Zübeyde Küçük

Bu araştırma, Osmanlı dönemi ilim geleneğinin velûd ve saygın simalarından biri olan, Sârây-i Hümâyûn müderrisi Yusuf Efendi Zâde Abdullah Hilmi'nin (ö. 1167/1754) kaleme aldığı Miraciye isimli Arapça eserin edisyon kritiğini ve kapsamlı tahlilini konu edinmektedir. İsrâ ve Mirac mucizesini merkeze alan bu eser, yazıldığı dönemin ilmi, kültürel ve siyasi zihniyetini yansıtması bakımından Miraciyegeleneği içerisinde müstesna bir yere sahiptir. Çalışmanın temel amacı, varlığını günümüze kadar koruyabilen ve bilindiği kadarıyla tek nüshadan oluşan bu yazma eseri modern akademik tahkik usullerine uygun olarak ilim dünyasına kazandırmak; ayrıca müellifin tefsir, hadis, kelâm ve tasavvuf disiplinlerini aynı metin bağlamında nasıl sentezlediğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmış olup; eserin Millet Kütüphanesi Ali Emîrî Efendi koleksiyonunda (222 numara) muhafaza edilen 19 varaklık nüshası esas alınmıştır. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Yusuf Efendi Zâde'nin hayatı, ilmi şahsiyeti, kıraat ilminde Mısır Tariki'ni Osmanlı'ya taşıması gibi öne çıkan vasıfları, hocaları, talebeleri ve çok sayıdaki eseri detaylıca incelenmiştir. İkinci bölümde, eserin tahkike esas alınan nüshasının fiziksel tanıtımı yapılmış, müellifin ağır, sanatlı ve secili dil özellikleri ile şerh-hâşiye mantığına dayanan çok sesli üslubu analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde ise eserin tahkikli Arapça metni modern edisyon kritik kaideleri çerçevesinde araştırmacıların istifadesine sunulmuştur.