Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2025Bayburt İli ve Çevresinde Bulunan İçme Suyu Kaynaklarının Kalitesinin Değerlendirilmesi
Yıldırım, Ümit; Güven, Onur
Bayburt il merkezi ve çevresini kapsayan bu çalışmada, doğal içme suyu kaynaklarının kalitesi değerlendirilmiştir. Hem halk sağlığı hem de ekolojik etkilerden dolayı suların kalitesinin değerlendirilmesi ve izlenmesi kritik bir konudur. Bu kapsamda iki farklı dönemde (kurak dönem; Eylül 2023 ve yağışlı dönem; Mayıs 2024) su örneklemesi yapılarak ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Kaynak sularının hem fiziksel hem de kimyasal içerikleri analiz edilmiştir. Suların Piper Diyagramı aracılığıyla fasiyesi, Gibbs diyagramıyla da kökeni belirlenmiştir. Kaynak sularının sulama amacıyla kullanılabilirlikleri, ABD Tuzluluk Laboratuvarı ve Wilcox Diyagramları ile yorumlanmıştır. Suların kaliteleri Su Kalitesi İndeksi (WQI) ve Ağır Metal Değerlendirme İndeksi (HEI) kullanılarak karakterize edilmiştir. Ayrıca bu sular Türk Standardı (TS 266), Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve ABD Çevre Ajansı (EPA) tarafından belirlenen içme suyu standartlarıyla karşılaştırılmıştır. Kaynak sularının kimyasında su-kayaç etkileşimi büyük rol oynamaktadır. Bu suların tümü sulama amaçlı kullanılabilmektedir. Bazı örneklerin nitrat, florür, arsenik ve bor değerleri standart değerlerin üzerindedir. Bu suların halk sağlığı açısından olumsuz etkileri nedeniyle içme amacıyla kullanılmaması önerilmektedir.
- MakaleAçık Erişim2025Scopus SJRQ4Göksu Nehri ve Tarsus Çayı (Mersin) Arasında Yer Alan Akarsu Havzalarının Morfometrik Özellikleri
Yıldırım, Ümit; Guler, Cuneyt; Kurt, Mehmet Ali; Güven, Onur
Bu çalışmada, Doğu Akdeniz bölgesinde yer alan Mersin ilindeki 17 adet akarsu havzasının Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ile morfometrik analizlerinin yapılarak çalışma alanında havza tabanlı yönetim stratejilerinin geliştirilmesine yönelik katkıların oluşturulması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, morfometrik parametreler, “temel parametreler” ve bu parametrelerden türetilen “karakteristik parametreler” olmak üzere iki grupta incelenmiştir. Havzaların hidrolojik, jeomorfolojik ve jeolojik olarak yorumlanmasında kullanılan karakteristik parametreler; drenaj yoğunluğu, akarsu sıklığı, drenaj dokusu, çatallanma oranı, form faktör, uzama oranı, yüzeysel akış uzunluğu, rölyef oranı ve hipsometrik integraldir. Elde edilen sonuçlara göre; çalışma alanının batısında, karbonatlı kayaçların bulunduğu havzalarda drenaj yoğunluğu, akarsu sıklığı ve sel riski düşük olup doğudaki havzalarda ise sel riski daha yüksektir. Akarsu havzalarının alanı ile rölyef arasında negatif bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bazı havzalarda, tektonik ve yapısal faktörlerin çatallanma oranlarını etkilediği tespit edilmiştir. Havzalar, kuzey–güney doğrultusunda ince ve uzamış şekillere sahiptir. Çalışma alanının batısındaki havzaların hipsometrik integral değerleri, doğuda yer alan havzalara göre daha yüksek olup bu havzalar aşınma açısından daha hassastırlar. Bu çalışma ile analizler sonucunda elde edilen veriler ile yapılan sel/taşkın afet riski değerlendirmelerinin dışında, çalışma alanında ilerleyen süreçte yapılacak hidrolojik modelleme ve afet risk yönetimi süreçlerinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar için de veri tabanı oluşturulmuştur.
- MakaleAçık Erişim2024Scopus SJRQ1Pollution Source and Soil Quality Assessments of Heavily Contaminated Soils by Selected Potentially Toxic Elements in a Human-Degraded Wetland Area
Kurt, Mehmet Ali; Yalçın, Sezen; Güler, Cüneyt; Güven, Onur; Yıldırım, Ümit
Wetlands are transitional between terrestrial and aquatic environments and have essential ecological functions. Unfortunately, due to anthropogenic activities and climate change, the area covered by wetlands is gradually decreasing worldwide, causing deterioration and loss of their critical and vital ecological functions. One of these degraded wetlands is the Hürmetçi Sazlığı, a nationally important wetland located in the Kayseri Province of Turkey. This study aims to determine the spatial and vertical (depth profile) distribution and the sources of the potentially toxic elements (PTEs) As, Cd, Pb, and Zn in the soils around the Hürmetçi Sazlığı Wetland (HSW) and to evaluate environmental risk factors using various soil quality indicators. According to the results obtained, it was determined that some parts of the wetland soils were significantly polluted in terms of As, Cd, Pb, and Zn. The concentrations (in mg/kg) of these PTEs in the soil around the wetland ranged between 9.12 and 273.9 for As, 0.38 and 1119.46 for Cd, 3.59 and 1807.66 for Pb, and 41.68 and 77,287.5 for Zn. Several soil quality indicators, including the Enrichment Factor (EF), Contamination Factor (CF), Ecological Risk Index (ERI), and Potential Ecological Risk Index (RI), were calculated to determine the quality and pollution levels of the collected soil samples. According to the calculated RI values, 70 out of 77 sites sampled in the area around the HSW are in the “High Risk” class in terms of all studied PTEs. The soil profile samples indicated that the topsoil (0–50 cm) was heavily contaminated by all PTEs, particularly near a zinc processing plant established in 1976. In addition, parts of the wetland further away from the Zn processing plant were also affected by arsenic pollution from geogenic sources, which can be associated with Plio-Quaternary volcanic activity in the region.
AtıfScopus3WoS3OpenAlex3
İncele - MakaleAçık Erişim2023Scopus SJRQ4Erdemli (Mersin) Kıyı Akiferi Su Kalitesinin Değerlendirilmesi
Yıldırım, Ümit; Guler, Cuneyt; Kurt, Mehmet Ali; Güven, Onur; Ece, Fatma
Kıyı akiferlerinin su kalitesi ve miktarı değişen iklim koşulları ve artan antropojenik faaliyetler nedeniyle her geçen gün olumsuz yönde daha fazla etkilenmektedir. Bu çalışma, Erdemli Kıyı Akiferi’nin (EKA) su kalitesinin ve kirletici unsurlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma kapsamında, Ağustos 2020’de yeraltı suyu örneklemesi yapılarak suların fiziksel ve kimyasal özellikleri belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar Dünya Sağlık Örgütü (WHO) içme suyu standartlarına göre değerlendirilmiştir. EKA’nın Akdeniz kıyısına yakın olan bazı noktalardan alınan örneklerde elektriksel iletkenlik değerlerinin oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu örneklerin sodyum (Na+) ve klorür (Cl) derişimlerinin de yüksek olduğu ve WHO tarafından tavsiye edilen sınır değerlerin üzerinde oldukları belirlenmiştir. EKA’daki bir diğer önemli problem ise nitrat (NO3) kirliliğidir. Ağustos 2020 dönemi örneklerinin nitrat derişimleri 2,17-131,51 mg/L arasında değişmekte olup 15 örneğin nitrat derişimi sınır değerin (50 mg/L) üzerindedir. Bazı örneklerdeki iz element derişimleri de (Al, Fe ve Ni) WHO’da belirtilen sınır değerleri aşmıştır. Çalışma alanındaki yeraltı suları, tarımsal sulama suyu kalitesi açısından değerlendirildiğinde, aktif deniz suyu girişiminin görüldüğü bölgelerdeki suların, sulama amacıyla kullanımının uygun olmadığı belirlenmiştir. Çalışma alanı ve civarında her geçen gün yeni tarım alanlarının açıldığı gözlenmektedir. Bu durum, EKA’daki azalan su kaynaklarının üzerindeki baskıyı daha da artırmaktadır. Sonuç olarak, EKA’da sürdürülebilir entegre su yönetiminin gecikmeksizin uygulanması gerekmektedir.
AtıfOpenAlex1TR Dizin1
İncele - MakaleAçık Erişim2022Scopus SJRQ4Tarsus Kıyı Akiferi’nde (Mersin) Meydana Gelen Tuzlanmanın Nedenlerinin Araştırılması
Yıldırım, Ümit; Guler, Cuneyt; Kurt, Mehmet Ali; Güven, Onur
Bu çalışmada, Türkiye’nin Doğu Akdeniz bölgesinde yer alan Tarsus Kıyı Akiferi’nde (Mersin) görülen tuzlanma olayının nedenleri araştırılmıştır. Özellikle Akdeniz havzası genelinde kritik bir problem olan yeraltı sularının tuzlanması olayı, deniz suyu girişimi, iklim değişikliği, jeojenik etkiler ve antropojenik faaliyetler (kirlilik ve hidrolojik müdahaleler) gibi süreçlerin ve mekanizmaların bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kapsamda, Eylül 2020’de yapılan saha çalışmasında 87 yeraltı suyu kuyusundan ve deniz suyundan (Akdeniz) örnekler alınmıştır. Alınan su örneklerinin sıcaklık, elektriksel iletkenlik, pH, tuzluluk, indirgenme-yükseltgenme (redoks) potansiyeli, çözünmüş oksijen ve toplam çözünmüş madde değerleri arazide ölçülmüştür. Su örneklerinin majör iyon ve iz element içerikleri (Ca+2, Mg+2, Na+, K+, HCO3-, CO3-2, Cl-, SO4-2, NO3-, NO2-, B, Br, Sr ve Li) laboratuvarda spektrometrik (ICP-MS), spektrofotometrik ve volumetrik (titrasyon) yöntemlerle analiz edilmiştir. Analiz edilen bu parametrelere ait tematik dağılım haritaları bir Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) yazılımı kullanılarak oluşturulmuştur. Alınan su örneklerinin hidrokimyasal fasiyesleri, Piper ve HFE diyagramları kullanılarak belirlenmiştir. Ayrıca, bölgede görülen tuzlanma mekanizmalarını açıklamak amacıyla, çeşitli majör iyonlara ve/veya iz elementlere ait oranların kullanıldığı ikili (x-y) grafikler oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre; Tarsus Kıyı Akiferi’ni etkileyen tuzlanma olayının; deniz suyu girişimi, Messiniyen evaporitlerinin (anhidrit, jips ve halit) çözünmesi ve antropojenik (tarımsal ve endüstriyel) faaliyetler sonucunda meydana geldiği ortaya konulmuştur.
AtıfOpenAlex2TR Dizin2İncele - MakaleYalnız künye2021Arsenic pollution caused by Eocene volcanism in the Sivas basin: The old drinking water source of the Yalıncak village (Hafik, Sivas)
Güler, Cüneyt; Güven, Onur; Biçgel, Birsen F.; Kurt, Mehmet A.; Yıldırm, Ümit
The aim of this study is to investigate the origin of the highconcentration (1512 μg/L) of arsenic (As) in the olddrinking water source of Yalıncak village (Hafik, Sivas).For this purpose, 48 samples were collected from the rocksoutcropping in the recharge area of the drinking watersource. The major oxide contents of the rock samples weredetermined by XRF method, mineralogical compositionsby polarizing microscope and XRD methods and Asconcentrations of minerals were determined by using SEM- EDS method. As revealed by these analyses, the source ofarsenic in the waters of the region was found out to betuffite unit, containing pyroxene and plagioclase minerals,as well as volcanic glass fragments of different origins andsizes. It has been detected that arsenic oxide (As2O3)concentrations in rock samples vary between 0.01% and0.14% and some minerals contain As up to 14%. It wasdetermined that arsenic pollution in surface andgroundwater in the region was caused by the dissolution (bywater-rock interaction) of FeAsS (arsenopyrite) and BAsO4(boron arsenate) minerals found in the tuffites of theEocene age Bozbel formation in the Sivas Basin.
AtıfTR Dizin2İncele - MakaleYalnız künye2020Kaynağından Akdeniz’e Deliçay’ın (Mersin) Debisi ve Su Kalitesinin Değerlendirilmesi
Yıldırım, Ümit; Guler, Cuneyt; Kurt, Mehmet Ali; Güven, Onur
Bu çalışmada, Orta Toroslardaki Güzelyayla (Mersin) yerleşimi yakınlarında doğan ve Akdeniz’e dökülen Deliçay’ın,kaynağı ile boşalım noktası arasında belirlenen 11 farklı lokasyonda, akarsu debisi belirlenmiş ve akış yolu boyunca sukimyasında meydana gelen değişimleri ortaya koymak amacıyla yerinde fiziksel parametre ölçümleri yapılarak suörnekleri alınmıştır. Alınan su örneklerinin majör anyon/katyon ve iz element içerikleri laboratuvarda spektrofotometre,iyon kromatografisi, titrasyon ve ICP-MS yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, çeşitli grafikyöntemler kullanılarak değerlendirilmiş ve tarımsal sulama amaçlı kullanıma uygunlukları değerlendirilmiştir.Değerlendirmeler sonucunda; Deliçay’dan alınan tüm su örneklerinin tarımsal sulama amaçlı kullanıma uygun olduğutespit edilmiştir. Akarsu örneklerinde kirlilik göstergesi olabilecek parametrelerin ise havza çıkış noktasına doğru artışgösterdiği ve bu artışın sebebinin tarımda kullanılan çeşitli kimyasallar (gübreler ve tarımsal ilaçlar) ileevsel/endüstriyel atıkların akarsuya kontrolsüz deşarjı olduğu sonucuna varılmıştır.
AtıfOpenAlex10TR Dizin11İncele