Yazarlar
- Akif Köse(1)
- Hikmet Ayhan(1)
- Numan Öztürk(1)
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Âhiret diyaloglarını tasvir eden âyetlerin Râzî ve Bursevî tefsirlerinde karşılaştırılması
Akif Köse
Kur'an'ın tabileri için dünya hayatını modellerken kullanmış olduğu metotlardan bir tanesi ebedi hayat algısını sürekli canlı tutmaktır. Bu sayede ahiret hayatında karşılaşılacak muhtemel tehlikelerden uzak kalmak ve güzel bir ahiret hayatı yaşamak için içerisinde bol miktarda ahiret tasvirlerine rastlamak mümkündür. Ahiret hayatında karşılaşılacak olan olayların inananların zihinlerinde doğru bir şekilde şekillenmesi noktasında müfessirler farklı yorumlar geliştirmişlerdir. Dirayet tefsirinin en önemli müfessirlerinden biri olan Fahreddin Râzî, oldukça hacimli eserinde her konuya olduğu gibi ahiret diyaloglarıyla ilgili de daha güzel anlaşılması noktasında birçok tevil ve yorumlamada bulunmuştur. Eserinde daha çok işari tefsire ait yorumlamalara yer vermiş olan İsmail Hakkı Bursevî ise ayetlerden anlaşılması gereken batıni yorumlarla muhataplarına bu ayetleri nasıl anlamaları gerektiği noktasında yol göstermeye çalışmıştır. Elinizdeki bu çalışma alanının otoritelerinden olan bu iki müfessirin Kur'an'daki ahiret diyaloglarına yer veren ayetlerine yaklaşımlarını konu edinmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2020Tefsîru'l-Menâr'da kıyamet ve ahiret olgusu
Hikmet Ayhan
Kıyâmet ve Âhiret İslam dininin temel inanç esaslarının en önemlilerindendir. Bunlar, Kur'ân'ın birçok ayetinde bazen peşpeşe, bazen de muhtelif yerlerde geçmekte olup insanların zihinlerinde canlandırılabilecekleri bir şekilde tasvir edilmiştir. Bu âyetlerin doğru bir şeklide anlaşılabilmesi için Kur'ân'ın bütüncül bir tarzda okunması gerekmektedir. Bu tezde Kıyâmet ve âhiret konusu Tefsîru'l-Menâr penceresinden ele alınmıştır. Söz konusu tefsir akılcıl bir metotla yazılmış, pek çok ayet aklın verilerine müracaat edilerek yorumlanmıştır. Hiç şüphe yok ki Kıyâmet ve âhiret bütünüyle gaybın konusudur. Müellifler mezkûr konuları işlerken bu duruma sıkça vurgu yapmış, Allah'ın öte âlemden haber verdiği her şeye şeksiz şüphesiz îman edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Bununla birlikte pek çok âyeti izah ederken aklı son derece etkin kullanmışlar, Allah'ın âhiret âlemiyle ilgili verdiği bilgileri farklı şekillerde tevil etmekten kaçınmamışlardır. Ancak burada şunun vurgulanması gerekir ki, Menâr tefsirinin müellifleri olan Muhammed Abduh ve Reşid Rızâ arasında her ne kadar hoca talebe ilişkisi olsa da bazı konularda aynı düşünmelerine karşın birçok konuda birbirlerinden ayrılmışlardır. Tezde bunun örnekleri yer almaktadır. Çalışmanın ana kaynağı olan Tefsîru'l-Menâr, müelliflerinin ömürlerinin kifâyet etmemesi nedeniyle tamamlanamamış bir çalışmadır. Müelliflerden biri olan Abduh, söz konusu tefsiri Nisâ sûresinin yüz yirmi altıncı ayetine kadar olan kısmını, Reşid Rızâ ise buradan itibaren Yusuf sûresinin elli ikinci ayetine kadar tefsir etmiştir. Geri kalan kısmını ise Behcet el-Baytar tamamlamıştır. Dolayısıyla tez yazılırken Kıyâmet ve âhiret konusu belirtilen ayetlerde geçtiği kadarıyla ele alınmıştır. Tefsîru'l-Menâr'da ahiret ve kıyametle ilgili sınırlı sayıda ayetin tefsiri yapıldığı için Muhammed Abduh'un "Tefsîru cüz'i Âmme" sinden de istifade edilmiştir. Tezde Kıyâmet ile âhiret konusu ayrı başlıklar halinde ele alınmış, bunlarla bağlantılı olan konular ilgili başlığın altında incelenmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019İnsan fiillerinin Allah'a isnadı
Numan Öztürk
Kelâm ilminde kulların fiilleri denildiği zaman, genelde kul fiilinin yaratıcısı mıdır değil midir? Sorusu gündeme gelmiş ve bu husus her zaman tartışma konusu olmuştur. Fakat çalışmamızda bu konudan ziyade kulların fiillerinin Allah'a isnat edilmesindeki sebeplerin ne olabileceğini incelemeye gayret gösterdik. Ayrıca; Kur'ân-ı Kerîm'de kullanılan tanrı merkezli dil neden kullanılmıştır, bunun araştırmasını yaptık. Çalışmamız girişle beraber üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; "Kulların Fiillerinin" îtikâdî mezheplerin teşekkül etmesinden beri tartışıla gelmiş bir konu oluşundan bahsettik. Birinci bölümde; yaratıcının âlem ve insanla olan ilişkisini ve insanın mahiyetini incelemeye çalıştık. Özellikle insanın Kur'ân-ı Kerîm'de anlatılan özelliklerinden yola çıkarak insanın sorumlu bir varlık olduğunu tespit ettik. Beşerin sorumlu olmasından yola çıkarak, kendisinin fiilleriyle alakalı olup, Allah'a izâfe edilen eylemlerini farklı bir şekilde anlamamız gerektiğinin farkına vardık. İkinci bölümde, kulların fiillerinin Allah'a isnat edilmesinin hikmetlerini, sebeplerini araştırdık. Üçüncü bölümde; kelâm ilminin konuları arasında olan "efâlu'l-ibâd" kısmını, âyetler ışığında işleyip, birinci ve ikinci bölümde anlatılanları örneklendirme yoluyla işlediğimiz bir bölüm olmuştur.