Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024Ebû Dâvûd'un Kitâbü's-Sünne özelinde itikadi konulara yaklaşımı
Abdulkadir Tiryaki
İslam tarihinde Hz. Osman'ın şehadeti ile başlayan fitne olayları, İslam'da ilk mezhepleşmeye sebep olmuş ve bâtıl mezheplerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ehl-i hadis âlimleri, bâtıl mezheplerin yarattığı hurafe düşüncelerle mücadele etmiş ve bunlara cevaben eserler yazmışlardır. Bu noktada alimler sünnete uygun olarak sahih iman şeklini ortaya koyacak eserler yazmışlardır. Bu türde yazılan eserlerden biri de Kitâbü's-Sünne'dir. Bu eserlerde müellifler, sünnete uygun olan doğru inanç sistemini anlatmaya çalışmış ve yanlış inanç şekillerini eleştirmişlerdir. Ebû Dâvûd, Kitâbü's-Sünne adlı eserinde itikadi anlayışını ortaya koymuş ve bâtıl mezheplerin görüşlerini eleştirmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2023Meleklere iman ve hayata yansımaları
Birhan Çeviren
Meleklere iman konusu hem iman esasları içerisinde hem de insanın manevi dünyasında önemlidir. Semavi dinlerde ve birçok inanç sisteminde meleklere imanın, temel esaslardan sayıldığı görülmektedir. Meleklere imanın iman esasları içerisinde ikinci sırada ifade ediliyor olması, sonrasındaki tüm esasların kabulünün meleklere iman ile mümkün olması sebebiyledir. Çünkü Allah ile kulları arasında aracı olarak haberler getiren onlardır. Bu çalışmanın varsayımı, itikâdî temelleri doğru ve düzgün olarak anlaşılan meleklere iman konusunun insanın Allah ile olan ilişkisine olumlu yönde etkisi olacağıdır. İmanı olgun bir Müslüman olmanın yollarından birisinin bu anlayışla beraber olacağı kanaatindeyiz. Konumuzla ilgili araştırmalar yaparken tespit ettiğimiz noktalardan birisi demeleklere imanın diğer çalışmalarda hayata yansımaları yönü ile ele alınmadığıdır. Bu çalışmamızla beraber meleklere imanın hayata yansımaları konusuna katkı sunacağımıza inanıyoruz.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Hafsa bint Sîrîn ve rivâyetlerinin değerlendirilmesi
Hatice Barlas
Hicrî I. asırda Basra'da yaşayan Hafsa bint Sîrîn döneminin önemli hanım âlimlerinden biridir. Kaynaklarda hadis ilminin yanı sıra fıkıh ve tefsir ilmiyle ilgilendiği tespit edilen Hafsa bint Sîrîn, önde gelen sahâbe ve tâbiûndan hadis almış ve kendinden sonraki âlimlere aktarmıştır. Hadis münekkitlerince sika kabul edilen Hafsa hakkında herhangi bir cerh ifadesi bulunmamaktadır. Hafsa, fıkıh bilgisiyle temayüz eden ve Medine'den Basra'ya gelen Ümmü Atiyye el-Ensâriyye'nin önde gelen talebelerindendir. Ayrıca döneminin önemli âlimlerden olan İyâs b. Muâviye ve Hişâm b. Hassân kendisinden övgü ile bahsetmiştir. Bu sebeple Hafsa bint Sîrîn'in hadis ilmindeki konumunu ortaya koymak hem o dönemdeki kadın portresini görebilmek hem de bir hadis âlimin hayatının bilinmesi açısından önem arz etmektedir. Bu amaçla Hafsa bint Sîrîn'in hayatı, ailesi, sosyal ve ilmi kişiliği, cerh-ta'dîl durumu ve rivâyetleri iki bölümde ele alınmıştır. Rivâyetlerin tam metni, tercümesi, isnad şemaları yapılmış, rivâyetler konularına göre tablolarda gösterilmiştir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Hadisler ışığında insan kazanma yöntemi ve nebevi örnekliğin günümüze taşınması
Emrah Kerem Acar
Bu çalışmamızda hadisler ışığında insan kazanma yöntemi ve nebevi örnekliğin günümüze taşınmasını konu ettik. Bir şahsın konumu ve başarısı tespit edilirken onun söz ve davranışlarını ihtiva eden kaynaklara başvurulur. Bu bağlamda biz de Kur'an'ı ve hadis kaynaklarını temel kabul ederken İslam tarihi ve diğer kaynaklardan da istifade ettik. Hz. Peygamber'in izlediği yöntemi ölçü alarak onun insanlığa vermek istediği mesajı ele aldık. Çalışmamız girişi takip eden Yüce Allah'ın Hz. Peygamber'e ahlâk öğretisi Hz. Peygamber'in insan kazanma yöntemindeki detaylar onun ailesi, akrabaları, çocuklar, gençler ve ehl-i kitapla olan ilişkileri başlıklarını ihtiva eden iki bölümden müteşekkildir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Talat Koçyiğit'in hayatı, eserleri ve tefsirdeki metodu
Seyfullah Kalaycı
Kur'an-ı Kerim 23 yılda peyderpey indirilmiş bir kitaptır. Kur'an'ın tedricen indirilmesinin amaçlarından biri anlaşılması ve yaşanmasıdır. Kur'an'ı ilk anlayan, kendisine vahiy indirilen Hz. Muhammed'dir. Hz. Peygamberden sonra da sahabe ve tabiin Kur'an yolunda ömürlerini vakfetmişlerdir. Kur'an hidayet rehberi olarak gönderilmiştir. Sahabe ve tabiinden sonra her asır içerisinde günün şartlarına göre tefsirler yazılmıştır. Son dönemde de (Prof.Dr) Talât Koçyiğit (1927-2011) Kur'an'ı Kerim Meal ve Tefsiri adlı çalışmayı kaleme almıştır. Koçyiğit eserini açık ve anlaşılır bir dille yazmıştır. Müellif her ne kadar tefsir yazsa da branşı hadis olduğundan hadislerle ayetler arasındaki ahengi yakalamıştır. Bu çalışmada Koçyiğit'in hayatından ve eserlerinden, ilmi kişiliğinden söz etmeye çalışılmıştır. Çalışmanın devamında geleneksel tefsirlerde olduğu gibi önce ayetle ve hadisle sonra sahabe sözüyle tefsir etmenin yanı sıra Kur'an ilimleri ve güncel tefsir problemlerine yer verilmiştir. Her bir konuda göze çarpan örnekler incelenmiş ve çalışmada yer verilmiştir. Yer verilemeyenler de dipnotta kaynak gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Talât Koçyiğit, tefsir, hadis, Kur'an'ı Kerim, meal ve tefsiri.
- Doktora TeziAçık Erişim2021Abdurraûf el-Münâvî ve hadis ilmindeki yeri
Merve Şişman
Hicrî 10/11. asrın önemli âlimlerinden olan Abdurraûf el-Münâvî, farklı alanlarda birçok ilmi kendisinde toplayan bir muhaddistir. Telif ettiği eserler incelendiğinde başta hadis olmak üzere hemen hemen her alanda eser kaleme alması onun bu özelliğinin bir sonucu olmalıdır. Döneminde yaşayan insanların Münâvî'ye gelerek belirli konularda kitap yazmasını istemeleri ise söz konusu âlimin toplum nazarındaki otoritesini göstermektedir. Bu sebeple günümüze ulaşan eserleri çervevesinde Münâvî'nin hadis ilmindeki yerinin tespiti önem arz etmektedir. Bu amaçla giriş ve iki bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Abdurraûf el-Münâvî'nin yaşadığı dönem, hayatı, ilmî şahsiyeti ve eserleri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ise onun bazı hadis meseleleri ile hadis ilimleri hakkında yapmış olduğu açıklamalar, hadis şerhçiliği ve âlimlere yönelttiği bazı tenkitler ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Abdurraûf el-Münâvî, hadis, şerh, metod.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2020Kur'an-ı Kerim ve tefsir kaynaklarında Hz. Meryem ve oğlu İsa (as)
Hadıl Ibrahım Al Houran
Allah Kur'ân-ı Kerîm'de Hz. Meryem'i övgü dolu ifadelerle taltif etmiştir. Hatta Kur'ân'da onun hem ailesinin hem de kendisinin adını taşıyan iki müstakil sûrelere (Âl-i İmrân ve Meryem sûreleri) yer vermiştir. Dikkatli bir okuyucu onun hayatında seçilmişliğinden, yetişmesine, iffetine ve faziletine dâir ayrıntıları görecektir. Kur'ân, Hz. Meryem'den bahsettiği gibi açık, şüphe ve kapalılığa mahal olmayacak derecede Hz. İsâ'dan da bahsetmiştir. Kur'ân'da Hz. İsâ'nın doğumundan, mucizelerinden ve Allah'ın ona tahsis etmiş olduğu sıfatlarından bahsedildiği gibi onun dine davetinden, Allah yolunda mücadele edişinden, ona isnat edilen sihirle konumunun düşürülmek istenmesinden de bahsedilmektedir. Ayrıca Hz. Meryem ve Hz. İsa hakkında vârid olan hadisler de bulunmaktadır. Ancak burada söz konusu olan çalışmalar ayet merkezli ele alındığından, konunun bağlamı çerçevesinde tüm hadislere değil de bazı hadislere yer verilecektir. Müfessirler bu konuya dair yeteri kadar ayrıntıya yer vermişlerdir. Bu araştırmada Hz. Meryem ve Hz. İsa hakkında müfessirlerin görüşlerinden istifade edilmeye çalışılmış, Hz. Meryem ve Hz.İsa'nın Kur'ân'da geçen kıssaları, tarihsel süreç dikkate alınarak sunulmuş, gereken yerlerde de müfessirlerin görüş, ihtilaf ve tartışmalarına yer verilmiştir.
- Doktora TeziAçık Erişim2020Hanefîler ve hadis usûlü -İlk beş asır özelinde-
İsmail Çiçek
Hanefîler ve Hadis Usûlü isimli bu araştırma, hadis usûlünün sistematik tedvîninden yaklaşık iki asır önce, Hanefî alimlerin meselelere buldukları çözümler arasına serpiştirdikleri Hanefî hadis usûlünü inşa çabasıdır. Çalışma geçmişten bugüne daima gündemde olan Hanefî mezhebinin hadis alanındaki usûlî prensiplerini, usûl ve fürû' metin okumalarından tahric yöntemiyle derleme gayretidir. Bu araştırma üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde Hanefî mezhebinin ortaya çıkışı, gelişimi ve kaynakları ele alınmış, hadis usûlü tarihi ve Hanefîlerin hadis usûlüne yaptıkları katkılar ortaya konulmuş; ikinci bölümde hadis ıstılahları ve Hanefîlerin bu konudaki anlayışları sunulmuş, üçüncü ve son bölümde ise Hanefîlerin hadisin sıhhatini tespit kriterleri incelenerek Hanefî hadis usûlü tespite çalışılmıştır.
- Doktora TeziAçık Erişim2019Abdullah b. el-Mübârek ve Hadîs ilmindeki yeri
Hamdi Türkoğlu
Hadîs tarihinin tedvîn ve tasnîf dönemlerinde yaşayan Abdullah b. el-Mübârek, hicrî II. asrın önemli âlimlerinden biridir. Kaleme aldığı eserlerin, tasnîf döneminin ilk ürünleri arasında yer alması ve bu eserlerin bir kısmının günümüze ulaşması onun hadîs ilmindeki önemini daha da artırmaktadır. Bu sebeple onun hadîs ilmindeki yerinin tespit edilmesi, genel olarak yaşadığı dönemin rivâyet anlayışı ve tasnîf usûlünü anlamaya yardımcı olacaktır. Bu amaçla giriş ve üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Abdullah b. el-Mübârek'in yaşadığı dönemin siyasî, sosyo-kültürel ve ilmî durumu ile birlikte hayatı, ahlâkî ve ilmî şahsiyeti çeşitli yönleri ile ele alınarak, eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde onun hadîs ilmindeki yeri üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda İbnü'l-Mübârek'in hadîs tarihindeki yeri ve bazı hadîs usûlü konuları hakkındaki görüşleri ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde İbnü'l-Mübârek'in cerh ve taʻdîl ilmindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise onun gerek temel hadîs kaynaklarındaki ve gerekse kendi eserlerindeki rivâyetleri incelenerek, rivâyet ve tasnîf metodu belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda İbnü'l-Mübarek'in rivâyetleri sıhhati ve kaynağı açısından incelenmiştir. Buna ilaveten günümüze ulaşan eserlerindeki rivâyetleri muhtelif yönleri ile ele alınmış, bu yönüyle senedlerde yer alan rivâyet sîgaları, şek ifadeleri, mübhem ve mürsel rivâyetler gibi konular üzerinde durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Abdullah b. el-Mübârek, Hadîs, İsnâd, Rivâyet, Tasnîf.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2019Mehmed et-Trabzonî'nin er-Risâle fî Fenni Usûli'l-Hadîs: Hâşiye Alâ Nüzheti'n-Nazar Fî Tavdîhi Nuhbeti'l-Fiker adlı eseri ve hadis usûlüne katkısı
Mehmet Ali Aysan
Bu çalışma Osmanlı âlimlerinden, Bursa Veled-i Abdurrahman Medresesi ile Süleymaniye Medreselerinde Müderrislik ve Süleymaniye Kütüphanesinde kayyımlık yapmış olan Mehmed Medenî et-Trabzonî'nin XVIII. yüzyılın başında genç yaşta İbn Haceri'in "Nuhbeti'l-Fiker" ve şerhi "Nüzhetü'n-Nazarı" okuyanların daha iyi anlaması için kendi el yazısı ile yazdığı er-Risâle fî Fenni Usûli'l-Hadîs: Hâşiye alâ Nuzheti'n-Nazar fî Tavdîhi Nuhbeti'l-Fiker isimli yazma eserin tanıtımı, edisyon kritiği, tanıtımı, hadis usûlüne katkısını ve eserin değerlendirilmesini içermektedir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Medeni Mehmet et-Trabzonî'nin hayatı, tespit edebildiğimiz kadarıyla müellifin eserleri, yaşadığı dönemin siyasî, iktisadî, sosyal ve ilmî durumu hakkında bilgi verilmiştir. er-Risâle fî Fenni Usûli'l-Hadîs: Hâşiye alâ Nüzheti'n-Nazar fî Tavdîhi Nuhbeti'l-Fiker adlı eseri Nuhbeti'l-Fiker ve Nüzhetü'n-Nazar'ın açıklaması olduğundan müellifi İbn Hacer el-Askalânî'den, Ali el-Kâri'den, Osmanlı İmparatorluğunun XVIII. yüzyıldaki hadis çalışmaları ve tezimize konu olan söz konusu el yazma eserin içeriğiyle ilgili, (1122/1709) yılında yazılması, (1163/1750)'de Bursa'da bir tekke zaviyesine vakfedilişi, Haraççıoğlu Koleksiyonu olarak Bursa İnebey Yazma Eser Kütüphanesi'nde olduğu ile ilgili tanıtımı ve tahlîli yapılmıştır. Tezimizin üçüncü bölümünde ise Hüsn-i Hattın çeşidi olan Ta'lîk ile yazılan yazma eserin tanıtımına, tercümesine, hadîs usûlune katkısına ve eserin değerlendirilmesine yer verilmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2018Erîke hadîsi (Sened ve metin tenkîdi)
Necip Sefa Demir
Erîke lafzı ilk bakışta anlaşılmasa da esasen Arapça'da koltuk, taht ve divan gibi anlamlara gelmektedir. Sıhhat incelemesi yapılacak olan hadîsin, bu isimle tesmiye edilmesinin sebebi söz konusu lafzın, hadîsin bütün rivâyetlerinde ortak kullanılan bir lafız olmasıdır. Resûlullâh'ın (s.a.s.) teşrî' (hüküm koyma) yetkisinden ve ona itâatten bahseden bu hadîs, altı ayrı sahâbî tarafından farklı tarîklerle rivâyet edilmiştir. Daha sonraki tabakalarda da bu rivâyetlerin vecihleri artmıştır. Bu çalışmada bu rivâyetler sened ve metin açısından incelenmiş olup söz konusu hadîsin, Resûlullâh'a (s.a.s.) aidiyeti tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde hadîsin senedi detaylı bir şekilde incelenmiştir. Hadîsin tespit edilen rivâyetlerinin hem sahâbî râvîsi bağlamında özel, hem de bütün rivâyetlerini barındıran genel isnâd şemaları ilgili bölümlerde sunulmuştur. Daha sonra bu isnâdlarda bulunan râvîlerin her biri cerh ve taʻdîl açısından incelenmiş olup sika veya zayıf olup olmadıkları tespit edilmeye çalışılmış daha sonra senedler, ittisâline, sened sayısına, müntehâsına ve sıhhatine göre incelenmiş ve gerekli tespitler yapılmıştır. İkinci bölümde ise senedleri incelenmiş olan bu rivâyetlerin, tahrîc edildikleri kaynaklarla birlikte birer birer hem orijinal metinleri hem de tercümeleri sunulmuştur. Bu rivâyetlerin asgarî müşterekleri tespit edilmiş, rivâyet farklılıklarına dikkat çekilmiş ve neticede bu rivâyetler bütünleştirilmişlerdir. İkinci bölümün sonunda sened ve metin tenkîdi yapılan bu rivâyetler içerik ve muhteva itibarıyla farklı kriterlere arz edilmiştir. Sonuç kısmında ise hem sened hem de metin incelemesi yapılıp başta Kur'ân-ı Kerim olmak üzere farklı kıstaslara arz edilen bu hadîsin sıhhati noktasındaki tespitlerden söz edilmiştir. Anahtar kelimeler: Erîke, Hadîs, Erîke Hadîsi, Metin Tenkîdi, Sened Tenkîdi, İsnad Şeması.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2016Mehmet Medenî et-Trabzonî Efendi'nin "el-İthâfâtü's-Seniyye fi'l-Ehâdîsi'l-Kudsiyye" adlı eserinin birinci bölümü'nün tahkik, tahric ve tercümesi
Zekeriya Ertürk
Araştırmamız, 18. yüzyıl Osmanlı âlimlerinden Süleymaniye Müderrisi Mehmet Medenî et-Trabzonî'ye ait olan, kudsî hadislerin toplandığı, müellifin kendi el yazısıyla kaleme aldığı "el-İthâfâtü's-Seniyye fi'l-Ehâdîsil'-Kudsiyye" adlı yazma eserin tanıtımı ve birinci bölümünün edisyon kritiği, tahrici ve tercümesini içermektedir. Tez iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Mehmet Medenî et-Trabzonî'nin yaşadığı dönemi, hayatı, ilmi şahsiyeti, eserleri ve "el-İthâfâtü's-Seniyye fi'l-Ehâdîsil'-Kudsiyye" adlı eserin biçimsel özellikleri, nüshaları, eserin metodu, muhteva açısından değerlendirilmesi ele alınmıştır. Bu bölümde müellifin yaşadığı dönemin siyasî, sosyo-kültürel ve ilmî durumuna kısaca değinilmiş, müellif hakkında derlediğimiz bilgilere yer verilmiş ve tespit edebildiğimiz eserleri zikredilmiştir. Ayrıca kudsî hadis ve ilgili literatür hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Tezin ikinci bölümünde ise yazma eserin birinci bölümünün tahkik edilmiş metnine ve kudsî hadislerin tercümesine yer verilmiştir. Bu bölümde ayrıca hadislerin tahrici yapılmış ve kaynakları gösterilmiştir. Anahtar Sözcükler: Mehmet Medenî et-Trabzonî, Kudsî Hadis, El Yazması, el- İthâfâtü's-Seniyye fi'l-Ehâdîsil'-Kudsiyye
- Doktora TeziAçık Erişim2016Zemahşerî ve Hadîs
Hasan Yerkazan
Zemahşerî ve Hadîs konusunu ele alan bu çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş'te; Zemahşerî'nin hayatı, ilim tahsili, hocaları, öğrencileri, eserleri, yaşadığı döneminin karakteristik özellikleri, düşünce dünyasını şekillendiren mezhepler vb. gibi konular hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölüm'de Zemahşerî'nin sünnet ve hadîse yaklaşımı bağlamında, sünnetin değeri, kaynağı açısından hadîsler, hadisçiliği, hadîs ilimleri, hadîsleri rivâyet metodu, gramer ile ilgili konularda hadîslerle istişhadı ve hadîsçilik yönünün eleştirisi gibi konular incelenmiştir. İkinci bölüm'de ise Zemahşerî'nin Ebû Hureyre, tıbb-ı nebevî, Hz. İsâ'nın nüzûlü, mu'cize, mi'râc, Kur'ân'ın sünnetle neshi, rüyada hadîs tahammülü, Hz. Ali ve Hz. Muâviye gibi tartışmalı bazı konulara hadîsler bağlamında yaklaşımı; rü'yetullah, büyük günah, şefaât, imân-amel ilişkisi, kabir azabı, nazar/göz değmesi ve ömrün uzaması gibi konuları içeren hadîsleri mezhebî görüşleri çerçevesinde te'vîl metodu tetkik edilmiştir. Ayrıca bu bölümün sonunda Zemahşerî'nin en çok hadîs rivâyet ettiği el-Keşşâf, Rabîu'l-Ebrâr ve Fusûsu'l-Ahbâr ve Ruûsu'l-Mesâil isimli eselerinde bulunan hadîslerin kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Çalışma Sonuç kısmı ile bitirilmiştir. Anahtar Sözcükler: Zemahşerî, Mutezile, Hanefî, Sünnet, Hadîs.
- Doktora TeziAçık Erişim2016Câbir b. Abdullah ve hadis tarihindeki yeri
Abdurrahman Ece
Hadis rivayet tarihinde, muksirûn sahâbîlerin ayrı bir yeri vardır. Sünnet'in tahammül ve edâsında payları daha çok olduğundan, tenkidlere maruz kalmışlar, adlarına birçok rivayet uydurulmuştur. Batıl fırkalar da, onlara çeşitli iddialar nispet etmek suretiyle emellerini bu tanınmış şahsiyetler üzerinden gerçekleştirmek istemişlerdir. Bu çalışmada, rivayet sayısı, tekniği ve sünnetin cem' ve tedvîni açısından önemli bir yere sahip olup, Şî'a'nın birçok iddia nispet ettiği mümtaz sahâbî Câbir b. Abdullah ve hadis tarihindeki yeri incelenmiştir. Çalışma, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Câbir b. Abdullah'ın yaşadığı dönem, dönemin siyasî fırkaları ve ilmî anlayışı hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, hayatı, sahâbe arasındaki yeri ve siyâsî kişiliğinin yanısıra, dönemin tartışmalı konuları hakkındaki görüşleri ele alınmış; fıkıhçılığı ve tefsirciliğine kısaca değinilmiştir. İkinci bölümde, Câbir b. Abdullah'ın Sünnet anlayışı ile hadis rivayet tarihindeki yeri araştırılmıştır. Bu bağlamda hadis tahammül ve edâsı, rivayet metodu, muksirûndan olmasını sağlayan faktörler, hadis kaynaklarındaki rivayetleri ve onun adına uydurulan rivayetler tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise, İmâmiyye Şî'ası'nın Câbir b. Abdullah'a bakışı ve hakkındaki iddiaları değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Câbir, Sünnet, Hadis, Rivayet, Sahîfe, Hadis Tarihi.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2015Mukâtil b. Süleyman ve rivâyetlerinin değerlendirilmesi (Tefsiru'l Hamsi Mie Âye Mine'l Kur'ân eseri özelinde)
Hamdi Türkoğlu
Hicrî ikinci asırda yaşayan ve daha çok müfessir kimliği ile tanınan Mukâtil b. Süleyman dönemin önemli âlimlerinden biridir. Muhtelif sebeplerden dolayı pek çok ilim beldesine seyahat eden Mukâtil bu seyahatler sırasında döneminde yaşamış muhaddislerden hadîs tahammül etmiş ve hadîs ilmi içerisinde büyük yeri olan hadîs ulemâsına da hocalık yapmıştır. Kaynakların daha ziyade Tefsir ilmindeki otoritesinden bahsettiği Mukâtil b. Süleyman, Hadîs münekkidlerine göre zayıf görülmüş ve birçok hususta tenkit edilmiştir. Bu çalışmada, Mukâtil b. Süleyman'ın hayatı, ilmi kişiliği ve cerh-ta'dil durumu öncelikle ele alınmıştır. Daha sonra da Tefsiru'l Hamsi Mie Âye Mine'l Kur'ân adlı eserinden hareketle rivâyetlerinin değerlendirilmesi ve isnâd kullanımı üzerinde durulmuş; bu bağlamda eserde geçen râvîlerin güvenilir olup olmadıkları ortaya konulmuştur. Ayrıca adı geçen eserdeki rivâyetlerin mütâbilerinin temel hadîs kaynaklarındaki dağılımları araştırılmış ve bu rivâyetlerin büyük çoğunluğunun kaynaklarda geçtiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mukâtil b. Süleyman, Hadîs, İsnâd, Şâhid, Rivâyet.
- Doktora TeziAçık Erişim2015Çağdaş Selefiye ve hadis(Suudi Arabistan örneği)
Mazhar Tunç
Selefîlik İslâm düşünce tarihinin önemli fırkalarından biridir. Tarihî kökenleri değişmemekle beraber günümüzde Selefiyye içerisinde siyasi, fikri veya ideolojik yönü ön plana çıkan farklı yönelişler ortaya çıkmıştır. Ancak çıkışı itibariyle ehl-i hadîs geleneğine dayanan Selefiyye'nin hadîs ve sünnete verdiği önem geçmişte olduğu gibi bugün de devam etmektedir. Bu araştırmamızda Suûdi Arabistan devletinin kurucu ideolojisi olan Vehhâbilikle birlikte bu devletin adeta resmî mezhebi durumundaki Selefiyye'nin hadîs anlayışını inceledik. Bu çalışmanın birinci bölümünde genel anlamda Selefiyye, Selefiyye'nin ortaya çıkışı ve geçirdiği evreler incelenmiştir. İkinci bölümde Suûdi Arabistan selefîliğinin fikri temelleri ve özelliklerinin yanısıra, Suûdi Arabistan Selefîliğinin fikrî arka planında nelerin olduğu ve bu arka planın temel düşüncelerinin neler olduğu ele alınmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise Suûdi Arabistan Selefiyyesi'nin hadîse ve sünnete bakışı, sened ve metin tenkidine yaklaşımları ve hadîse dair yaptıkları çalışmalar ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Selefiyye, Ehl-i Hadîs, Ashâb-ı Hadîs, Çağdaş Selefiyye, Vehhâbilik, Hadîs, Sünnet, Hadîs Anlayışı
- MakaleYalnız künye2015Isnad Criticism of the Narrative About Tanning Leather and Evaluation About the Usage of Pigskin
Aydin, Nevzat
It is need to explain what is meant in the hadiths which states that it is possible to use animal skin (dibagat) through tanning it. Especially in the context of this hadith, the issue that whether tanning leathers' of animals which are prohibited to eat such as pigs makes them clean has become subject for discussions. Another subject is whether they become clean for clothing and textiles. In this study, firstly hadith narrations are analyzed whether they are authorized in terms of their isnads. Then related hadiths are examined within the context of the Qur'an and Sunnah. Even though the issue is not discussed within Islamic law, views of madhabs are also touched on. Based on the account and the textual analysis it is showed that the view that tanning of pigskin does not make it clean, so in any case it cannot be cleaned and used, except the case of high necessity.
- MakaleYalnız künye2011The Methodological Value and the Function of Ma'ruf/Mashur Sunnah in Determination and Critique of Hadith
Aydin, Nevzat
Sunnah, along with Quran, has become an essential criteria in the Islamic thought in determination and critique of hadith in terms of their relatedness to the Prophet. However, different approaches toward the determination and the content of the Sunnet as the essential factor in terms of the articulation and functionality of this criteria have been appeared in the long historical proccess. Thus, this paper, especially, is a step for articulating the place of ma'rouf/mashour sunnah, which was a dominant concept in the first two centuries of the Hijri calendar, in determination and critique method of hadith and also, its historical background and function. Even though there are some limitations of active usage of ma'rouf/mashour sunnah originated from different understandings of sunnah, it is an important and primary criteria developed from methodological structure of the determination and the critique of hadith, and also it is a criterion which keeps its value in its consistency, applicability and functionality.
