Türkçe Öğretiminde Okuduğunu Anlama Stratejilerinin Kullanımı Üzerine Bir İnceleme

Okuma eylemi; yazılı, görsel ve elektronik metinler üzerinde dikkat, algılama,hatırlama, anlamlandırma, yorumlama, sentezleme, değerlendirme ve çözümleme gibizihinsel işlemlerin bir arada gerçekleştiği bir dil becerisi olarak tanımlanmaktadır. Okuma,öğrenme için başvurulan temel bir strateji olduğundan eğitimin her aşamasında geliştirilmesigereken önemli bir beceridir. Amacı öğrenme olan okuma etkinliğinde esas nokta,seslendirmekten ziyade anlamlandırmak olmalıdır. Çünkü okumada asıl olan anlamadır.Bireyin yaşam boyu gereksinim duyacağı bir beceri olan okumanın geliştirilmesi, okuduğunuanlama stratejilerinin kazandırılmasıyla mümkündür. Bu araştırmada Türkçe ve sınıföğretmenlerinin uygulama sürecinde hangi okuduğunu anlama stratejilerini kullandıklarıtespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla öğretmenlere kullandıkları stratejileri belirtmeleriistenen bir form uygulanmıştır. Formda katılımcılara “Okuduğunu anlama etkinliklerikapsamında okuma öncesi, okuma sırası ve okuma sonrası hangi stratejilerikullanıyorsunuz?” sorusu yöneltilmiştir. Rize ve Bayburt illerinde görev yapan 39 Türkçe vesınıf öğretmeni bu araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Çalışma grubununbelirlenmesinde kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Nitel yaklaşıma uygunolarak desenlenen araştırma, betimsel bir nitelik taşımaktadır. Öğretmenlerin yanıtlarındanelde edilen veriler, yüzde ve frekans analizleri ile çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarınagöre, Türkçe öğretmenlerinin okuma öncesinde en fazla amaç belirleme, görsel yorumlama,ön bilgileri harekete geçirme; okuma sırasında not alma; okuma sonrasında ise soru-cevapstratejisini kullandıkları tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin ise okuma öncesinde en fazlagörsel yorumlama; okuma sırasında kelime anlamını bulma; okuma sonrasında ise özetlemestratejisini kullandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmada Türkçe ve sınıf öğretmenlerininokuduğunu anlama stratejilerini okuma sonrasında daha fazla, okuma öncesinde ise daha azkullandıkları tespit edilmiştir.