Ömer Faruk Sami

Hakikat ve mecazın aynı anda tek bir lafızda cem'i meselesi ilk olarak İmam Şâfi'î'ye nisbet edilmektedir. Esasında İmam Şâfi'î'den önce de birçok alim hakikat ve mecazı aynı anda bir lafızda kullanmıştır. Ancak İmam Şâfi'î bir mezhep imamı ve el-Ümm isimli bir kitabın sahibi olduğu, ayrıca bu meseleye işaret eden içtihatlarda bulunduğu için, bu meselenin ona nisbeti daha yaygın hale gelmiştir. Hakikat ve mecazın aynı anda bir lafızda cem'i meselesi fıkıh ilminin bir ürünü olarak ortaya çıkmış ve zamanla bütün şer'î ilimlerde konu edinilmiştir. Bu mesele Zemahşerî'den sonra müfessirler arasında da tartışılmaya başlanmıştır. Bu meselenin Kur'an'daki varlığı hakkında müfessirler çok farklı görüşler kaydetmişlerdir. Biz bu çalışmada önce teorik olarak hakikat ve mecazın aynı anda bir lafızda cem'inin caiz olup olmamasını değerlendirdik. Daha sonra da bu meselenin Kur'an'daki varlığına temas ederek, bu konuyla ilgili en çok tartışılan ayetleri müfessirlerin görüşleriyle birlikte ele aldık. Anahtar Kelimeler: Kur'an, hakikat, mecaz, lafız, anlam