2026-10-30T01:52:56Zhttps://bayburt-rdlopen.rawdatalibrary.net/oai/request

oai:bayburt-rdlopen.rawdatalibrary.net:bayburt/168742026-10-29T19:50:15Zopenairedrivercom_bayburt_10008col_bayburt_10009

Rusya-Ukrayna savaşı öncesi ve sonrası Avrupa ülkelerinin savunma politikalarının kümeleme analizi: Stratejik eğilimlerin belirlenmesiClustering analysis of European countries' defense policies before and after the Russia-Ukraine war: Identifying strategic trendsErdem BaydilliDoç. Dr. Didem Güleryüz ÖzdenRusya-Ukrayna Savaşı'nın Avrupa'da yarattığı asıl dönüşüm, yalnızca savunma bütçelerinin artmasında değil, aynı güvenlik şokunun ülkeleri farklı savunma profillerine yöneltmesinde ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, Avrupa ülkelerinin savunma politikalarında 2000–2025 döneminde meydana gelen yapısal dönüşüm, çok boyutlu nicel göstergeler ve veri temelli kümeleme yaklaşımı aracılığıyla incelenmiştir. Araştırmada Türkiye dâhil 28 Avrupa ülkesine ait savunma/GSYİH oranı, ekipman harcaması, toplam savunma harcaması, askeri personel, enerji ithalat bağımlılığı, harcama reel değişimi, kamu borcu, altyapı yatırımları, kişi başına savunma harcaması ve yerli tedarik oranı birlikte değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde veriler, Avrupa güvenlik mimarisindeki jeopolitik kırılmaları yansıtacak biçimde 2000–2013, 2014–2021 ve 2022–2025 olmak üzere üç ayrı döneme ayrılmıştır. Her dönem için ülke bazında ortalama değerler oluşturulmuş, dönem içi Z-skor standardizasyonu uygulanmış ve ülkeler K-Ortalamalar (K-Means) kümeleme yöntemiyle sınıflandırılmıştır. Uygun küme sayısının belirlenmesinde dirsek yöntemi ve silhouette katsayısından yararlanılmış, kümelerin görsel yorumunu desteklemek amacıyla PCA tabanlı iki boyutlu gösterimler kullanılmıştır. Bulgular, Avrupa savunma mimarisinin 2000–2013 ve 2014–2021 dönemlerinde yüksek kapasiteli dar bir çekirdek grup ile daha geniş bir çevre gruptan oluşan ikili bir yapı sergilediğini göstermektedir. Buna karşılık 2022 sonrasında bu yapının kırıldığı ve savunma profillerinin beş farklı stratejik küme etrafında yeniden şekillendiği tespit edilmiştir. Bu yeni dönemde hızlı yeniden silahlanan ön cephe ülkeleri, büyük savunma ekonomileri, kırılgan çevre ülkeler ve seçici modernizasyon izleyen ülkeler daha belirgin biçimde ayrışırken, Türkiye'nin yüksek personel kapasitesi ve yerli tedarik yapısıyla özgün bir konum sergilediği görülmüştür. Sonuç olarak çalışma, jeopolitik şokların Avrupa'da homojen bir militarizasyon üretmediğini; aksine tehdit algısı, ekonomik kapasite ve yapısal kırılganlıklar doğrultusunda parçalı ve çok katmanlı bir savunma düzeni ortaya çıkardığını göstermektedir. Bu yönüyle tez, Avrupa ülkelerinin savunma politikalarını tekil göstergeler yerine çok boyutlu savunma profilleri üzerinden değerlendiren veri temelli bir analitik çerçeve sunmaktadır.The Russia-Ukraine War transformed Europe not only by increasing defense budgets, but by pushing countries toward different defense profiles. This study examines the structural change in European defense policies between 2000 and 2025 through multidimensional indicators and a data-driven clustering approach. Using data from 28 European countries, including Türkiye, the analysis considers defense burden, equipment spending, total defense expenditure, military personnel, energy import dependency, real expenditure change, public debt, infrastructure investment, per capita defense spending, and domestic procurement. The data were divided into three periods—2000–2013, 2014–2021, and 2022–2025—reflecting major geopolitical ruptures in European security architecture. Country averages were calculated for each period, standardized with Z-scores, and classified using K-Means clustering. The elbow method and silhouette coefficient were used to determine the number of clusters, while PCA-based visualizations supported interpretation. The findings show that European defense architecture displayed a dual structure in the first two periods, consisting of a narrow high-capacity core and a broader peripheral group. After 2022, however, this structure fragmented into five distinct strategic clusters. Rapidly rearming frontline countries, major defense economies, fragile peripheral countries, and selectively modernizing countries became more clearly differentiated, while Türkiye occupied a distinctive position due to its high personnel capacity and domestic procurement structure. Overall, the study shows that geopolitical shocks did not produce homogeneous militarization across Europe. Instead, they generated a fragmented and multilayered defense order shaped by threat perceptions, economic capacity, and structural vulnerabilities. The thesis therefore offers a data-driven framework for evaluating European defense policies through multidimensional defense profiles rather than isolated indicators.Bayburt University2026Master Thesishttps://rdlopen.rawdatalibrary.net/r/bayburt/16874trinfo:eu-repo/semantics/openAccessinfo:eu-repo/semantics/masterThesishttps://bayburt-rdlopen.rawdatalibrary.net/tr/items/bayburt/16874