güler, Cüneyt
Soil-temperature predictability is inherently depth-dependent because atmospheric forcing is progressively attenuated and transformed into smoother, lower-frequency thermal dynamics with increasing depth. Under Mediterranean climatic conditions, where pronounced seasonality and strong surface forcing coexist, this depth-dependent transformation provides an informative basis for evaluating model behaviour. This study examines soil-temperature prediction at depths of 5, 10, 20, 50, and 100 cm using a multivariate dataset comprising 5,285 retained daily observations from the Mersin meteorological station on Türkiye’s eastern Mediterranean coast. Precipitation, air temperature, relative humidity, wind speed, and evaporation were used as predictors. Support vector regression, random forest, and LightGBM were evaluated using R², RMSE, and MAE. All three models performed strongly in the near-surface layers, with test R² values ranging from 0.948 to 0.954 at depths of 5–20 cm. Predictive performance declined with increasing depth as short-period variability weakened and the thermal signal became smoother and more seasonally structured. RF and LightGBM showed a greater numerical decline at 50–100 cm, whereas SVR achieved test R² values of 0.923 at 50 cm and 0.847 at 100 cm; however, inter-model differences remained modest and were interpreted descriptively. Lomb–Scargle spectral analysis, applied using the actual observation dates, indicated that short-period variability became relatively less pronounced with depth while seasonal-scale and low-frequency components remained prominent. Overall, the findings suggest that soil-temperature prediction should be interpreted in relation to depth-dependent temporal signal characteristics rather than as a search for a universally superior algorithm.
- MakaleAçık Erişim2025Bayburt İli ve Çevresinde Bulunan İçme Suyu Kaynaklarının Kalitesinin Değerlendirilmesi
Yıldırım, Ümit; Güven, Onur
Bayburt il merkezi ve çevresini kapsayan bu çalışmada, doğal içme suyu kaynaklarının kalitesi değerlendirilmiştir. Hem halk sağlığı hem de ekolojik etkilerden dolayı suların kalitesinin değerlendirilmesi ve izlenmesi kritik bir konudur. Bu kapsamda iki farklı dönemde (kurak dönem; Eylül 2023 ve yağışlı dönem; Mayıs 2024) su örneklemesi yapılarak ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Kaynak sularının hem fiziksel hem de kimyasal içerikleri analiz edilmiştir. Suların Piper Diyagramı aracılığıyla fasiyesi, Gibbs diyagramıyla da kökeni belirlenmiştir. Kaynak sularının sulama amacıyla kullanılabilirlikleri, ABD Tuzluluk Laboratuvarı ve Wilcox Diyagramları ile yorumlanmıştır. Suların kaliteleri Su Kalitesi İndeksi (WQI) ve Ağır Metal Değerlendirme İndeksi (HEI) kullanılarak karakterize edilmiştir. Ayrıca bu sular Türk Standardı (TS 266), Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve ABD Çevre Ajansı (EPA) tarafından belirlenen içme suyu standartlarıyla karşılaştırılmıştır. Kaynak sularının kimyasında su-kayaç etkileşimi büyük rol oynamaktadır. Bu suların tümü sulama amaçlı kullanılabilmektedir. Bazı örneklerin nitrat, florür, arsenik ve bor değerleri standart değerlerin üzerindedir. Bu suların halk sağlığı açısından olumsuz etkileri nedeniyle içme amacıyla kullanılmaması önerilmektedir.
- MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ4Göksu Nehri ve Tarsus Çayı (Mersin) Arasında Yer Alan Akarsu Havzalarının Morfometrik Özellikleri
Yıldırım, Ümit; Guler, Cuneyt; Kurt, Mehmet Ali; Güven, Onur
Bu çalışmada, Doğu Akdeniz bölgesinde yer alan Mersin ilindeki 17 adet akarsu havzasının Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ile morfometrik analizlerinin yapılarak çalışma alanında havza tabanlı yönetim stratejilerinin geliştirilmesine yönelik katkıların oluşturulması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, morfometrik parametreler, “temel parametreler” ve bu parametrelerden türetilen “karakteristik parametreler” olmak üzere iki grupta incelenmiştir. Havzaların hidrolojik, jeomorfolojik ve jeolojik olarak yorumlanmasında kullanılan karakteristik parametreler; drenaj yoğunluğu, akarsu sıklığı, drenaj dokusu, çatallanma oranı, form faktör, uzama oranı, yüzeysel akış uzunluğu, rölyef oranı ve hipsometrik integraldir. Elde edilen sonuçlara göre; çalışma alanının batısında, karbonatlı kayaçların bulunduğu havzalarda drenaj yoğunluğu, akarsu sıklığı ve sel riski düşük olup doğudaki havzalarda ise sel riski daha yüksektir. Akarsu havzalarının alanı ile rölyef arasında negatif bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bazı havzalarda, tektonik ve yapısal faktörlerin çatallanma oranlarını etkilediği tespit edilmiştir. Havzalar, kuzey–güney doğrultusunda ince ve uzamış şekillere sahiptir. Çalışma alanının batısındaki havzaların hipsometrik integral değerleri, doğuda yer alan havzalara göre daha yüksek olup bu havzalar aşınma açısından daha hassastırlar. Bu çalışma ile analizler sonucunda elde edilen veriler ile yapılan sel/taşkın afet riski değerlendirmelerinin dışında, çalışma alanında ilerleyen süreçte yapılacak hidrolojik modelleme ve afet risk yönetimi süreçlerinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar için de veri tabanı oluşturulmuştur.
- MakaleAçık Erişim2024Scopus SJRQ1Pollution Source and Soil Quality Assessments of Heavily Contaminated Soils by Selected Potentially Toxic Elements in a Human-Degraded Wetland Area
Kurt, Mehmet Ali; Yalçın, Sezen; Güler, Cüneyt; Güven, Onur; Yıldırım, Ümit
Wetlands are transitional between terrestrial and aquatic environments and have essential ecological functions. Unfortunately, due to anthropogenic activities and climate change, the area covered by wetlands is gradually decreasing worldwide, causing deterioration and loss of their critical and vital ecological functions. One of these degraded wetlands is the Hürmetçi Sazlığı, a nationally important wetland located in the Kayseri Province of Turkey. This study aims to determine the spatial and vertical (depth profile) distribution and the sources of the potentially toxic elements (PTEs) As, Cd, Pb, and Zn in the soils around the Hürmetçi Sazlığı Wetland (HSW) and to evaluate environmental risk factors using various soil quality indicators. According to the results obtained, it was determined that some parts of the wetland soils were significantly polluted in terms of As, Cd, Pb, and Zn. The concentrations (in mg/kg) of these PTEs in the soil around the wetland ranged between 9.12 and 273.9 for As, 0.38 and 1119.46 for Cd, 3.59 and 1807.66 for Pb, and 41.68 and 77,287.5 for Zn. Several soil quality indicators, including the Enrichment Factor (EF), Contamination Factor (CF), Ecological Risk Index (ERI), and Potential Ecological Risk Index (RI), were calculated to determine the quality and pollution levels of the collected soil samples. According to the calculated RI values, 70 out of 77 sites sampled in the area around the HSW are in the “High Risk” class in terms of all studied PTEs. The soil profile samples indicated that the topsoil (0–50 cm) was heavily contaminated by all PTEs, particularly near a zinc processing plant established in 1976. In addition, parts of the wetland further away from the Zn processing plant were also affected by arsenic pollution from geogenic sources, which can be associated with Plio-Quaternary volcanic activity in the region.
AtıfScopus3WoS3OpenAlex3
İncele - MakaleAçık Erişim2023Scopus SJRQ4Erdemli (Mersin) Kıyı Akiferi Su Kalitesinin Değerlendirilmesi
Yıldırım, Ümit; Guler, Cuneyt; Kurt, Mehmet Ali; Güven, Onur; Ece, Fatma
Kıyı akiferlerinin su kalitesi ve miktarı değişen iklim koşulları ve artan antropojenik faaliyetler nedeniyle her geçen gün olumsuz yönde daha fazla etkilenmektedir. Bu çalışma, Erdemli Kıyı Akiferi’nin (EKA) su kalitesinin ve kirletici unsurlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma kapsamında, Ağustos 2020’de yeraltı suyu örneklemesi yapılarak suların fiziksel ve kimyasal özellikleri belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar Dünya Sağlık Örgütü (WHO) içme suyu standartlarına göre değerlendirilmiştir. EKA’nın Akdeniz kıyısına yakın olan bazı noktalardan alınan örneklerde elektriksel iletkenlik değerlerinin oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu örneklerin sodyum (Na+) ve klorür (Cl) derişimlerinin de yüksek olduğu ve WHO tarafından tavsiye edilen sınır değerlerin üzerinde oldukları belirlenmiştir. EKA’daki bir diğer önemli problem ise nitrat (NO3) kirliliğidir. Ağustos 2020 dönemi örneklerinin nitrat derişimleri 2,17-131,51 mg/L arasında değişmekte olup 15 örneğin nitrat derişimi sınır değerin (50 mg/L) üzerindedir. Bazı örneklerdeki iz element derişimleri de (Al, Fe ve Ni) WHO’da belirtilen sınır değerleri aşmıştır. Çalışma alanındaki yeraltı suları, tarımsal sulama suyu kalitesi açısından değerlendirildiğinde, aktif deniz suyu girişiminin görüldüğü bölgelerdeki suların, sulama amacıyla kullanımının uygun olmadığı belirlenmiştir. Çalışma alanı ve civarında her geçen gün yeni tarım alanlarının açıldığı gözlenmektedir. Bu durum, EKA’daki azalan su kaynaklarının üzerindeki baskıyı daha da artırmaktadır. Sonuç olarak, EKA’da sürdürülebilir entegre su yönetiminin gecikmeksizin uygulanması gerekmektedir.
AtıfOpenAlex1TR Dizin1
İncele - MakaleAçık Erişim2023Scopus SJRQ1Evaluation of Groundwater Vulnerability in the Upper Kelkit Valley (Northeastern Turkey) Using DRASTIC and AHP-DRASTICLu Models
Yıldırım, Ümit
This study aimed to investigate groundwater vulnerability to pollution in the Upper Kelkit Valley (NE Turkey). For this purpose, vulnerability index maps were created using the generic DRASTIC and AHP-DRASTICLu models. The latter model was suggested by adding a parameter to the DRASTIC model and weighting its parameters with the analytical hierarchy process with the GIS technique. The results showed that areas with high and very high vulnerabilities are concentrated around the Kelkit Stream, which flows from east to west in the central part of the study area. In contrast, areas with low and very low vulnerability classes are located in the northern and southern parts of the study area. To validate the model results, a physicochemical characterization of groundwater samples and their corresponding vulnerability index values were statistically compared using the Spearman correlation method. In addition, the single-parameter sensitivity method was applied to analyze the models’ sensitivities. Results revealed a stronger correlation between the vulnerability index values of the AHP-DRASTICLu model (compared to the DRASTIC model) in terms of sulfate (R2 = 0.75) and chloride (R2 = 0.76), while there was a slightly weaker correlation for the electrical conductivity (R2 = 0.65) values of the groundwater samples. Sensitivity analysis indicated that the vadose zone, aquifer media, and land use are the most influential parameters responsible for the highest variation in the vulnerability index. Generally speaking, the results indicated that the AHP-DRASTICLu model performs better than the DRASTIC model for investigating groundwater vulnerability to pollution in the Upper Kelkit Valley.
AtıfScopus9WoS5OpenAlex9İncele - MakaleAçık Erişim2022Scopus SJRQ4Tarsus Kıyı Akiferi’nde (Mersin) Meydana Gelen Tuzlanmanın Nedenlerinin Araştırılması
Yıldırım, Ümit; Guler, Cuneyt; Kurt, Mehmet Ali; Güven, Onur
Bu çalışmada, Türkiye’nin Doğu Akdeniz bölgesinde yer alan Tarsus Kıyı Akiferi’nde (Mersin) görülen tuzlanma olayının nedenleri araştırılmıştır. Özellikle Akdeniz havzası genelinde kritik bir problem olan yeraltı sularının tuzlanması olayı, deniz suyu girişimi, iklim değişikliği, jeojenik etkiler ve antropojenik faaliyetler (kirlilik ve hidrolojik müdahaleler) gibi süreçlerin ve mekanizmaların bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kapsamda, Eylül 2020’de yapılan saha çalışmasında 87 yeraltı suyu kuyusundan ve deniz suyundan (Akdeniz) örnekler alınmıştır. Alınan su örneklerinin sıcaklık, elektriksel iletkenlik, pH, tuzluluk, indirgenme-yükseltgenme (redoks) potansiyeli, çözünmüş oksijen ve toplam çözünmüş madde değerleri arazide ölçülmüştür. Su örneklerinin majör iyon ve iz element içerikleri (Ca+2, Mg+2, Na+, K+, HCO3-, CO3-2, Cl-, SO4-2, NO3-, NO2-, B, Br, Sr ve Li) laboratuvarda spektrometrik (ICP-MS), spektrofotometrik ve volumetrik (titrasyon) yöntemlerle analiz edilmiştir. Analiz edilen bu parametrelere ait tematik dağılım haritaları bir Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) yazılımı kullanılarak oluşturulmuştur. Alınan su örneklerinin hidrokimyasal fasiyesleri, Piper ve HFE diyagramları kullanılarak belirlenmiştir. Ayrıca, bölgede görülen tuzlanma mekanizmalarını açıklamak amacıyla, çeşitli majör iyonlara ve/veya iz elementlere ait oranların kullanıldığı ikili (x-y) grafikler oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre; Tarsus Kıyı Akiferi’ni etkileyen tuzlanma olayının; deniz suyu girişimi, Messiniyen evaporitlerinin (anhidrit, jips ve halit) çözünmesi ve antropojenik (tarımsal ve endüstriyel) faaliyetler sonucunda meydana geldiği ortaya konulmuştur.
AtıfOpenAlex2TR Dizin2İncele - MakaleAçık Erişim2022Scopus SJRQ1Assessment of Climate Change Impact on Discharge of the Lakhmass Catchment (Northwest Tunisia)
Ben Nsir, Siwar; Jomaa, Seifeddine; Yıldırım, Ümit; Zhou, Xiangqian; D’Oria, Marco; Rode, Michael; Khlifi, Slaheddine
The Mediterranean region is increasingly recognized as a climate change hotspot but is highly underrepresented in hydrological climate change studies. This study aims to investigate the climate change effects on the hydrology of Lakhmass catchment in Tunisia. Lakhmass catchment is a part of the Medium Valley of Medjerda in northwestern Tunisia that drains an area of 126 km². First, the Hydrologiska Byråns Vattenbalansavdelning light (HBV-light) model was calibrated and validated successfully at a daily time step to simulate discharge during the 1981–1986 period. The Nash Sutcliffe Efficiency and Percent bias (NSE, PBIAS) were (0.80, +2.0%) and (0.53, −9.5%) for calibration (September 1982–August 1984) and validation (September 1984–August 1986) periods, respectively. Second, HBV-light model was considered as a predictive tool to simulate discharge in a baseline period (1981–2009) and future projections using data (precipitation and temperature) from thirteen combinations of General Circulation Models (GCMs) and Regional Climatic Models (RCMs). We used two trajectories of Representative Concentration Pathways, RCP4.5 and RCP8.5, suggested by the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Each RCP is divided into three projection periods: near-term (2010–2039), mid-term (2040–2069) and long-term (2070–2099). For both scenarios, a decrease in precipitation and discharge will be expected with an increase in air temperature and a reduction in precipitation with almost 5% for every +1 °C of global warming. By long-term (2070–2099) projection period, results suggested an increase in temperature with about 2.7 °C and 4 °C, and a decrease in precipitation of approximately 7.5% and 15% under RCP4.5 and RCP8.5, respectively. This will likely result in a reduction of discharge of 12.5% and 36.6% under RCP4.5 and RCP8.5, respectively. This situation calls for early climate change adaptation measures under a participatory approach, including multiple stakeholders and water users.
AtıfScopus11WoS11OpenAlex14İncele - MakaleAçık Erişim2021Hydrologic Assessment of Trabzon (NE Turkey) River Basins through the Morphometric Analysis Using Geographic Information System
Yıldırım, Ümit
In this study, morphometric analyses of water catchment basins of 10 different rivers (Ağasar, Fol, Galanima, Değirmendere, Yomra, Yanbolu, Karadere, Küçükdere, Manahoz and Solaklı rivers), which are located in the Eastern Black Sea Region and flows into the Black Sea within the Trabzon city, were done due to investigate the aspect of hydrology. Morphometric parameters related to hydrological processes (drainage density, stream frequency, drainage texture, length of the overland flow, form factor and elongation ratio) were used in the analysis. As the basic parameters for derivation of these parameters; basin area, basin perimeter length, basin length, stream order, stream number and total stream length parameters were used. As a result of the morphometric analysis, it was determined that Değirmendere, Karadere and Solaklı basins are more sensitive to flooding and flashflood, the surface permeability is very low in the Fol and Ağasar basins, and the soil erosion and sediment transport is quite high in the Yanbolu basin.
AtıfOpenAlex5TR Dizin4İncele - MakaleAçık Erişim2021Scopus SJRQ1Identification of groundwater potential zones using gis and multi-criteria decision-making techniques: A case study upper coruh river basin (ne Turkey)
Yıldırım, Ümit
In this study, geographic information system (GIS)-based, analytic hierarchy process (AHP) techniques were used to identify groundwater potential zones to provide insight to decisionmakers and local authorities for present and future planning. Ten different geo-environmental factors, such as slope, topographic wetness index, geomorphology, drainage density, lithology, lineament density, rainfall, soil type, soil thickness, and land-use classes were selected as the decision criteria, and related GIS tools were used for creating, analysing and standardising the layers. The final groundwater potential zones map was delineated, using the weighted linear combination (WLC) aggregation method. The map was spatially classified into very high potential, high potential, moderate potential, low potential, and very low potential. The results showed that 21.5% of the basin area is characterised by high to very high groundwater potential. In comparison, the very low to low groundwater potential occupies 57.15%, and the moderate groundwater potential covers 21.4% of the basin area. Finally, the GWPZs map was investigated to validate the model, using discharges and depth to groundwater data related to 22 wells scattered over the basin. The validation results showed that GWPZs classes strongly overlap with the well discharges and groundwater depth located in the given area.
AtıfScopus65WoS52İncele - MakaleAçık Erişim2021Scopus SJRQ1Modelling of the discharge response to climate change under RCP8.5 scenario in the Alata river basin (Mersin, SE Turkey)
Yıldırım, Ümit; Güler, Cüneyt; Önol, Barış; Rode, Michael; Jomaa, Seifeddine
This study investigates the impacts of climate change on the hydrological response of a Mediterranean mesoscale catchment using a hydrological model. The effect of climate change on the discharge of the Alata River Basin in Mersin province (Turkey) was assessed under the worstcase climate change scenario (i.e., RCP8.5), using the semi-distributed, process-based hydrological model Hydrological Predictions for the Environment (HYPE). First, the model was evaluated temporally and spatially and has been shown to reproduce the measured discharge consistently. Second, the discharge was predicted under climate projections in three distinct future periods (i.e., 2021–2040, 2046–2065 and 2081–2100, reflecting the beginning, middle and end of the century, respectively). Climate change projections showed that the annual mean temperature in the Alata River Basin rises for the beginning, middle and end of the century, with about 1.35, 2.13 and 4.11 °C, respectively. Besides, the highest discharge timing seems to occur one month earlier (February instead of March) compared to the baseline period (2000–2011) in the beginning and middle of the century. The results show a decrease in precipitation and an increase in temperature in all future projections, resulting in more snowmelt and higher discharge generation in the beginning and middle of the century scenarios. However, at the end of the century, the discharge significantly decreased due to increased evapotranspiration and reduced snow depth in the upstream area. The findings of this study can help develop efficient climate change adaptation options in the Levant’s coastal areas.
AtıfScopus16OpenAlex19İncele - MakaleYalnız künye2020Kaynağından Akdeniz’e Deliçay’ın (Mersin) Debisi ve Su Kalitesinin Değerlendirilmesi
Yıldırım, Ümit; Guler, Cuneyt; Kurt, Mehmet Ali; Güven, Onur
Bu çalışmada, Orta Toroslardaki Güzelyayla (Mersin) yerleşimi yakınlarında doğan ve Akdeniz’e dökülen Deliçay’ın,kaynağı ile boşalım noktası arasında belirlenen 11 farklı lokasyonda, akarsu debisi belirlenmiş ve akış yolu boyunca sukimyasında meydana gelen değişimleri ortaya koymak amacıyla yerinde fiziksel parametre ölçümleri yapılarak suörnekleri alınmıştır. Alınan su örneklerinin majör anyon/katyon ve iz element içerikleri laboratuvarda spektrofotometre,iyon kromatografisi, titrasyon ve ICP-MS yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, çeşitli grafikyöntemler kullanılarak değerlendirilmiş ve tarımsal sulama amaçlı kullanıma uygunlukları değerlendirilmiştir.Değerlendirmeler sonucunda; Deliçay’dan alınan tüm su örneklerinin tarımsal sulama amaçlı kullanıma uygun olduğutespit edilmiştir. Akarsu örneklerinde kirlilik göstergesi olabilecek parametrelerin ise havza çıkış noktasına doğru artışgösterdiği ve bu artışın sebebinin tarımda kullanılan çeşitli kimyasallar (gübreler ve tarımsal ilaçlar) ileevsel/endüstriyel atıkların akarsuya kontrolsüz deşarjı olduğu sonucuna varılmıştır.
AtıfOpenAlex10TR Dizin11İncele