Yazarlar
Yayınlar
- Yüksek Lisans TeziAçık Erişim2022Mahmûd Hamza Efendi'nin Dürrü'l-Esrâr adlı tefsîr eserindeki nahiv uygulamaları (Bakara Sûresi örneği)
Adem Karaca
Bu araştırmada Mahmûd Hamza Efendi'nin hayatı ve eserlerine yer verilmiş, Dürrü'l-esrâr adlı eseri, ihtivâ ettiği konular bakımından (Bakara Sûresi Örneği) incelenmiş ve farklı örnekler verilerek konunun anlaşılmasına katkı sağlanmıştır. Mahmûd Hamza Efendi'nın Dürrü'l-esrâr adlı eserinde geçen i'râb vecihlerinin değerlendirilmesi yapılmış olup söz konusu tefsîrde geçen mühmel/noktasız Nahiv ıstılahları tespit edilmiştir. Aynı zamanda tespit edilen bu mühmel kavramların noktalı harflerden oluşan eş anlamlıları da tespit edilmiş olup ilgili konuda belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Şâm Müftüsü, Mahmûd Hamza Efendi, Hamzâvî, Dürrü'l-esrâr, etTefsîrü'l-mühmel.
- Doktora TeziAçık Erişim2020Osmanlı müfessirlerinden Mahmûd Hamza Efendi'nin ilmî şahsiyeti ve noktasız harflerle yazdığı Dürrü'l-Esrâr isimli tefsiri
Mine Ayyıldız Özer
XIX. yy.da yaşamış bir Osmanlı müfessiri ve Hanefi fâkihi olan Mahmûd Hamza Efendi'nin hayatını ve Dürrü'l-esrâr isimli tefsirini konu edindiğimiz bu çalışmada bir Osmanlı âlimi olan Mahmûd Hamza Efendi'nin şahsiyeti, ilmî kişiliği, dönemin siyasi ve sosyal durumu ve bilhassa tefsiri ve tefsir metodu incelenmiştir. Araştırma üç bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde Mahmûd Hamza Efendi'nin hayatı, ilmi şahsiyeti ve dönemin; siyasi, kültürel ve sosyal durumu ele alınmıştır. Bu bağlamda dönemin şartları ve Tanzimat'ın getirmiş olduğu değişim hareketlerinin toplum üzerindeki yansımalarına kısaca değinilerek Osmanlı bürokrasisinde saygın bir yere sahip olan Mahmûd Hamza Efendi'nin bu süreçte toplumsal huzuru sağlama ve eğitimin ıslahına yönelik olarak üstlenmiş olduğu etkin rol üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Mahmûd Hamza Efendi'nin hurûf-ı mühmele ile yazdığı tefsiri Dürrü'l-esrâr, genel olarak değerlendirilmiş ve onu diğer tefsirlerden ayıran özellikler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda Dürrü'l-esrâr, bu türün diğer bir örneği olarak Feyzî-i Hindî'nin Sevâtiu'l-ilhâm isimli tefsiriyle kısaca mukayese edilmiş, ardından tefsir külliyâtının önemli eserleri olan; Zemahşerî Tefsiri, Beyzâvî Tefsiri, Nesefî Tefsiri ve Celâleyn Tefsiri gibi eserlerle benzeştiği noktalar üzerinden kısa bir değerlendirmeye tâbi tutulmuştur. Bu bölümde ayrıca Dürrü'l-esrâr'da Kur'ân ilimlerinin işlenişi konusu ele alınmış ve buna dair, tefsirde yer alan bazı örnekler zikredilmiştir. Üçüncü bölümde ise Dürrü'l-esrâr'ın rivâyet ve dirâyet tefsir metodolojisini kullanma yöntemi incelenmiş ve her iki metodolojinin kullanımına ilişkin örneklere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mahmûd Hamza Efendi, Tefsir, Hurûf-ı mühmele, Dürrü'l-esrâr, Rivâyet Dirâyet