Türkiye’de sosyal güvenliğin finansmanında devlet katkısı uygulaması ve istatistiksel görünüm

Sosyal güvenlik açıklarının finansmanı için çoğunlukla dönem sonlarında devletbütçesinden ilgili kurumlara ödenek transferleri yapılmaktadır. Bu transferlerin yanı sırasosyal güvenlik açıklarından bağımsız olarak belli periyodlarla ve belli tutarlarda devletkatkısı yapılmaktadır. Türkiye’de sosyal güvenlik açıklarına paralel olarak devlet katkısıtutarları da yıllar içinde artmış ve önemli seviyelere ulaşmıştır. Bunda en önemli etken,kayıtdışı istihdam oranında ve sosyal güvenlik harcamalarındaki artışın yanı sıra primgelirlerinde de meydana gelen artıştır.Sürdürülebilir bir sosyal güvenlik sisteminin tesis edilmesi ve mevcut sistemikzaaflarla etkin bir mücadele için sosyal güvenlik bütçesindeki gelir-gider dengesininsağlanması, prim tahsilatında etkin bir yapının kurulması, kayıtdışı istihdamın düşürülmesive istikrarlı bir sosyal politika yürütülmesi gerekmektedir. Ancak verilerin üretimi, yönetimive analiz edilerek politika aracına dönüştürülmesinde temel bazı zaaflar söz konusudur.Örneğin, devlet katkısı tutarlarına ilişkin resmi istatistiki veriler farklılık göstermekte, sosyalgüvenlik açıklarına kıyasla oldukça yüksek tutarda olan bu farklılıklar, sistemin sağlıklıdeğerlendirilmesini güçleştirmektedir. Çalışmada Türkiye’de önemli düzeyde olan devletkatkısı tutarlarının sosyal güvenlik açıklarına etkisi resmi istatistiksel veriler kullanılarakaçıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca sistemdeki temel zaaflar ve başlıca sorun alanlarıirdelenerek devlet katkısının sosyal güvenlik açıklarına etkisi ve resmi istatistiki farklılıklarınortaya çıkardığı sorunlar ile bunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmiştir. Bu yönüy çalışma, daha önce çok fazla akademik çalışmaya konu edilmemiş olması nedeniyleliteratüre katkıda bulunmuştur. Sonuç olarak, Türkiye’de devlet katkısı tutarlarının yıllaritibariyle yüksek seviyede olduğu ancak kurumlar arasında resmi istatistiksel uyumsuzluklarbulunduğu görülmüştür.