Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2026Matematik eğitiminde ölçme konusuna yönelik çalışmaların incelenmesi: Uzunluk ölçüleri örneği
Cem Çikot
Bu çalışmanın amacı, ilköğretim matematik eğitimi müfredatında ölçme öğrenme alanının alt öğrenme alanı olan uzunluk ölçülerinin öğretimi ile ilgili önceden gerçekleştirilen çalışmaları araştırma sentezi yöntemiyle incelemektir. Ölçme kavramı ve uzunluk ölçüleri, matematik eğitimi ile günlük yaşantılarda bilerek ya da bilmeyerek sık kullanılmaktadır. Ölçmeyi kişinin yaşantısının bir parçası olarak düşünmek mümkündür. İnsanların çevresinde olan varlık, eşya, nesneleri tanıma ve bunlar arasındaki farklılıkları anlama merakı olduğu bilinmektedir. İnsanlardaki bu içsel dürtü sayesinde ölçme ihtiyacı daha da önemli konuma getirdiği söylenebilir (Albayrak, 2010). Ölçme öğrenme alanı kapsamında uzunluk ölçme kavramının erken yaşlardan itibaren kazandırılmasının, çocukların zihinsel gelişimini destekleyebileceği düşünülmektedir; bu süreçte yapılan karşılaştırma, sıralama ve somut deneyimlerin, mantıksal düşünme, problem çözme ve dil becerilerine katkı sağlayabileceği ifade edilmektedir. Çalışmanın yöntemi, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan araştırma sentezi tekniğiyle yapılmıştır. Çalışmada kullanılan makaleler, akademik literatür taraması kapsamında Web of Science ve YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanlarında yer alan bilimsel çalışmalar ve tezlerden elde edilmiştir. İncelenen çalışmalar için, araştırmanın yapıldığı yıl, araştırmada uygulanan yöntemler, araştırmanın örnekleme grupları ve hedefler başlıkları dikkate alınmıştır. Verilerin analizi için tematik içerik analizi metodu kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, ölçme öğrenme alanındaki konuların bazı matematik konularına kıyasla daha soyut olabildiği; ancak bu konuların araç-gereçlerle somutlaştırılması ve günlük yaşamla ilişkilendirilmesinin öğrenmeyi destekleyebileceği düşünülmektedir. Ayrıca uzunluk ölçümünde, günlük kullanım ile matematiksel tanımlar arasındaki farklılıkların öğrencilerin anlamasını zorlaştırabileceği ifade edilmektedir. Bu çalışmada incelenen araştırmaların yıllara göre dağılımı, uzunluk ölçme konusuna yönelik ilginin son yıllarda arttığını göstermektedir. Çalışmaların büyük çoğunluğu makale türünde olup, en fazla nitel yöntemler kullanılmıştır. Araştırmalar farklı örneklem gruplarını kapsamakla birlikte en yoğun olarak ortaokul öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak en çok test ve görüşme teknikleri tercih edilmiştir. Tematik açıdan çalışmaların büyük bölümü öğrenme sürecine odaklanmakta; bunun yanı sıra öğrenci başarısı, kavram yanılgıları ve ölçme becerileri gibi konular da ele alınmaktadır. Genel olarak bulgular, uzunluk ölçmenin öğrencilerin bilişsel becerilerinin gelişiminde önemli bir rol oynadığını ve matematik öğretiminde temel bir alan olduğunu ortaya koymaktadır. Yapılan analizler, programda en yoğun kazanımın "uzunluk ölçme" aşamasında yer aldığını ortaya koymaktadır. İlköğretimin altıncı, yedinci ve sekizinci sınıf düzeylerindeki kazanımların ise bütünüyle uzunluk ölçme alt öğrenme alanı kapsamında, somuttan soyuta doğru yapılandırıldığı anlaşılmaktadır. Bulgular, sınıf öğretmenlerinin öğrenci düzeyine uygun örnekler seçme konusunda özenli olduklarını; ancak çözüm süreçlerinde farklı gösterim türleriyle modelleme yapma becerilerinin sınırlı kaldığını göstermektedir. Ayrıca, öğretmenlerin kavrayış düzeyine uygun etkinlikler tasarlama çabalarına rağmen, işlem süreçleri ile kavramsal anlayış arasında yeterli düzeyde ilişki kurmakta güçlük yaşadıkları anlaşılmaktadır. Buna karşın, mesleki gelişim sürecinin, öğretmenlerin uzunluk ölçme alt öğrenme alanına ilişkin alan bilgilerini olumlu yönde geliştirdiği belirlenmiştir. Bu durum, mesleki gelişim etkinliklerinin öğretmenlerin hem alan bilgisi hem de pedagojik alan bilgisi üzerindeki belirleyici rolünü açıkça ortaya koymaktadır.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2024Türkiye'de fen eğitiminde işbirlikli öğrenme modeli ile ilgili yayımlanan çalışmaların incelenmesi
Emine Saygın
İşbirlikli öğrenme modeli son zamanlarda fen eğitimi çalışmalarının odak noktası haline gelmiştir. Fen eğitimi alan yazınında işbirlikli öğrenme modeli ile ilgili birçok çalışmaya rastlanmaktadır. Bu bağlamda işbirlikli öğrenme modeli ile ilgili fen eğitimi alanında yapılan çalışmaların incelenmesine yönelik yürütülen bu araştırmanın hem bu alanda yapılan makale hem de tez çalışmalarının yönelimlerini göstermesi bakımından önemli olduğu düşünülmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, Türkiye'de fen eğitiminde işbirlikli öğrenme modeli ile ilgili yayımlanan çalışmaların yılı, türü, çalışma alanı, konu alanı, yöntemi, veri toplama araçları, örneklemi, örneklem büyüklüğü ve veri analizi yöntemi bağlamında eğilimlerin incelemesidir. Araştırmada içerik analizi yöntemlerinden betimsel içerik analizi yaklaşımı esas alınmıştır. Araştırmanın örnekleminin 2010-2020 yılları arasında Türkiye'de Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'nun Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi'nin bünyesinde yer alan DergiPark'ta yayımlanan 62 makale ve Yükseköğretim Kurulu'nun Ulusal Tez Merkezi'nde yayımlanan 56 tez oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Gündoğan ve Öztürk (2022) tarafından geliştirilen Çalışma Sınıflandırma Formu (ÇSF) kullanılmıştır. Bu doğrultuda araştırma kapsamında ele alınan tez ve makaleler, ilk olarak ÇSF kullanılarak ayrı ayrı kodlanmış, sonrasında bu kodlar Microsoft Excel programına işlenerek araştırmalar için frekans ve yüzde grafikleri elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre araştırmanın örneklemine dahil edilen yıllar arasında işbirlikli öğrenmeyle ilgili fen eğitiminde yapılan tez ve makale çalışmalarının sayısının yakın olduğu ve her iki çalışma kapsamında nicel araştırma yöntemlerinin fazlaca tercih edildiği belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçların, araştırmacıların Türkiye'de fen eğitiminde işbirlikli öğrenme modeliyle ilgili yapılan çalışmalardaki yönelimleri ve buna bağlı olarak ilgili alan yazındaki boşluğu görmelerini sağlaması bakımından, yeni çalışmalar için araştırmacılara fikir sunacağı düşünülmektedir.
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2021Türkiye'de matematik ve fen bilimleri eğitimi alanında yayınlanan tezlerde kullanılan öğretim teknolojilerin incelenmesi: Bir içerik analizi çalışması
Dilara Tercan Çiltaş
Günümüzde teknoloji alanında yaşanan gelişmelerin bütün alanları olduğu gibi eğitim alanını da yakından ilgilendirdiği görülmektedir. Bu kapsamda ülkemizde 2010-2019 yılları arasında matematik ve fen bilimleri eğitimi alanında hazırlanmış lisansüstü tezlerde kullanılan öğretim teknolojileri incelenmiştir. Bu bağlamda amaca yönelik olarak matematik ve fen bilimleri eğitimi alanında Ulusal Tez Merkezi'nde erişime açık 318 lisansüstü tez üzerinden çalışma yürütülmüştür. Mevcut araştırma nitel bir araştırma olup içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Tezlerin incelenmesinde Tez Tematik Yapı İnceleme Formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında içerik analizi yapılırken incelenen tezlerin hazırlandığı yıllar, tezlerin düzeyi, tezin yöntemi, tezin deseni, örneklem türü, örneklem düzeyi, örneklem büyüklüğü, araştırma süresi, veri toplama araçları, veri analiz yöntemi gibi değişkenler açısından gerçekleştirilen tezler incelenmiştir. Bunun yanı sıra hazırlanan bu tezlerde kullanılan teknoloji, kullanılan teknolojiye etki eden değişkenler ve kullanılan teknolojinin etkisi kategorilerine göre incelenmiştir. Araştırma sonucunda tezlerin çoğunu yüksek lisans tezlerinin oluşturduğu görülmüştür. Son yıllarda karma yöntem araştırmalarında artışın olduğu mevcut tezlerde araştırma desenlerinin sıklıkla nicel yöntemlerde deneysel desen ve nitel yöntemlerde de durum çalışması olduğu söylenebilir. Bunun yanı sıra veri toplama aracı olarak başarı testi, tutum ölçeği ve görüşmenin sık tercih edildiği görülmüştür. Gerçekleştirilen tezlerde örneklem grubu düzeyinin daha çok ortaokul öğrencilerinin oluşturduğu, kolay ulaşılabilir örneklem seçim yönteminin sıklıkla tercih edildiği söylenebilir. Ayrıca verilerin analizinde t testi ve içerik analizinin sıklıkla kullanıldığı, araştırma sürelerinin sıklıkla 1-4 hafta olduğu da yine elde edilen sonuçlar arasındadır. Ülkemizde gerçekleştirilen tezlerde sıklıkla kullanılan teknolojilerin çoklu ortam uygulamaları ve web destekli uygulamalar olduğu, kullanılan teknolojilerin araştırıldığı değişkenlerin sıklıkla tutum ve akademik başarı olduğu ve bu teknolojilerin akademik başarıyı arttırma ve derslere karşı olumlu tutum geliştirme hususunda oldukça etkili oldukları görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Matematik, fen bilimleri, bilgisayar destekli öğretim, öğretim teknolojileri, içerik analizi.