Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Yayınlar
- MakaleAçık Erişim2022Bayburt İli Hava Kirliliğinin İstatistiksel Yöntemlerle Analizi
Bayraktar, Hanefi; Türkkan, Gokçen Eryılmaz; Hırca, Tuğçe
Bu çalışmada Bayburt şehir merkezine ait hava kirleticilerinin zamansal değişimleri, yerel meteorolojik parametreler ile olan etkileşimleri ve trendleri istatistiki yöntemlerle analiz edilmiştir. Bu kapsamda, 2017-2019 dönemi saatlik ölçülen PM10, SO2, NO, NO2, NOX ve O3 ile saatlik sıcaklık (t), rüzgâr hızı (ws), nem (rh) ve basınç (p) verileri analiz edilmiştir. Birincil kirleticilerden PM10 konsantrasyonlarının ortalama değeri 40.5 μg/m3 ve SO2 konsantrasyonlarının ortalama değeri ise 6.85 μg/m3 olarak tespit edilmiştir. Mann-Whitney U testi sonuçlarına göre, kirletici konsantrasyonlarının soğuk mevsim ortalamaları sıcak mevsim ortalamalarından istatistiki manada anlamlı şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir (p=0.000<0.05). Kruskal Wallis testine göre kirletici konsantrasyonlarının yıllara göre ortalamaları arasında da istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşma olduğu saptanmıştır (p=0.000<0.05). Hangi yıllar arasında farklılaşmanın olduğu Post-Hoc/Tamhane’s T2 analizi ile belirlenmiştir. Spearman’s rho korelasyon analizi sonuçları hava kirleticiler ile meteorolojik parametreler arasında istatistiki manada anlamlı bir ilişki ortaya koymaktadır (p=0.000<0.05). Buna göre, PM10 ile bağıl nem arasındaki ilişkinin negatif yönlü, SO2 ile hava basıncı arasındaki ilişkinin pozitif yönlü, NO, NO2 ve NOX ile rüzgâr hızı ve sıcaklık arasındaki ilişkinin negatif yönlü, O3 ile sıcaklık ve rüzgâr hızı arasındaki ilişkinin pozitif yönlü olduğu tespit edilmiştir. Yenilikçi trend analiz yöntemi (ITA) sonuçlarına göre, PM10 seviyeleri azalış, diğer kirleticiler ise artış eğilimi göstermektedir. Kullanılan verilerin zaman aralığı göz önüne alındığında kirletici ortalamalarının her ne kadar sınır değerleri aştığı gözlenmese de kirleticilerin artış eğiliminde olması, pozitif hava kalitesinin korunması için daha fazla çaba gösterilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışmadaki istatistiksel veri analizleri SPSS 22 programı ile gerçekleştirilmiştir.
AtıfOpenAlex3TR Dizin2
İncele - MakaleYalnız künye2022Scopus SJRQ2Determination of the gas/particle phase concentrations of PCBs in urban and rural atmosphere in Erzurum, Turkey
Paloluoğlu, Cihan; Bayraktar, Hanefi
Active sampling was conducted for the first time in Erzurum, Turkey, between August 2012 and January 2013, in order to investigate the presence of 82 polychlorinated biphenyls (PCBs) congeners. Urban and rural ambient air samples, including gas and particle phase atmospheric concentrations (GAPPACs) of PCBs, were collected simultaneously using high volume air sampler (HVAS) at two different sampling points of Erzurum. GAPPACs of PCB samples taken using HVAS in Palandöken Mountain Region (2565 m) and Ataturk University Campus (1870 m) were analyzed in GC–MS following appropriate extraction steps. Throughout the sampling period, total ambient air concentrations (gas phase + particulate phase) were 10 ± 6 and 27 ± 13 pg/m3 (mean) for Palandöken Mountain Region (PMR) and Atatürk University Campus (AUC), respectively. Low molecular weighted PCBs were found to be dominant in both rural an urban sampling sites. Meteorological parameters especially temperature (from Clausius–Clapeyron equation), wind direction, wind velocity, and precipitation were found to be effective on PCB concentration and distribution. The gas-particle distributions of PCBs in the summer and winter period were found to be 82% (gas phase) and 18% (particle phase) in the PMR and 90% (gas phase) and 10% (particle phase) in AUC, through Junge-Pankow adsorption model. In the light of these findings, total PCB concentrations detected in urban atmosphere (due to possible PCB sources) were observed to be higher than those determined in rural area.
AtıfScopus1WoS1
İncele