Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleYalnız künye2018Tarihi Olaylar Değerlendirilirken Ahlaki Yargı Yapılmalı mıdır? Tarih Öğretmen Adaylarının Ahlaki Yargılarının Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi
Elban, Mehmet
Bu araştırmanın amacı tarih öğretmen adaylarının ahlaki yargılarını bazı değişkenler açısından incelemektir. Araştırmanın yöntemi durum çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubu 28 tarih öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmada veriler, nitel anket ile toplanmıştır. Verilerin analizinde ise içerik ve betimsel analiz kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde frekans (f), yüzde (%) ve çapraz tablolar kullanılmıştır. Araştırma sonucunda tarih öğretmen adaylarının çoğunluğun ahlaki yargıları fark edebildiği ve ahlaki yargı eğilimi gösterdiği bulgulanmıştır. Tarih öğretmen adaylarının ahlaki yargı eğilimleri nedensellik, büyük adamlar üzerinden gerçekleşmiştir. Öğretmen adaylarının yarısı karşıolgusal ahlaki yargı eğilimi göstermiştir. Ancak öğretmen adaylarının verdikleri örneklerde karşıolgusal nedensellik ile karşıolgusal ahlaki yargıları karıştırdıkları anlaşılmıştır. Tarih öğretmen adaylarının çoğunluğunun ahlaki yargı kullanımına ilişkin epistemolojik inançları ahlaki yargıların kullanılmaması yönündedir. Ancak ahlaki yargı kullanılmamalı yönünde epistemolojik inançlara sahip tarih öğretmen adaylarının azımsanamayacak bir kısmı tutarsızlık göstererek ahlaki yargı eğilimi göstermiştir. Ayrıca araştırmada ahlaki yargılardan kaçınabilmenin önemli bir koşulunun tarihsel metinlerdeki ahlaki yargıları fark edebilme becerisi olduğu anlaşılmıştır.
- Derleme MakaleAçık Erişim2018Psychohistory: From Historiography to History Education
Elban, Mehmet
The purpose of this study is to examine the historical development of psychohistory in the historical process and the field of historiography and also practices in history education and teaching. The psychological interpretation of history dates back to historical studies resembling the biography of the early ages. The psychological interpretation of history after the XVIII. Century was based on concepts such as national character, national spirit. The use of Freud's psychoanalytic theory at the beginning of the XX. Century to understand the people who were living in the past was the basis of psychoanalytic psychohistory studies. The most used product of the approach was psychobiography. Psychobiography was used to describe political history through the work of Lewis Namier (1888-1960) collective biography. Psychohistory studies have been criticized for reasons such as determinism, the anachronism. Psychohistory was perceived as a different interpretation of the theory of great men. The applications of psychohistory to history education abroad focused on the Hitler case in the center of psychohistory studies in the USA. However, few psychohistory studies in Turkey with different approaches than solid Freudian Western examples have made an effort to understand Turkish history. The few psychohistory studies in Turkey await the discovery of history educators in the understanding of the development of the Turkish art, in establishing the link between past and present.
AtıfTR Dizin4
İncele - MakaleAçık Erişim2018Tarih düşüncesinde ve eğitiminde kahramanların/büyük adamların rolü
Elban, Mehmet
Bu araştırmanın amacı tarihte kahraman/büyük adam düşüncesinin kökenlerini,kahramanların/büyük adamların tarih düşüncesinde ve eğitimindeki rolünü incelemektir.Araştırma konuya ilişkin literatürün sentezlendiği, kavramsallaştırmaların yapıldığı birderleme çalışmasıdır. Araştırmada kahramanların tarih düşüncesinde ve eğitimindekirolleri saptanmıştır. Buna göre ilkçağ uygarlıklarında kahramanların tarih düşüncesinde veeğitiminde sıkça görülen rolü insanları eğlendirmekti (Eğlendiren kahramanlar).İlkçağlardan ortaçağlara kadar tarih düşüncesinde ve eğitiminde kahramanların diğer birrolü ise ortak ata ve dindi (Ortak köken için kahramanlar ve dindar kahramanlar).İslamiyet’teki kahraman veli hikâyeleri ve Hıristiyanlık’taki kahraman aziz hikâyelerindekiamaç genelde din eğitimiydi. Ayrıca kahraman köken/ortak ata duygusu, yönetici elitleremeşruiyet sağlamaktaydı (Meşruiyet sağlayan kahramanlar). XVIII. ve XIX. yüzyıldaAvrupamerkezci yaklaşımların gelişmesiyle bilimde, sanatta, ilerlemede katkı sağlayankahramanlar yalnızca Batı Avrupalı görüldü (Avrupalılaştırılan kahramanlar). Doğutoplumların Avrupalıların bu temelsiz saldırılarına karşı savunmaları da yine kendikahramanları aracılığıyla yürütüldü (Savunan kahramanlar). XIX. yüzyılın diğer bir olgusuise milliyetçilik ve millî kimliklerin oluşmasıydı. Millî kimlikleri en iyi yansıtan kahramanlar,hem tarih düşüncesine hem de eğitime girdi (Millî kahramanlar). Bununla birlikte millîkahramanların gelişmesinde, milliyetçilik dışında Avrupamerkezci anlayışın Avrupalıkahramanlarıyla mücadele ayrı bir motivasyon sağladı. Bu bağlamdaki diğer olgu isevatandaşlıktı. Vatandaşlık için tarih düşüncesinde ve eğitiminde kahramanlarkullanılmaktaydı (Kahraman vatandaşlar). Başka bir rol ise farklı siyasi propagandaamaçlarına göre kahramanların hem yüceltilmesi hem de itibarsızlaştırılmasıdır (Siyasipropaganda amacıyla kahramanlar). Ayrıca XIX. yüzyılda kahramanlar toplumsal yapılardanfarklı olarak rastlantısal neden sağlamak için teorileştirildi (Rastlantısal nedenler içinkahramanlar). Böylelikle kahramanlar rastlantısal nedenler sağlamıştı. XX. yüzyılagelindiğinde geçmişin eğlendiren kahramanları popüler tarih yayınlarına girdi (Popülertarih yayınlarında eğlendiren kahramanlar). Diğer taraftan tarihyazımındaki farklıyönelimlerle artık kadınlar da bir kahraman oldu (Kadın kahramanlar). Bununla birliktetarih eğitiminde geleneksel tarihi kahramanlar sporcular, futbolcular, şarkıcılar, batman,superman gibi popüler kahramanlara ve süper kahramanlara dönüştü (Popülerkahramanlar ve süper kahramanlar). Kahramanların geçmişten günümüze değişmeyendiğer bir rolü ise onların ahlak ve değer eğitiminde kullanılmasıdır (Eğitici kahramanlar).
AtıfOpenAlex6TR Dizin10İncele - MakaleYalnız künye2018HISTORY EDUCATION and TEACHING in "RESIMLI TARIH MECMUASI" WHICH is the 1950s POPULAR HISTORY MAGAZINE
Elban, Mehmet
The objective of this research study is to examine the history education and teaching in the popular history magazine of 1950s, "Resimli Tarih Mecmuası” (lit. Illustrated History Magazine). In the study, documentary research technique was used, which is among qualitative research methods. The research universe of the study is comprised of 23 issues of this magazine. Content analysis and descriptive analysis were used in the analysis of the data obtained in the study. One of the important results that the study revealed was that, history, according to the magazine, is to understand the past and present. History is an entertaining and educating means. Besides, the magazine defines history as the activities of the great men. Since the magazine took into consideration the letters from the readers, it is understood that the popular history content of the magazine was determined by its audience. In the narration of the male heroes in the magazine, the emphasis is on winning glories in the wars and fighting heroically. As per the female heroes, they were featured rather with their beauties and attracting the male heroes. It was understood in the study that the magazine had a pedagogical objective and involved history teaching methods. The importance that the magazine attached to history teaching methods is understood from the author cadre of the magazine, which was comprised of history teachers, and the audience of the magazine, an important part of which was comprised of students and teachers. The result that the study put forth in the final analysis is that popular history magazines can be used in history education and teaching. However, while implementing this method, the ability should be acquired by the students to differentiate the mythos and the facts in the popular history magazines.
AtıfTR Dizin1İncele - MakaleAçık Erişim2018Learning styles as the predictor of academic success of the pre-service history teachers
Elban, Mehmet
In this study, the relations between learning styles and academic success of pre-service history teachers were examined. The study group of this research was comprised of 142 pre-service history teachers, who attended Bayburt University, Faculty of Humanities and Social Sciences, Department of History in spring quarter of 2017-2018 academic year. "Grasha-Reichmann Learning Style Scale" was used in collection of data for the research. As per the academic success of the pre-service history teachers, averages of their four major area course grades were recorded. In the analysis of the research data, descriptive statistics, t-test for the independent groups, and multiple regression analysis were used. It was understood that the dominant learning styles of pre-service history teachers were, respectively, dependent, independent, participant, collaborator, avoidant, and competitive learning styles. Also, it was found that gender variable has not significant effect on pre-service history teachers’ learning style. In the regression analysis, it was discovered that the learning styles of pre-service history teachers are predictive for their academic success. Moreover, it was understood that only participant and competitive learning styles significantly predicted the academic success. In other words, learning styles of pre-service history teachers accounted for 28 % of academic success of the pre-service history teachers.
AtıfScopus6OpenAlex21
İncele - MakaleAçık Erişim2018Investigation of the visuals associated with the national identity in Turkish republic revolution history and kemalism textbooks
Elban, Mehmet
In this research, images related to national identity were examined in history textbooks. In the first stage, nationalism, the historical course of the Turkish national identity and related literature were examined, and some components of national identity were determined. Various categories related to national identity have been formed from the elements obtained. The data about the categories were collected through document analysis. In the second phase, 8 history textbooks taught in the years 1930-2014 were selected as samples. Content analysis was used in the examination of the mentioned textbooks, and quantitative method was chosen in data analysis. In this context, data obtained by document analysis were analyzed with SPSS 13 statistical program. Chi-square tests, Bonferroni corrections for chi-square tests and graphs were used in the analyzes. The significance level for all analyzes was taken as .05. In the research, it was determined that republic values and revolutions, national struggle and the images related to the founder leader Mustafa Kemal Atatürk be a most used in Turkish Republic Revolution History and Kemalism textbooks concerning national identity. In addition, it has been found that the images of national symbols such as homeland maps, flag, parliament, and capital are used too much for the national identity.
AtıfScopus4OpenAlex2İncele - MakaleYalnız künye2017Türkçe Ders Kitaplarında Milli Kimliğe İlişkin Unsurların İncelenmesi
Bayram, Bora; Elban, Mehmet
Bu araştırmanın amacı, Türkçe ders kitaplarında yer alan milli kimliğe ilişkin unsurları bazı değişkenler açısından incelemektir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman araştırması yöntemi ile yürütülmüştür. Çalışma evreni ilköğretim ikinci kademe 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarından oluşan araştırmada veri analizi olarak içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmada ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında milli kimliğe ilişkin temel vurgunun folklorik ögeler ile milli liderler ve tarihi şahsiyetler olduğu anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra milli kimlik vurgusunda vatanseverlik, vatandaşlık gibi ögelere yoğun şekilde yer verildiği görülmüştür. İlköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarının sosyal bilgiler ve tarih ders kitaplarında kullanılan milli liderler, tarihi şahsiyetler, vatanseverlik, vatandaşlık gibi milli kimlik anlatılarına çokça yer verdiği bulgulanmıştır. Buna karşın Türkçe dersiyle daha çok ilişkili dil değeri ise daha az vurgulanmıştır. Ayrıca ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında sosyal bağlar ve değerler en fazla vurgu yapılan ögeler arasındadır. Bu sonuç, değerlerin milli kimlik, milli karakter ile ilişkili olması, son yıllarda değerler eğitimine verilen ağırlık açısından manidardır. Ayrıca araştırmada ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında milli kimliğe ilişkin en az kullanılan ögenin eğitim açısından çokça tartışılan milli kahramanlar ile savaşlar ve zaferler olduğu anlaşılmıştır.
AtıfTR Dizin5İncele - MakaleYalnız künye2017Bayburt üniversitesi öğrencilerinin osmanlı türkçesi algıları
Elban, Mehmet
Bu araştırmanın amacı Bayburt Üniversitesi öğrencilerinin Osmanlı Türkçesi algılarını incelemektir. Araştırmanın yöntemi tarama (survey) çalışmadır. Araştırmanın çalışma evreni Bayburt Üniversitesi Eğitim Fakültesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi ve İDKAB (İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği) bölümü öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmada herhangi bir örnekleme gidilmemiş, çalışma evreninin tamamına ulaşılmaya çalışılmıştır. Böylelikle araştırma evrenini oluşturan 478 öğrenci, araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırmanın veri toplama aracı ise 4'ü öğrencilerin demografik bilgilerini, 12'si öğrencilerin Osmanlı Türkçesi algılarını ölçmeye dönük oluşturulan bir ankettir. Verilerin analizinde ise betimsel istatistik, t testi ve varyans analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin Osmanlı Türkçesinin Türkçe bir dil olduğu, Arapça bir dil olmadığı konusunda kararsız oldukları saptanmıştır. Öğrenciler, yalnızca Osmanlı Türkçesinin Arapça ve Farsça dillerinin konuşulmasındaki ilişkiselliğine doğru bir görüş bildirerek bu ifadeye "Katılmıyorum" düzeyinde görüş ifade etmişlerdir. Başka bir ifadeyle Arap ve Fars dillerinin konuşulması ile Osmanlı Türkçesi arasında bir ilişki öğrenciler tarafından görülmemiştir. Öğrencilerin önceki bilgileri, Osmanlı Türkçesi dersini almalarının ve okudukları bölümlerin Osmanlı Türkçesi algılarını etkileyen bir değişken olduğu bulgulanmıştır. Osmanlı Türkçesi hakkında daha önce bilgilendirilen öğrencilerin ve Osmanlı Türkçesi dersini alan öğrencilerin Osmanlı Türkçesi algılarının manidar düzeyde olumlu olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği, Türkçe eğitimi ile Tarih bölümü öğrencilerinin Osmanlı Türkçesi algılarının diğer tüm bölümlere göre istatistiksel düzeyde olumlu olarak farlılık oluşturduğu araştırmada elde edilen diğer bir önemli sonuçtur