Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1Associations between technology use, perceived burdensomeness, and independence among rural older adults
Bal, Betül; Apaydin, Emine
Objective: This study aims to examine the relationships among perceived burdensomeness, technology use habits, and activities of daily living (ADL) in older adults residing in rural areas. Methods: This descriptive correlational study was conducted with 384 older adults living in rural areas in two different regions of Turkey. Data were collected using an Information Form, the Geriatric Perceived Burdensomeness Scale, the Barthel Index for Activities of Daily Living, and the Technology Use Habits Scale. Results: Perceived burdensomeness was moderately and negatively correlated with ADL (r = − 0.484, p < 0.001), whereas technology use habits were weakly but positively correlated with BADL (r = 0.192, p < 0.001). In the hierarchical regression analysis, technology use habits showed a positive and statistically significant association with ADL in the initial model (β = 0.189, p < 0.001). When perceived burdensomeness was added to the model, it emerged as a strong negative predictor of ADL (β = −0.497, p < 0.001), substantially increasing the explained variance. In the fully adjusted model, perceived burdensomeness, age, digital device use, and duration of digital device use were significantly associated with ADL, whereas age did not significantly affect the relationship between perceived burdensomeness and ADL. Overall, perceived burdensomeness and technology use habits were identified as key factors related to functional independence among rural older adults. Conclusion: The findings of this study indicate that perceived burdensomeness and technology use habits are closely associated with independence in activities of daily living among older adults living in rural areas. These findings indicate an association between technology use and perceived burdensomeness and provide a foundation for future research in nursing practice and rural health services. Future research is recommended to focus on evaluating technology-based and psychosocial interventions that support independence and psychosocial well-being in rural older populations. Clinical trial number: Not applicable.
- MakaleAçık Erişim2026Scopus SJRQ1Nurses’ Ethical Reasoning About Digital Ethical Risks: A Vignette-Elicited Qualitative Study
Bal, Betül; Köroğlu Kaba, Nagihan; Apaydin, Emine
Aim: This qualitative study aimed to explore how nurses reason ethically about potential digital ethical risks arising from the routine use of digital systems in clinical practice and the strategies they propose to address these risks in response to vignette-based scenarios. Background: Digital systems shape nursing documentation, monitoring, communication, education, and decision-making. Although they support care, digital ethical risks may arise when digital outputs are accepted without clinical verification, patients are not adequately informed, or data protection is weak. Design: A vignette-elicited qualitative design was used. Methods: The study was conducted in September 2025 with 16 nurses working in three public hospitals in Central Anatolia, Türkiye. Data were generated through face-to-face interviews using seven vignette-based scenarios and analyzed using Braun and Clarke's reflexive thematic analysis. Results: Three main themes were generated through the analysis of nurses’ ethical reasoning in response to the vignette-based scenarios: (i) nurses’ purposes for using digital systems, (ii) digital ethical risks in nursing, and (iii) strategies to prevent digital ethical risks. The findings within Themes 2 and 3 were organized into four subthemes—nonmaleficence and beneficence, autonomy and respect for persons, justice and equity, privacy and confidentiality—and further structured across three researcher-developed categories: nurse, digital system, and organization. Conclusions: Participants’ interpretations of the vignette-based scenarios highlighted potential digital ethical risks that may require nurses to combine clinical judgment with ethical reasoning when using digital systems. Implications for Nursing: Participants’ responses may inform digital ethics education by highlighting the importance of verifying digital data through bedside assessment, questioning potentially unsafe digital outputs, protecting confidentiality, obtaining meaningful consent, and recognizing potential risks in documentation, alarms, communication, and data sharing. Implications for Health Policy: Participant-identified priorities may inform institutional consideration of protocols for documentation, alarm management, mobile communication, image sharing, access control, patient information, accessibility, and accountability in digital nursing care.
- MakaleAçık Erişim2024Klinik Hemşireler için Yeterlilik Ölçeğinin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması: Metodolojik Çalışma
Öztürk, Havva; Bal, Betül; Kaba, Nagihan Köroğlu
Amaç: Bu çalışma Klinik Hemşireler İçin Yeterlilik Ölçeğinin Türk- çe’ye uyarlanarak geçerlik ve güvenirli ğinin sağlanması amacıyla yapıl- mıştır. Gereç ve Yöntemler: Metodolojik tipteki bu ara ştırma, Karadeniz Bölgesinde bulunan bir devlet hastanesindeki 228 hem şire ile yürütülmüş- tür. Veriler, Ağustos- Eylül 2023 tarihleri arasında Google Form kullanıla- rak toplanmıştır. Veriler, Ki şisel Bilgi Formu ve taslak hâlindeki “Klinik Hemşireler İçin Yeterlilik Ölçeği” ile toplanmıştır. Ölçeğin dil ve kapsam geçerliği yapıldıktan sonra yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi ile sağ- lanmıştır. Ölçeğin güvenirliği için Cronbach alfa, madde-toplam korelas- yonları, ay ırt edicilik ve test-tekrar test yöntemleri kullan ılmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için kurum ve etik kurul izinleri alınmıştır. Bul- gular: Ölçeğin dil geçerliğinin sağlanması için çeviri-geri çeviri tekniği kul- lanılmıştır. Daha sonra kapsam geçerli ğinde Davis tekni ği kullanılmış ve hemşirelikte yönetim alan ında görev yapan 11 hem şire akademisyenden uzman görüşü alınmıştır. Klinik Hem şireler için Yeterlik Ölçe ğinin Kap- sam Geçerlik İndeksi 0,97 olarak tespit edilmiştir. Doğrulayıcı faktör ana- lizi öncesi Kaiser-Meyer-Olkin de ğeri 0,85 ve Bartlett test X2=1594,321; p<0,001 tespit edilmiştir. 18 madde 3 alt boyutta oluşan Klinik Hemşireler İçin Yeterlilik Ölçe ğinin uyum indeksleri X2/sd (CMIN/df)=2,52, Yakla- şık ortalama karekök hatas ı=0,06, Uyum iyiliği indeksi=0,90, Düzeltilmiş uyum iyiliği indeksi=0,90, Karşılaştırmalı uyum indeksi=0,91 ve Ortalama karekök=0,07 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin toplam Cronbach alfas ı 0,87 olup madde toplam korelasyonları 0,378-0,642’dir. Alt ve üst %27 grupları arasında anlamlı farklılık saptanan ölçe ğin test-tekrar test korelasyon kat- sayısı 0,903 olarak belirlenmi ştir. Sonuç: 18 maddelik Klinik Hem şireler İçin Yeterlilik Ölçeği, hemşirelerin yeterliliğinin değerlendirilmesinde kul- lanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm arac ıdır. Hemşirelerin bireysel ve kurumsal özelliklerinin yeterlilik üzerindeki etkisinin incelenmesi, hem- şirelik uygulamalarının geliştirilmesi, klinik yeterliliğin sürekli değerlendi- rilmesi ve hizmet kalitesinin artırılmasının sağlanması için ölçeğin klinikte kullanımı önerilmektedir.
- MakaleAçık Erişim2022Hemşirelik Öğrencilerinin Hastalar Tarafından Değerlendirilme Ölçeği'nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik ve Güvenirliği: Metodolojik Bir Çalışma
Kurt, Yeter; Bal, Betül; Apaydın, Emine; Kaba, Nagihan Köroğlu
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Hemşirelik Öğrencilerinin Hastalar Tarafından Değerlendirilme Ölçeği’nin [The Evaluation of Nursing Students by Patients Instrument (ENSPA)] Türkçe geçerlilik ve güvenirliğini yapmaktır. Gereç ve Yöntemler: Araştırmanın evrenini Karadeniz Bölgesi'nde bulunan bir universite hastanesinde yatan tum hastalar oluştururken örneklemi 321 hasta oluşturmuştur. Veriler “kişisel bilgi formu” ve “ENSPA” ile toplanmıştır. Ölçekte sırasıyla dil ve kapsam geçerliği, yapı geçerliği, güvenirlik analizleri yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 50,24±19,97 olup, %54,4’ü kadın, %34,2’si ilkokul mezunudur. ‘ENSPA’ ölçeğinin dil geçerliliği için çeviri-geri çeviri tekniği kullanılmıştır. Ölçek maddelerine ait kapsam geçerlik oranlarının 0,80-1,00 arasında değiştiği, kapsam geçerlik indeksinin ise 0,96 olduğu belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde, 2/serbestlik derecesi=3,43, yaklaşık hataların ortalama karekökü=0,08, Uyum İyiliği İndeksi=0,90, Karşılaştırmalı Uyum İndeksi=0,93 ve Normlaştırılmış Uyum İndeksi=0,89 olarak hesaplanmıştır. Cronbach Alpha katsayısı “güven” alt boyutu için 0,91, “birey-odaklılık” alt boyutu için 0,87, “ilgili olma” alt boyutu için 0,88, “dürüstlük/doğruluk” alt boyutu için 0,75, toplam ölçek için 0,95 olarak bulunmuştur. Sonuç: Araştırmada, hastalar tarafından öğrenci hemşirelerin klinik uygulamalarını değerlendirmeye yarayan 19 maddelik “ENSPA”nın geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu, öğrenci hemşirelerin klinik uygulama performans ve becerilerini doğru ve tutarlı bir şekilde ölçülebildiği belirlenmiştir. Hastaları, hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulama değerlendirmesine dâhil etmek, bireysel, bütüncül ve hümanistik bakım ve hemşirelik eğitimi açısından önemli bir adım olacağı düşünülmektedir.
AtıfOpenAlex1
İncele - Derleme MakaleYalnız künye2020Dünyada ve Türkiye’de COVID-19 Aşı Geliştirme Çalışmaları
Hintistan, Sevilay; Bal, Betül; Kazak, Aysun
Daha önce 2019-nCoV olarak bilinen SARS-CoV-2 virüsünün etken olduğu COVID-19 akut bir solunum yolu hastalığıdır. Hastalık, Çin'den başlayarak tüm dünyaya yayılmıştır. Dünya Sağlık Örgütü tarafından uluslararası kamu sağlığı acil durumu (30.01.2020) olarak ilan edilen COVID-19’la ilgili genetik ve moleküler çalışmalar ilk günden itibaren başlamış olmasına rağmen, şu ana kadar hala önleyici bir aşı ve kesin bir tedavi yöntemi bulunamamıştır. COVID-19, acil durum olarak ilan edildikten sonra özellikle ilaç ve biyoteknoloji şirketleri ile aşı sektöründeki büyük şirketler ilaç ve aşı üretimi için iş birliği içinde çalışmalarını hızla sürdürmektedir. Bu derlemenin amacı, COVID-19 ile Dünyada ve Türkiye’de COVID-19’u önlemeye yönelik geliştirilen mevcut aşı çalışmaları hakkında bilgi vermek ve bu çalışmaların birlikte analiz edilmesine katkı sunmaktır.
AtıfTR Dizin11İncele
