Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024Yabancı uyruklu ortaokul öğrencilerinin konuşma becerileri ile söz varlığı ilişkisinin incelenmesi: Afgan öğrenciler örneği
Ömer Ayhan
Bu araştırma, Erzurum'da yaşayan ilköğretim ikinci kademe Afgan öğrencilerin konuşma becerilerini incelemeyi, toplam söz varlıklarını, nitelikli söz varlıklarını ve kelime sıklıklarını belirleyerek bulguları çeşitli parametreler açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca öğrencilerin konuşmalarında kullandıkları nitelikli söz varlığı unsurlarını ders kitaplarında yer alanlarla karşılaştırmayı hedeflemektedir. Araştırma, nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüş ve durum deseni kullanılmıştır. Erzurum il merkezindeki 115 Afgan öğrenci örneklem grubunu oluşturmuştur. Veriler, yapılandırılmış konuşma konuları ve birebir görüşmelerle toplanmış; analizlerde Cibakaya ve Simple-Concordance programları kullanılmıştır. Araştırma, Afgan öğrencilerin konuşma becerilerinin yetersiz olduğunu ve söz varlığı unsurlarını etkin kullanamadıklarını ortaya koymuştur. Cinsiyet bakımından, kız öğrencilerin kelime katsayı oranlarının erkeklerden yüksek olduğu görülmüştür. Ders kitaplarının, öğrencilerin nitelikli söz varlığı unsurlarını karşılama oranlarının genel olarak düşük olduğu (%2), buna karşılık çevresel faktörlerden vs. edinilen söz varlığı oranlarının ders kitaplarından kazanılanlara kıyasla yaklaşık beş kat daha yüksek olduğu (%9,1) tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, eğitim alanındaki mevcut materyallerin geliştirilmesi ve öğrencilerin söz varlığını zenginleştirecek yöntemlerin uygulanması için yol gösterici niteliktedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024Hayati Vasfi Taşyürek'in şiirlerinin Türkçe dersi öğretim programındaki temalar bağlamında incelenmesi
Emre Demirer
Bu araştırmada şiirleri Türkçe ders kitaplarında kullanılabilecek farklı bir şair arayışından hareketle Hayati Vasfi Taşyürek ve şiirleri çeşitli açılardan incelenmiştir. Hayati Vasfi Taşyürek'in şiirlerinin tematik açıdan incelenmesi araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Amaç, Hayati Vasfi Taşyürek'in şiirlerini Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda (MEB, 2019) ve Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda (MEB, 2024) yer alan temalara göre incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasına bağlı olan iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Çalışma materyali, "Hayati Vasfi Taşyürek'ten Seçme Şiirler" adlı eserdir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan "Ders Kitabına Uygunluk ve Değerleri Eşleştirme Formu (DKUDEF)" ile "Şiir Tür ve Tema Eşleştirme Formu (ŞTTEF)"; verilerin analizi sürecinde ise betimsel analiz kullanılmıştır. Ulaşılan sonuçlar Hayati Vasfi Taşyürek'e ait şiirlerin önemli bir kısmının içerik ve seviye bakımından Türkçe ders kitaplarında yer almaya uygun olduğunu; hem 2019 hem de 2024 yıllarında yayımlanan Türkçe Dersi Öğretim Programlarındaki temalar ve değerlerle; aynı zamanda şiir türleriyle uyumlu olduğunu göstermektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde mobil uygulama kullanımının değer aktarımına etkisi
Şemsinur Arıcı
Türkçe öğrenen yabancı öğrencilere mobil uygulama aracılığıyla değerlerin öğretilmesini ve uygulamanın öğrencilerin değerleri kavramalarındaki etkisini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada nicel araştırma yöntemleri tercih edilmiştir. Araştırmanın uygulama aşamasından önce Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin on kök değeri bilme durumları başarı testi ile tespit edilmiştir. Daha sonra on kök değerin öğretilmesi amacıyla mobil bir uygulama tasarlanarak deney grubunda bulunan öğrencilere uygulama iletilmiştir. Uygulamanın yapıldığı Türkçe öğretim merkezinde yabancı dil olarak Türkçeyi öğrenen bu öğrencilerden hazırlanan uygulamanın akıllı telefonlar aracılığıyla indirilmesi ve uygulamada bulunan ekran içeriklerinin takibi istenmiştir. Yarı deneysel desen kullanılarak ulaşılan araştırma verileri SPSS paket programında analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Uygulamanın başında ve sonunda öğrencilere araştırmacı tarafından uzman görüşü alınarak hazırlanan değerlendirme sınavı mobil uygulama aracılığıyla ön-test ve son-test olarak uygulanmış olup araştırmanın sonunda ise mobil uygulama ile sunulan değerler öğretimi uygulamasının Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenmekte olan öğrencilerin değerleri kavramalarını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin kök değerlere ve hazırlanan mobil uygulamaya ilişkin olumlu görüşlere de sahip oldukları görülmüştür.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Türkçe öğretiminde kullanılan e-öğrenme ortamlarının içerik açısından karşılaştırılması
Hüseyin Bayram
Araştırmada günümüz eğitim sisteminde kullanılmakta olan e-öğrenme ortamlarının Türkçe öğretimine yönelik sahip olduğu içerikleri belirlemek ve bu içerikler açısından farklı ve benzer özelliklerini tespit edip içerik karşılaştırmalarını yapmak amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma teknikleri kullanılmıştır. Nitel araştırma tekniklerinden doküman incelemesi yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Türkçe öğretiminde kullanılan e-öğrenme ortamları oluşturmaktadır. Evreni temsil edecek örneklemi ise e-öğrenme platformlarından EBA, Morpa Kampüs ve Okulistik'te yer alan Türkçe dersi içerikleri oluşturmuştur. EBA, Morpa Kampüs ve Okulistik'te yer alan Türkçe dersi içerikleri beceri alanları ve kazanımlar doğrultusunda tablolar hâlinde verilmiştir. Araştırmada nitel veri toplama teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın konusunu içeren EBA, Morpa Kampüs ve Okulistik'te yer alan Türkçe dersi içerikleri, doküman taraması ile oluşturulmuştur, nitel veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Türkçe dersi içerikleri ders sunumu, etkinlik ve ölçme araçları kategorilere ayrılmış, beceri alanları ile ilişkilendirilmiş ve Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda (TDÖP) yer alan kazanımlar doğrultusunda sınıflandırılmıştır. Araştırmanın sonucunda e-öğrenme ortamlarından EBA, Morpa Kampüs ve Okulistik'te yer alan Türkçe dersi içerikleri beceri alanları ve Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yer alan kazanımlar doğrultusunda belirlenmiş ve içerik karşılaştırılması yapılmıştır. EBA, Morpa Kampüs ve Okulistik'in dinleme/izleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin öğretiminde farklı içeriklere sahip olduğu belirlenmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Serpil Ural'ın çocuk kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi
Gözde Tursun
Bu çalışmanın amacı, ülkemizde de hızla önem kazanmaya başlayan çocuk edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Serpil Ural'ın çocuk kitaplarını, değerler eğitimi ve bu değerlerin eserlerinde işleniş biçimi açısından incelemektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi bağlamında doküman incelemesi ve içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bu alanda yazarın 21 çocuk kitabı incelenmiştir. Araştırmada öncelikle 2018 Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki (1-8. Sınıf) kök değerler (adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik) ve bu kök değerlere bağlı olarak kazandırılması istenen alt değerler baz alınarak 31 değerin yer aldığı bir liste oluşturulmuştur. 21 çocuk kitabı okunarak olay örgüsü, kahramanlar, dil ve anlatım, kitabın önemi adlı başlıklarda incelemeler yapılmış ve kitabın içeriği listede yer alan değerler bakımından analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda elde edilen veriler not edilmiş ve tablolaştırılmıştır. Her değer için ayrı bir başlık açılarak ilgili değer tanımlanmış değerlerin kitaplarda işleniş şekli kitaplardan alıntılarla örneklendirilmiş ve değerlerle ilgili sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda, Serpil Ural'ın çocuk kitaplarının temel eğitim düzeyinde okutulabilecek nitelikte olduğu, bireysel ve toplumsal değerlerin aktarımında faydalı bir eğitim materyali olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Eserlerde en çok işlenen değerin " barış" değeri olduğu, en az işlenen değerler ise "merak/araştırma", "bilimi ve bilgiyi sevmek", "mektuplaşmak", "çalışkanlık", "sözünde durmak" değerleri olmuştur. Kitaplarda kullanılan dilin yalın, sade, anlaşılır, olması eserlerin hem okunmasını kolaylaştırmış hem de ana dilimizin çocuklara en güzel şekilde aktarımı konusunda örnek oluşturmuştur. Çocuklara tarih bilinci/millî şuur ve vatan sevgisi örnek kişilikler üzerinden verilerek rol model sunulmuştur. Yazar, savaş sahnelerini bile büyük bir ustalıkla şiddetten arındırarak aktarmıştır. Çocuklara kötü örnek olacak kötü bir söz ve argo kelimeleri kullanmamaya özen göstermiştir. Eserlerinde kötü olan karakterler mutlaka cezalandırılmış ve yerilmiştir. Bu yönleriyle yazarın eserlerinin pedagojik olarak özellikle çocukların temel eğitiminde değerler eğitiminin aktarımında önemli öğretim materyali olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Ulviye Alpay'ın çocuk kitaplarında yer alan eğitsel iletiler
Yasemin Rabia Gürbüz
Bu araştırmanın amacı, modern Türk edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Ulviye Alpay'ın çocuk kitaplarını eğitsel iletiler ve bunların aktarılış biçimleri bakımından incelemektir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda araştırmanın örneklemini oluşturan Ulviye Alpay'ın 13 çocuk kitabı incelenmiştir. Çocuk kitaplarındaki hikâyelerin eğitsel iletileri belirlenmiş ve iletilerin sınıflandırılması yapılmıştır. İletiler, Küçük (2005: 69) esas alınarak sunuluş biçimlerine göre "Doğrudan Aktarılan Eğitsel İletiler'' ve "Dolaylı Yoldan Aktarılan Eğitsel İletiler'' olmak üzere iki kategoride; amaçlarına ve içeriklerine göre ise "Kişisel Gelişimi Destekleyen Eğitsel İletiler'', "Toplumsal Gelişimi Destekleyen Eğitsel İletiler'', "Ahlaki Gelişimi Destekleyen Eğitsel İletiler'', "Ulusal Düşüncenin Gelişimini Destekleyen Eğitsel İletiler'' ve "Evrensel Düşüncenin Gelişimini Destekleyen Eğitsel İletiler'' olmak üzere beş kategoride sınıflandırılmıştır. Toplam 149 eğitsel iletiye ulaşılmıştır. Bu iletiler çocukların hayal âlemini genişletmesi, toplum ile bağ kurması, ahlaki, ulusal ve evrensel yönlerden kendini geliştirmesi açısından önem taşımaktadır. Bulgu ve yorumlardan elde edilen sonuçlara göre çocuklara, öğretmenlere, ailelere ve bu alanda araştırma yapacak araştırmacılara bazı önerilerde bulunulmuştur.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019İlkokul öğretmenlerinin ana dili Türkçe olmayan öğrencilere Türkçe öğretimine ilişkin deneyimleri: Bir olgubilim çalışması
Özlem Yıldız Çelik
Araştırmanın amacı ilkokul öğretmenlerinin Türkçe öğretimi bağlamında ana dili Türkçe olmayan öğrencilere yönelik deneyimlerini belirlemektir. Çalışmada, nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Katılımcılar ölçüt dayanaklı örneklem yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmanın katılımcıları, sınıfında Suriyeli ve Afgan mültecisi olan öğrencilerin bulunduğu 36 ilkokul öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışmada ana dili Türkçe olmayan Suriyeli ve Afgan mültecisi öğrencilere Türkçe öğretiminde öğretmen-öğrenci iletişim sorunundan dolayı temel dil becerilerini kazandırmada yaşanılan zorluklar ortaya konulmuş, bu zorluklara ilişkin eğitim öğretim sürecinde neler yapılması gerektiğine dair öneriler belirtilmiş, öğretmen-öğrenci ve ailelerin Türkçe dil eğitimine dair kurslar alması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların çoğunun ana dili farklı olan öğrencilere Türkçe öğretiminde kendisini yetersiz hissettiği, öğretim yöntemlerini ve ders etkinliklerini uygulama, ölçme ve değerlendirme süreçlerinde yaşadıkları sorunlar ve ana dili farklı olan öğrenciler ile dil problemi yaşadıkları görülmüştür. İlkokul öğretmenlerinin Türkçe öğretiminde dil kurslarının yanı sıra dil sorunu olan öğrencilerle sosyal aktivite oluşturmanın, rehberlik desteği sağlamanın, öğrenci dağılımını belirli bir planlama ile dönemin başında sınıflara dağıtılmasının faydalı olacağına dair olumlu görüşler bildirdikleri görülmüştür. Sözel iletişim öğrenme alanı içinde özel etkinlikler oluşturulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Türkçe Öğretimi, Ana dili Türkçe olmayan öğrenciler, İlkokul Öğretmenleri.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Hidayet Karakuş'un hikâyelerinin çocuk edebiyatının temel unsurları bakımından incelenmesi
Elif Düzenli
Bu araştırmada Hidayet Karakuş'un çocuk kitaplarında yer alan hikâyelerin çocuk edebiyatının temel unsurları bakımından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Kuramsal kitaplardan elde edilen bilgiler ışığında Hidayet Karakuş'un çocuk kitapları incelenmiş ve çocuk edebiyatının temel unsurları açısından incelenmiştir. Araştırmanın kapsamı Hidayet Karakuş'un çocuk kitaplarında yer alan hikâyelerin incelenmesinden oluşmaktadır. Örneklem Hidayet Karakuş'un çocuk kitaplarından seçilmiştir. 13 çocuk kitabı içinde yer alan 70 hikâye incelenmiştir. Bu araştırmada öncelikle çocuk yazını hakkında bilgi edinmek amacıyla çocuk edebiyatı alanında yayımlanmış kitaplar incelenmiştir. Örneklem içinde yer alan Hidayet Karakuş'un çocuk kitaplarında yer alan hikâyelerin inceleneceği özellikler belirlenip not edilmiştir. Hidayet Karakuş'un hikâyeleri; yaş grubu, resimleyen, basım yeri, basım yılı, yayınevi, sayfa sayısı, boyut, kâğıt, resim, özet, konu, izlek, ileti, kahramanlar, mekân, dil ve anlatım olmak üzere on altı başlık açısından incelenmiştir. Çocuk edebiyatının temel unsurları bakımından incelenen eserlerden elde edilen bilgiler sınıflandırılmıştır. Hidayet Karakuş'un çocuk kitaplarında yer alan hikâyelerin dış yapı özellikleri bakımından çocuk yazınına uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunan sınıf öğretmenlerinin uyguladıkları okuma-yazma yöntemlerine ilişkin görüşleri
Mustafa Halit Kakşa
Bu araştırmada, kaynaştırma öğrencilerine sunulan temel akademik beceriler arasında yer alan okuma-yazma becerisinin öğretiminde hangi yöntemlerin kullanıldığı, öğretimin hangi materyallerle desteklendiği, öğretim sürecinde ne gibi öğretimsel uyarlamalar/öğretimsel düzenlemeler yapıldığı, hangi ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanıldığı ile ilgili öğretmen görüşleri doğrultusunda ilgili verilere ulaşmak ve okuma-yazma öğretimi sırasında karşılaşılan problemleri ortaya koyarak bu problemlere ilişkin çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır. Araştırma Erzurum ili merkez ilçeleri Yakutiye, Aziziye ve Palandöken'de görev yapan sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunan 40 1.sınıf öğretmeni üzerinde gerçekleştirilen nitel bir araştırmadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, araştırmaya katılan öğretmenlerin tamamının okuma-yazma öğretiminde Ses Temelli Cümle Yöntemi/Ses Esaslı Cümle Tekniğini kullandıkları, materyal olarak ise akıllı tahta ve uygulamaları başta olmak üzere resimli görseller, kaynak kitaplar ve videolara ağırlık verdikleri; kaynaştırma öğrencileri için normal gelişim gösteren öğrencilerden farklı materyaller kullanmadıkları, ölçme ve değerlendirme aşamasında ise yazılı ve sözlü sınavların yanı sıra öğrencilerine yönelik gözlemlerini de dikkate aldıkları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin sınıf mevcutlarının kalabalık olması, sınıf öğretmenlerinin özel eğitimle ilgili eğitim eksikliği, ailelerin de bu konuda eğitimsiz olmaları, kaynaştırma öğrencileri için uygun materyal ve kaynakların eksikliği gibi konularda sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma öğrencileri için sınıfta yeterli düzeyde öğretimsel düzenlemeler yapmadıkları tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kaynaştırma eğitimi, okuma, yazma, öğretim, yöntem
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2017İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersinde okuduğunu anlama stratejilerini kullanma düzeyleri ile okuduğunu anlama başarı düzeyleri arasındaki ilişki
Onur Batmaz
Bu araştırma, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin Türkçe dersinde okuduğunu anlama stratejilerini kullanma düzeyleri ile okuduğunu anlama başarı düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. İlişkisel tarama modeline dayalı bu araştırmanın evrenini, 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Bayburt ilinde bulunan 44 ilkokulda okuyan 938 dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise küme örnekleme yöntemlerinden oranlı küme örnekleme yöntemine göre seçilen ve okuduğunu anlama başarı testi hazırlama çalışmalarına dahil edilmeyen toplam 503 dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan "Okuduğunu Anlama Başarı Testi" ve Susar Kırmızı (2006) tarafından geliştirilen "Okuduğunu Anlama Stratejileri Ölçeği" ile toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS.17 programı ile çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, öğrencilerin okuduğunu anlama stratejilerini kullanma düzeylerinin "bazen" düzeyinde ve okuduğunu anlama başarı düzeylerinin "orta" düzeyinde olduğunu göstermiştir. Ayrıca ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama stratejilerini kullanma düzeyleri cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaşırken yerleşim yeri değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı; okuduğunu anlama başarı düzeylerinin cinsiyet ve yerleşim yeri değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama stratejilerini kullanma düzeyleri ile okuduğunu anlama başarı düzeyleri arasında pozitif yönlü yüksek düzeyde anlamlı bir ilişkinin olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Sözcükler: Okuduğunu Anlama Stratejileri, Okuduğunu Anlama, İlkokul