Türkiye’de Beşeri Sermaye, İnovasyon ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Ekonometrik Analizi (1995-2018)

Bu çalışmada 1995-2018 dönemi yıllık verileri kullanılarakTürkiye ekonomisi için beşeri sermaye, inovasyon ve ekonomikbüyüme arasındaki ilişki zaman serileri analiz yöntemleriyleincelenmiştir. Değişkenlerin durağanlığının tespitinde Genişletilmiş Dickey-Fuller ve Phillips-Perron birim kök testleri, değiş-kenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisinin varlığı ve uzun dö-nem ilişkisinin tespitinde Johansen eşbütünleşme analizi kullanılmıştır. Nedensellik ilişkisinin tespitinde ise Granger nedensellik analizi kullanılmıştır. Kurulan modele uygulanan analizler sonucunda değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisininolduğu tespit edilmiştir. Beşeri sermaye ve yeniliğin ekonomikbüyüme üzerinde kısa dönemde etkisinin olmadığı ancak uzundönemde pozitif etkisinin olduğu, sermaye yatırımlarının ve iş-gücünün hem kısa hem de uzun dönemde ekonomik büyümeyietkilediği görülmüştür. Granger nedensellik analizi sonucundasermaye yatırımları ve ekonomik büyüme arasında çift yönlü,işgücünden ekonomik büyümeye, işgücünden sermaye yatırımlarına, beşeri sermayeden yeniliğe doğru tek yönlü nedensellikilişkileri tespit edilmiştir.